Του Κωνσταντίνου Μαριόλη
Στα τελευταία μέτρα πριν το… φίνις βρίσκεται το νομοσχέδιο για τον «Ηρακλή» καθώς σήμερα αναμένεται – εκτός απροόπτου - να σταλεί στους θεσμούς προς έγκριση το τελικό κείμενο. Οι προοπτικές που ανοίγονται για τις ελληνικές τράπεζες αντανακλώνται στην αντίδραση των επενδυτών, καθώς οι τραπεζικές μετοχές έστησαν χθες πάρτι σε υψηλά 17 μηνών, σημειώνοντας τη δεύτερη μεγαλύτερη ημερήσια άνοδο από τις συνεδριάσεις μετά τις ευρωεκλογές του Μαΐου. Το Χρηματιστήριο της Αθήνας αναζητεί απεγνωσμένα έναν καταλύτη για να κινηθεί ανοδικά με τις τράπεζες να αποτελούν αναμφίβολα το βαρόμετρο για την τάση των επόμενων μηνών.
Μετά την πλήρη σύμπνοια που διαπιστώθηκε κατά τη συνάντηση κυβέρνησης-τραπεζιτών, παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι το πλαίσιο βάσει του οποίου οι τράπεζες θα τιτλοποιήσουν τουλάχιστον 30 δισ. ευρώ, πρέπει να θεωρείται ολοκληρωμένο.
Έτσι σύντομα η χώρα μας θα διαθέτει για πρώτη φορά ένα νομοθετημένο κεντρικό σχήμα που θα αναλάβει το πολύ σημαντικό για την ανάπτυξη της οικονομίας και την ανάκαμψη των τραπεζών project. Θα διαθέτει επίσης την πιο ελκυστική αγορά διαχείρισης μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων (NPEs) πανευρωπαϊκά. Αυτός είναι ο λόγος που εξειδικευμένες εταιρείες του κλάδου - όπως η doValue, ο μεγαλύτερος ανεξάρτητος servicer στην Ιταλία, που κατέθεσε προσφορά στη Eurobank – θέλουν να προλάβουν και να εισέλθουν ενώ βρίσκεται στα πρώτα της βήματα.
Οι τιτλοποιήσεις που θα αρχίσουν να «τρέχουν» πιο ενεργά στις αρχές του 2020 θα διαμορφώσουν ένα νέο περιβάλλον. Μπορεί σήμερα η εγχώρια αγορά κόκκινων δανείων να αποτελεί σε απόλυτα νούμερα την 4η μεγαλύτερη στην Ευρώπη, όμως η υλοποίηση του Ηρακλή και οι υπόλοιπες πρωτοβουλίες των επόμενων μηνών θα ανοίξουν το δρόμο για τη διεύρυνσή της. Με δεδομένο μάλιστα ότι ωριμάζουν σταδιακά οι προσπάθειες των υπόλοιπων χωρών της περιφέρειας της Ευρωζώνης, η ελληνική αγορά NPEs αναμένεται να πρωταγωνιστήσει σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Με πρώτο βήμα τις κρατικές εγγυήσεις του σχεδίου Ηρακλής, οι ελληνικές τράπεζες θα επιταχύνουν τις τιτλοποιήσεις με στόχο να ξεφορτωθούν από τους ισολογισμούς τους πάνω από 50 δισ. ευρώ επισφαλών δανείων σε βάθος τριετίας. Στην πορεία δεν αποκλείεται να ανεβάσουν ακόμη περισσότερο ταχύτητα για να περιορίσουν το ποσοστό των NPEs σε μονοψήφιο επίπεδο έως το τέλος του 2021, αφού οι πιέσεις από τη Φρανκφούρτη είναι δεδομένες.
Αυτό συνεπάγεται ότι οι υφιστάμενες και νέες εταιρείες διαχείρισης «κόκκινων» δανείων (servicers) θα κονταροχτυπηθούν για να εξασφαλίσουν μερίδιο σε μία αγορά άνω των 80 δισ. ευρώ.
Γι' αυτόν ακριβώς το λόγο στο νομοσχέδιο θα υπάρχει ειδική πρόβλεψη για τον τρόπο με τον οποίο θα παρακολουθούνται οι εργασίες των servicers, παρά το γεγονός ότι οι εταιρείες που θα διαχειρίζονται τα δάνεια θα προκρίνονται από τις ίδιες τις τράπεζες. Πρόκειται για ένα σημαντικό στοιχείο καθώς θα πρέπει να διασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία της αγοράς με κανόνες διαφάνειας και χωρίς να παρατηρούνται υπερβολές και ακραίες ενέργειες στις προσπάθειες ανάκτησης των δανείων.
Η εφαρμογή του Ηρακλή δεν αποτελεί πανάκεια αλλά έχει τη δυναμική να πετύχει αυτό που έλειπε από την ελληνική αγορά. Μία κεντρική λύση που θα έχει την έγκριση των εποπτικών αρχών και θα ανοίξει το δρόμο και για άλλες πρωτοβουλίες, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει σε έκθεσή της η Bank of America Merrill Lynch, που θα συμβάλλουν καθοριστικά στην επίλυση του πολύ σημαντικού προβλήματος.
Οι ισορροπίες βέβαια είναι ιδιαίτερα λεπτές καθώς οι servicers θα πρέπει να δώσουν μακροπρόθεσμες λύσεις σε εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά και επιχειρήσεις έτσι ώστε να ξεμπλοκάρει η οικονομία από το δυσβάσταχτο βάρος, υπό στενό πλαίσιο εποπτείας.
