Με φόντο τη γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή και την αυξημένη μεταβλητότητα στις αγορές ενέργειας, το οικονομικό επιτελείο προχωρά σε εσωτερικές ασκήσεις προσομοίωσης για το ενδεχόμενο παρατεταμένης ανόδου των τιμών του πετρελαίου.
Αν και το Brent κινείται προς το παρόν κοντά στα 80 δολάρια το βαρέλι, στο τραπέζι εξετάζεται το σενάριο σταθεροποίησης σε επίπεδα 100 δολαρίων – εξέλιξη που θα ενεργοποιούσε διαφορετικό πλαίσιο παρεμβάσεων.
Στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών τονίζουν ότι οι αποφάσεις θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης. Η εμπειρία της τελευταίας πενταετίας – από την πανδημία έως την ενεργειακή κρίση – έχει δημιουργήσει μηχανισμούς ταχείας αντίδρασης, ωστόσο η δημοσιονομική στρατηγική σήμερα κινείται σε διαφορετικό ευρωπαϊκό περιβάλλον.
Fuel pass μόνο σε ακραίο σενάριο
Η επαναφορά οριζόντιων παρεμβάσεων τύπου fuel pass δεν αποτελεί βασικό σενάριο, αλλά δεν αποκλείεται εάν οι τιμές «εγκατασταθούν» επί μακρόν στα 100 δολάρια και οι τιμές στην αντλία κινηθούν εκ νέου προς τα 2 ευρώ το λίτρο. Κυβερνητικές πηγές υπενθυμίζουν ότι τα αντίστοιχα μέτρα της προηγούμενης κρίσης είχαν δημοσιονομικό κόστος άνω των 200 εκατ. ευρώ, σε μια περίοδο όμως όπου οι ευρωπαϊκοί κανόνες είχαν χαλαρώσει σημαντικά.
Σήμερα, τα περιθώρια παρέμβασης είναι πιο στοχευμένα. Σε εθνικό επίπεδο, οι νέοι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες επιτρέπουν ευελιξία σε περίπτωση σοβαρής κρίσης, αλλά δεν αφήνουν ανεξέλεγκτο χώρο για δαπάνες. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ενεργοποίηση ρήτρας διαφυγής θα απαιτούσε πολιτική συμφωνία, ενώ οι υψηλοί δείκτες χρέους μεγάλων οικονομιών της ΕΕ περιορίζουν τις πιθανότητες γενικευμένης χαλάρωσης.
Τι προβλέπει ο Προϋπολογισμός για τα 100 δολάρια
Ο Προϋπολογισμός του 2026 έχει καταρτιστεί με βασική παραδοχή μέσης τιμής πετρελαίου στα 62,4 δολάρια. Ωστόσο, στην εισηγητική έκθεση έχει ενσωματωθεί και δυσμενές σενάριο, βασισμένο στο Oxford Economic Model, που εξετάζει τι θα σήμαινε μέση ετήσια τιμή στα 100 δολάρια – όχι απλώς μια παροδική αιχμή.
Με βάση αυτή την ανάλυση:
- Ο ρυθμός ανάπτυξης θα επιβραδυνόταν στο 1,9%, με το πραγματικό ΑΕΠ να υποχωρεί κατά 0,45% έναντι του βασικού σεναρίου.
Ο πληθωρισμός θα εκτινασσόταν έως το 4,7% (έναντι 2,2%). - Η ιδιωτική κατανάλωση θα περιοριζόταν κατά 0,7%.
- Παράλληλα, λόγω υψηλότερου πληθωρισμού, το ονομαστικό ΑΕΠ θα αυξανόταν κατά 5,5%, βελτιώνοντας τεχνικά τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες. Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών θα επιδεινωνόταν οριακά, κατά περίπου 0,2 ποσοστιαίες μονάδες.
Τα όρια της πολιτικής και ο παράγοντας τουρισμός
Η ανάλυση δείχνει ότι ένα σοκ στα 100 δολάρια είναι διαχειρίσιμο, αλλά συμπιέζει την αγοραστική δύναμη και περιορίζει την αναπτυξιακή δυναμική. Σε πιο ακραία σενάρια – παρατεταμένο κλείσιμο ενεργειακών οδών ή γενικευμένη περιφερειακή σύρραξη – οι αντοχές θα δοκιμαστούν εντονότερα.
Σε κάθε περίπτωση, κρίσιμος παράγοντας για την ελληνική οικονομία παραμένει ο τουρισμός. Ένα περιβάλλον διεθνούς αβεβαιότητας, αυξημένων μεταφορικών κοστών και γεωπολιτικού ρίσκου θα μπορούσε να επηρεάσει τη ζήτηση, με άμεσες συνέπειες στο ισοζύγιο υπηρεσιών και στα φορολογικά έσοδα.
Για την ώρα, η στρατηγική του οικονομικού επιτελείου συνοψίζεται σε διαρκή παρακολούθηση, προετοιμασία εναλλακτικών σεναρίων και διατήρηση της δημοσιονομικής ισορροπίας. Το αν θα χρειαστούν νέα μέτρα στήριξης θα κριθεί από το αν η άνοδος του πετρελαίου αποδειχθεί παροδική ή μόνιμο χαρακτηριστικό του νέου γεωπολιτικού τοπίου.
