Του Απόστολου Σκουμπούρη
Μπορεί ο τουρισμός να είναι η βαριά βιομηχανία της χώρας μας και ο κλάδος που κράτησε την Ελλάδα όρθια όλα τα τελευταία χρόνια της (βαθιάς) κρίσης, όμως υπάρχουν επιμέρους τομείς του τουρισμού που έχουν ακόμη μεγάλα περιθώρια ανάπτυξης.
Ένας εξ αυτών είναι ο τομέας της κρουαζιέρας που – θυμίζουμε - «απελευθερώθηκε» μόλις προ εφτά ετών, το 2012, όταν επί πρωθυπουργίας Σαμαρά και υπουργείας Άδωνι Γεωργιάδη, ήρθη το καμποτάζ, εφαρμόζοντας το νόμο που ήδη υπήρχε από το 2010, αποτελώντας μνημονιακή υποχρέωση.
Μια πληγή δεκαετιών για τον τουρισμό μας, ένας νόμος του 1926 «κυβερνούσε» τον τόπο και τα λιμάνια της χώρας για δεκαετίες με τις συνδικαλιστικές φατρίες να επιβάλουν το συντεχνιακό... δίκιο τους, μη επιτρέποντας σε «ξένα» καράβια να δέσουν στα ελληνικά λιμάνια, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να χάσει πολλές ευκαιρίες. Για πολλά χρόνια, επιμελητήρια, παραγωγικές τάξεις και επαγγελματικοί φορείς, σχεδόν εκλιπαρούσαν τις κυβερνήσεις να δουν το συμφέρον του τόπου και να άρουν το καμποτάζ και τον 90 ετών νόμο!
Τα στοιχεία και η πορεία έκτοτε, δείχνουν ότι ο Πειραιάς, δηλαδή η Αθήνα και δεκάδες άλλα νησιά και λιμάνια της χώρας έχουν μεγάλη δυναμική στον τομέα της κρουαζιέρας, ανοίγοντας μια αγορά που έως πριν ελάχιστα χρόνια δεν απασχολούσε κανέναν. Μια καινούρια αγορά έχει ανοίξει έχοντας σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης μελλοντικά, συνδυαστικά και με τα μεγάλα έργα υποδομής που λαμβάνουν χώρα τόσο στον Πειραιά, από την Cosco, όσο και σε άλλα λιμάνια κρουαζιέρας.
Μπορεί η κρουαζιέρα και τα έσοδα από αυτή τη δραστηριότητα να μην είναι αυτά που θα κάνουν τη (μεγάλη) διαφορά στον τουρισμό της χώρας μας, όμως τα 5,53 εκατ. τουρίστες κρουαζιέρας που ήρθαν το 2019 στη χώρα, είναι από μόνο του, ένα... κερδοφόρο γεγονός.
Η επίσκεψη ενός τουρίστα σε μια χώρα και το όφελος από αυτό, δεν μετράται και δεν ζυγίζεται ασφαλώς αποκλειστικά με τα έξοδα που αυτός θα κάνει. Αντιπροσωπεύει κάτι πολύ ευρύτερο, δύναται να λειτουργήσει ως... διαφημιστικής και «προπαγανδιστής» του τόπου που επισκέφτηκε ανά τον κόσμο. Άλλωστε όπως μελέτες δείχνουν, οι επιβάτες της κρουαζιέρας είναι οι επόμενοι επισκέπτες των τουριστικών προορισμών, δεδομένου ότι σε ποσοστό έως 65% επιθυμούν να επιστρέψουν στον προορισμό ως κανονικοί τουρίστες.
Μια χώρα με 16.000 χιλιόμετρα ακτογραμμής, με 2.000 νησιά, τα περίπου 130 κατοικημένα, κάποια εξ αυτών μέσα στην 20άδα των κορυφαίων προορισμών παγκοσμίως, ευρισκόμενη μάλιστα στη Μεσόγειο, τη δεύτερη μεγαλύτερη για την κρουαζιέρα παγκόσμια, ασφαλώς και έχει τεράστια περιθώρια ανάπτυξης.
Οι προοπτικές είναι υψηλές, καθώς ο παγκόσμιος τζίρος του κλάδου της κρουαζιέρας ανέρχεται στα 134 δισ. δολάρια και η Ελλάδα εισπράττει μόλις τα 500 εκατομμύρια από αυτή τη βιομηχανία.
Τι έδειξαν τα στοιχεία της ΕΛΙΜΕ
Χθες η Ένωση Λιμένων Ελλάδος (ΕΛΙΜΕ) έδωσε στη δημοσιότητα τα στατιστικά στοιχεία της κρουαζιέρας για το 2019 αλλά και συγκριτικά στοιχεία της τελευταίας πενταετίας (2015-2019), όσον αφορά τον αριθμό αφίξεων κρουαζιερόπλοιων και επιβατών κρουαζιέρας σε 43 καταμετρημένους προορισμούς στο σύνολο της χώρας.
Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν την άνοδο στις αφίξεις κρουαζιέρας για το 2019, ενώ ακόμα καλύτερες επιδόσεις αναμένονται για το 2020.
Οι αφίξεις κρουαζιερόπλοιων σε 43 λιμάνια της χώρας ανήλθαν το 2019 στις 3.899 (από 3.410 το 2018), σημειώνοντας άνοδο 14,34% και οι αφίξεις επιβατών κρουαζιέρας ανήλθαν στις 5.537.500 (από 4.788.642 το 2018), σημειώνοντας άνοδο ύψους 15,64%.
Το Λιμάνι του Πειραιά συνεχίζει να διατηρεί την πρώτη θέση στους προορισμούς για 10η συνεχή χρονιά, σημειώνοντας μάλιστα σημαντική άνοδο ως προς τις απο/επιβιβάσεις επιβατών (από 354.398 το 2018 σε 410.512 το 2019, ποσοστό αύξησης 15,83%). Στα λιμάνια που σημειώθηκε σημαντική αύξηση είναι της Σαντορίνης, της Σούδας (Χανίων), της Ρόδου, του Αγ. Νικολάου Κρήτης και της Κεφαλλονιάς-Ιθάκης.
Στο λιμάνι του Πειραιά το 2019 αφίχθησαν 622 κρουαζιερόπλοια με 1.098.091 επιβάτες, έναντι 524 κρουαζιερόπλοια το 2018 με 961.632 επιβάτες. Στη Σαντορίνη «έδεσαν» 592 κρουαζιερόπλοια με 980.771 επιβάτες έναντι 474 κρουαζιερόπλοια το 2018 και 749.286 επιβάτες.
Στη Μύκονο αφίχθησαν 550 κρουαζιερόπλοια με 784.490 επιβάτες έναντι 484 κρουαζιερόπλοια το 2018 με 702.256 επιβάτες. Στη Σούδα Χανίων το 2019 αφίχθησαν 132 κρουαζιερόπλοια με 265.956 επιβάτες, έναντι 78 κρουαζιερόπλοιων με 139.944 επιβάτες το 2018. Επίσης στη Ρόδο «έδεσαν» 258 κρουαζιερόπλοια με 308.194 επιβάτες το 2019 έναντι 210 κρουαζιερόπλοια με 237.808 επιβάτες το 2018.
Τα στοιχεία δόθηκαν από τα μέλη της ΕΛΙΜΕ ( 25 λιμάνια – προορισμοί κρουαζιέρας που λειτουργούν ως Οργανισμοί Λιμένων ή Λιμενικά Ταμεία), ενώ τα υπόλοιπα στοιχεία δόθηκαν από τις αρμόδιες Λιμενικές Αρχές.
Το μεγάλο στοίχημα για το μέλλον
Πέραν των υποδομών που πρέπει να δημιουργηθούν σε πολλά λιμάνια τα οποία δεν έχουν τις δυνατότητες να φιλοξενήσουν τόσο μεγάλα πλοία, το κυρίαρχο στοίχημα για τον κλάδο της κρουαζιέρας στην Ελλάδα, είναι να γίνουν κάποια από τα (καλά) λιμάνια homeports, δηλαδή λιμάνια εκκίνησης - αφετηρίας της κρουαζιέρας αλλά και κατάληξης της κρουαζιέρας. Αυτό που γίνεται δηλαδή σε πολύ μικρή κλίμακα σ' όλη την Ελλάδα το καλοκαίρι σχεδόν σε όλα τα νησιά που οργανώνουν μικρές «εκδρομές» σε γύρω νησιά ή δύσβατες παραλίες, να γίνει στην κορυφαία κλίμακα.
Πρόκειται για ένα αρκετά δύσκολο στόχο, καθώς απαιτούνται πολλά για να επιτευχθεί, με κυρίαρχο την ανάγκη να υπάρχει ανάλογος χώρος ώστε να φιλοξενηθούν τέτοιες κινητές... πολιτείες.
Σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση Eταιρειών Kρουαζιέρας (Cruise Lines International Association CLIA), οι δαπάνες ανά επιβάτη home-porting εκτιμώνται στα 310 δολάρια και είναι τριπλάσιες από εκείνες ενός επιβάτη που περνάει transit.
Στα λιμάνια αφετηρίας τα κρουαζιερόπλοια ανεφοδιάζονται – με ότι συνεπάγεται αυτό για τις τοπικές οικονομίες - και εκτελούν μικρές επισκευές, ενώ δημιουργούνται και πολλαπλές ωφέλειες από την επιβίβαση και αποβίβαση των επιβατών.
Πάντως, ο Πειραιάς έχει δώσει κάποια καλά δείγματα, καθώς το χρησιμοποίησαν ως αφετηρία εταιρείες όπως η Royal Caribbean, η MSC, η Costa, η Silver Cruises και η HOL and America, τουλάχιστον όσο υπάρχει αναταραχή στην Τουρκία. Σταθερά χρησιμοποιεί τον Πειραιά η Celestyal Cruises με δύο πλοία, το Celestyal Olympia και το Crystal. Κινητικότητα με περιστασιακό home port καταγράφηκε φέτος και στο λιμάνι της Κέρκυρας, όπου οι τουρίστες κατέφθαναν με πτήσεις τσάρτερ από το εξωτερικό.
Επίσης, εξαιρετικά θετική εξέλιξη είναι ότι η Celestyal Cruises δήλωσε το λιμάνι του Βόλου ως αφετηρία για μια νέα προγραμματισμένη 7ήμερη κρουαζιέρα που την ονομάζει «Εκλεκτό Αιγαίο» και θα πιάνει λιμάνια όπως Σαντορίνη, Μύκονο, Ηράκλειο, Πειραιάς, Kωνσταντινούπολη και Tσανάκαλε. Η κρουαζιέρα ξεκίνησε από το Νοέμβριο του 2019, ενώ για το 2020 είναι προγραμματισμένες εννέα ακόμη τέτοιες.
To 2019 στο λιμάνι του Bόλου έγιναν 21 προσεγγίσεις κρουαζιερόπλοιων με 23.000 επιβάτες. Έτσι βρίσκεται στην 23η θέση των ελληνικών λιμανιών όσο αφορά την κρουαζιέρα.
Tα 30 εκατ. τουρίστες και τι «λένε» οι αριθμοί
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεθνούς Ένωσης Eταιρειών Kρουαζιέρας (Cruise Lines International Association CLIA), υπολογίζεται ότι το 2019 οι τουρίστες κρουαζιέρας έφτασαν στα 30 εκατ., ενώ δέκα χρόνια πριν ήταν 17,8 εκατ., διαφορά που μεταφράζεται σε αύξηση 40,6%. Το momentum ανάπτυξης του κλάδου είναι εξαιρετικό, κάτι που αποδεικνύεται από το ότι έως το 2027 ένα νεότευκτο κρουαζιερόπλοιο θα παραδίδεται κάθε 39 ημέρες!
O παγκόσμιος τζίρος ανέρχεται στα 134 δισ. δολάρια.
Οι εργαζόμενοι στην κρουαζιέρα, παγκοσμίως ανέρχονται στο 1.1908.876 άτομα.
Σε έναν χρόνο δόθηκαν για μισθούς και ημερομίσθια 45,6 δισ. δολάρια.
