Του Απόστολου Σκουμπούρη
«Η σκανδαλολογία γύρω από τη φαρμακευτική βιομηχανία έχει κάνει τεράστιο κακό στον κλάδο μας. Έχει στηλιτευτεί αδίκως ένας ολόκληρος κλάδος που είναι ο δεύτερος πιο εξαγωγικός στη χώρα (σ.σ. μετά τα πετρελαιοειδή), εξάγει σε 85 χώρες, διαθέτει 27 εργοστάσια στην Ελλάδα, απασχολεί 11.000 άμεσα εργαζόμενους ενώ επηρεάζει ευρύτερα 53.000 θέσεις εργασίας».
Αυτά δήλωσε χθες στο Liberal ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας (ΠΕΦ) Θεόδωρος Τρύφων, στο περιθώριο της ημερίδας που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα παρουσία του υπουργού υγείας Β. Κικίλια και εκπροσώπων φορέων του κλάδου του φαρμάκου με κεντρικό θέμα το clawback που εκτοξεύει τη φαρμακευτική δαπάνη.
Ο κ. Τρύφων, αντιπρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ELPEN, επισήμανε πως «η υπόθεση της Novartis και η έκταση που πήρε έχει προξενήσει τεράστιο κακό στον κλάδο ο οποίος – για ένα σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας – έχει στηλιτευτεί ως πλήρως αναξιόπιστος και ότι μεταχειρίζεται μεθόδους μη ορθόδοξες».
«Είναι άδικο αυτό για έναν κλάδο με τέτοιες εταιρείες που διαπρέπουν διεθνώς, που απασχολούν τόσους επιστήμονες, που τα τελευταία χρόνια έχει πραγματοποιήσει επενδύσεις 800 εκατ. ευρώ σε πάγια, εξοπλισμό και έρευνα, ενώ συμβάλει με 2,8 δισ. ευρώ ετησίως στο ΑΕΠ της χώρας», τόνισε ο κ. Τρύφων.
Στη χθεσινή ημερίδα που διοργάνωσαν οι ΠΕΦ και ο Σύλλογος Αντιπροσώπων Φαρμακευτικών Ειδών & Ειδικοτήτων (ΣΑΦΕΕ), εκφράστηκε με τον πιο έντονο τρόπο το ισχυρό σήμα κινδύνου ολόκληρου του κλάδου, για την υπερχρέωση που λαμβάνει χώρα μέσω της υπερβολικής επιβάρυνσης του clawback, κάτι που νομοτελειακά οδηγεί σε αποεπένδυση και απειλεί τη βιωσιμότητα του εγχώριου παραγωγικού ιστού. Σημειώνεται ότι ΠΕΦ και ΣΑΦΕΕ αντιπροσωπεύουν το 95% της παραγωγικής φαρμακοβιομηχανίας στη χώρα.
Το clawback
Από το 2012 εφαρμόζονται ετήσιοι κλειστοί προϋπολογισμοί για τη δημόσια φαρμακευτική δαπάνη. Το μέτρο επεκτάθηκε το 2016 και στη φαρμακευτική δαπάνη των νοσοκομείων. Αυτό σημαίνει πως το κράτος ορίζει ένα ανώτατο ποσό φαρμακευτικής δαπάνης για κάθε έτος.
Επίσης οι φαρμακευτικές εταιρείες διαθέτουν κανονικά φάρμακα για την περίθαλψη των ασφαλισμένων μέσω των ιδιωτικών φαρμακείων και των φαρμακείων του ΕΟΠΥΥ και στα νοσοκομεία. Στο τέλος του έτους, η υπέρβαση, δηλαδή η διαφορά μεταξύ της δαπάνης που πραγματοποιήθηκε και του ορίου του προϋπολογισμού επιστρέφεται από τις φαρμακευτικές εταιρείες στο Κράτος. Το ποσό αυτό αποτελεί το clawback (μηχανισμός αυτόματων επιστροφών).
Το clawback επιμερίζεται στις εταιρείες ανάλογα με τα μερίδια αγοράς κάθε φαρμάκου, ανεξάρτητα από το αν το φάρμακο συμβάλει ή όχι στην αύξηση της δαπάνης και στη δημιουργία υπερβάσεων.
Το 2012, πρώτο έτος της εφαρμογής του, το clawback στην εξωνοσοκομειακή αγορά ανήλθε σε 78 εκατ. ευρώ, ενώ το 2019 αναμένεται να φθάσει τα 810 εκατ. ευρώ! Αντίστοιχα, το clawback και το rebate στα νοσοκομεία το 2016 ήταν ~250 εκατ. ευρώ ενώ το 2019 αναμένεται να ξεπεράσει τα 450 εκατ. ευρώ!
Τι λέει ο κλάδος
Σύμφωνα με τα στελέχη της αγοράς, ο μηχανισμός αυτόματων επιστροφών (clawback) στην εξέλιξή του αποτελεί το πιο ανησυχητικό στοιχείο στη σύγχρονη ελληνική επιχειρηματικότητα και προπάντων μια μόνιμη απειλή στο θεμέλιο του οικοδομήματος της φαρμακευτικής περίθαλψης του ελληνικού πληθυσμού. Η εκρηκτικότητα, και το καταστροφικό κενό που δημιουργεί σε συνδυασμό με τις υπέρογκες υποχρεωτικές επιστροφές είναι της τάξεως του 1,8 δισ. ευρώ.
Εκτός της απευθείας βλάβης και μόνιμης κρίσης που προκαλεί, εξυπηρετεί την ύπαρξη και λειτουργία ενός οριζόντιου συστήματος στην Ελληνική Υγεία και Περίθαλψη που επιβραβεύει την ανεπάρκεια προϋπολογισμών, την αδυναμία δομικών μεταρρυθμίσεων, την ατολμία κάθετων πολιτικών ρήξεων και το χρόνιο παθολογικό χαρακτήρα επιβλαβών συμβιβασμών.
Η πρόταση
Η βασική πρόταση του κλάδου στηρίζεται στην αρχή της συνυπευθυνότητας στη διαμόρφωση του clawback και προτείνεται η υπογραφή συμφωνίας μεταξύ Πολιτείας και Βιομηχανίας που θα θέτει ρεαλιστικούς στόχους μείωσης του clawback τα επόμενα τρία χρόνια κατά 50% με αμοιβαίες υποχρεώσεις και των δύο μερών.
Η συμφωνία θα προβλέπει δράσεις αφενός αποκατάστασης της οικονομικής ισορροπίας του συστήματος (δηλαδή προσέγγιση προϋπολογισμού στόχου και συνολικών πραγματικών αγορών) και αφετέρου δομικές δράσεις ενίσχυσης της αποδοτικότητας, ποιότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης στο πεδίο της φαρμακευτικής πολιτικής
Η μείωση/έλεγχος των συνολικών δαπανών του συστήματος σε συνδυασμό με την ενίσχυση του προϋπολογισμού με βάση την ανάπτυξη τη χώρας είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την ανάκτηση της μακροοικονομικής ισορροπίας του συστήματος αλλά και για την άσκηση μιας ολιστικής πολιτικής μεσοπρόθεσμα με στόχο την βελτίωση της ποιότητας και αποδοτικότητας στη φαρμακευτική φροντίδα.
Είναι επιτακτικό να βρούμε τις λύσεις εκείνες που θα έχουν άμεσα ορατά αποτελέσματα ώστε να ξεφύγουμε από την ματαιότητα της σημερινής κατάστασης με την τεράστια απόκλιση μεταξύ του φαρμακευτικού προϋπολογισμού και της πραγματικής φαρμακευτικής δαπάνης. Η διατήρηση αυτής της κατάστασης δεν οδηγεί πουθενά και αποτρέπει την εφαρμογή οποιοδήποτε Εθνικού Σχεδίου Φαρμακευτικής Πολιτικής.
Β. Κικίλιας: Αυξήσαμε κατά 50 εκατ. ευρώ τον προϋπολογισμό των νοσοκομειακών φαρμάκων
Κατά την τοποθέτηση του ο Υπουργός Υγείας, κ. Βασίλης Κικίλιας, σημείωσε: «Το clawback ως αρχική ιδέα, ενδεχομένως να είχε μία πρακτική εφαρμογή στην καρδιά της κρίσης. Το clawback δεν είναι ένα διαρθρωτικό μέτρο. Δεν έρχεται να προβλέψει και να μαζέψει την κατανάλωση, την ποσότητα, την τιμή, να μπορέσει με δείκτες και με τελευταία τεχνολογία και με φίλτρα να αποτυπώσει ποιοι είναι αυτοί οι οποίοι υπερσυνταγογραφούν, τι συνταγογραφούν, ποιες είναι οι ποσότητες που είναι πάνω από το μέσο όρο της Ευρώπης σε ό,τι έχει να κάνει με συγκεκριμένα σκευάσματα, τι είναι ιατρικό πρωτόκολλο, πώς και αν εφαρμόζεται.
Δώσαμε πρόσημο εμφανώς αναπτυξιακό, σε ό,τι έχει να κάνει με το επενδυτικό clawback. Τα 50 εκατομμύρια ευρώ τα οποία ενέγραψε η Κυβέρνηση και θα αποτυπωθούν στους επόμενους μήνες, με αυτά τα οποία θα φέρουν οι εταιρείες σε R&D και σε επενδύσεις, είναι μία πρώτη στροφή. Αποδεδειγμένα και κοστολογημένα και με έναν διαφανή τρόπο τον οποίο επεξεργαζόμαστε, σε συνεργασία με όλους. Είναι ένα μικρό δείγμα του πού στρέφεται το πράγμα.
Είμαστε μια φιλελεύθερη κυβέρνηση με λαϊκό πρόσημο. Το Υπουργείο Υγείας εφαρμόζει κοινωνικές πολιτικές. Στο πλαίσιο αυτό είμαστε στην ευχάριστη θέση για τον Έλληνα ασφαλισμένο να νομοθετήσουμε σήμερα το απόγευμα στη Βουλή, τις μηδέν αυξήσεις στα φάρμακα για το 2020 και 7% μειώσεις, έναντι 10% αυξήσεις και 10% μειώσεις που κληρονομήσαμε από τον τελευταίο νόμο. Πιστεύουμε ότι σε αυτούς τους πολύ δύσκολους καιρούς, πρέπει πράγματι να δουν οι Έλληνες ασφαλισμένοι μείωση στη συμμετοχή τους στην αγορά των φαρμάκων που έχουν ανάγκη».
Δ. Γιαννακόπουλος: Ο χαρακτήρας του clawback είναι αντιαναπτυξιακός
Από την πλευρά του ο πρόεδρος του Συλλόγου Αντιπροσώπων Φαρμακευτικών Ειδών & Ειδικοτήτων (ΣΑΦΕΕ), Δημήτρης Γιαννακόπουλος τόνισε «Το γεγονός ότι είμαστε επτά χρόνια μετά την πρώτη εφαρμογή του clawback ως έκτακτου μέτρου, τα μνημονιακά προγράμματα έχουν τελειώσει επισήμως από τον περσινό Αύγουστο και η σημερινή ημερίδα έχει θέμα "clawback και φαρμακευτική δαπάνη", δείχνει ότι τα πράγματα δεν πάνε καθόλου καλά.
Η κατάσταση έχει κουράσει: την ίδια ακριβώς συζήτηση κάνουμε τα τελευταία χρόνια, καταθέτουμε ως φαρμακοβιομηχανία συνεχώς προτάσεις που μπορούν να μας βγάλουν από το αδιέξοδο της φαρμακευτικής πολιτικής που εφαρμόζεται, όμως δεν γίνεται τίποτα.
Τα τέσσερα κεντρικά συμπεράσματα
Ανακεφαλαιώνοντας η γενική διευθύντρια της ΠΕΦ Φαίη Κοσμοπούλου, επισήμανε τα τέσσερα κεντρικά συμπεράσματα – αιτήματα της ημερίδας.
1. Ένταξη των εμβολίων στον σωστό λογαριασμό των δαπανών του Ο.Ο.Σ.Α.: Πρόληψη-ανοσοποίηση
2. Διασφάλιση των απαραίτητων κονδυλίων για την κάλυψη των ευάλωτων ομάδων από την πρόνοια και κονδύλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης
3. Ενίσχυση του προϋπολογισμού της φαρμακευτικής δαπάνης κατά το προβλεπόμενο ποσοστό του ΑΕΠ
4. Εξαίρεση των γενοσήμων και των παλαιοτέρων οικονομικών φαρμάκων απο το Clawback
