Του Κωνσταντίνου Μαριόλη
Κοσμογονικές θα είναι οι αλλαγές το 2020 για τα νοικοκυριά με «κόκκινα» δάνεια καθώς θα τεθεί σε εφαρμογή ένα νέο καθεστώς πτώχευσης φυσικών προσώπων, θα καταργηθεί πλήρως ο νόμος «Κατσέλη» και θα τερματιστεί η λειτουργία της πλατφόρμας για την προστασία της πρώτης κατοικίας. Διαφορετική θα είναι και η αντιμετώπιση από πλευράς διαχείρισης από τη στιγμή που χιλιάδες δάνεια θα περάσουν σε ξένα funds τα οποία εκτιμάται ότι θα εξαντλήσουν πιο γρήγορα όλες τις διαθέσιμες επιλογές για την ανάκτηση μέρους του κεφαλαίου.
Υπάρχει όμως και μία ακόμη αλλαγή. Μέσα στο 2020 οι τράπεζες θα πουλήσουν μεγάλα «πακέτα» στεγαστικών δανείων για να ενεργοποιήσουν τα οφέλη του Ηρακλή, ενώ θα επιταχυνθούν και οι πλειστηριασμοί. Μέχρι σήμερα οι πωλήσεις περιορίζονταν σε καταγγελμένα δάνεια λιανικής (κάρτες, καταναλωτικά) και επιχειρηματικά δάνεια, με αποτέλεσμα μόλις 1 στα 50 περίπου δάνεια που πωλούνται να είναι στεγαστικό. Οι αλλαγές αφορούν όλους όσους έχουν κάποιο εντελώς προβληματικό δάνειο, ένα δάνειο που δεν εξυπηρετείται κανονικά ή ένα ρυθμισμένο δάνειο που έχει γυρίσει στο… κόκκινο.
Θα γίνουν πιο πιεστικά τα ξένα funds και θα δούμε ακραία φαινόμενα που παρατηρήθηκαν σε άλλες χώρες όπως στην Ισπανία; Παράγοντες της αγοράς καθησυχάζουν τους δανειολήπτες λέγοντας ότι δεν αποκλείεται σε ορισμένες περιπτώσεις τα ξένα funds να αποδειχθούν πιο ήπια στην αντιμετώπισή τους ακόμη και από τις τράπεζες. Αυτό που σίγουρα θα αλλάξει είναι ότι τα ξένα funds δεν έχουν να αντιμετωπίσουν τους ίδιους ανασταλτικούς παράγοντες με τις τράπεζες και θα κινηθούν περισσότερο με όρους αγοράς, κάτι που θα φανεί κυρίως στα μεγάλα επιχειρηματικά δάνεια.
Μόνο η Eurobank και η Alpha Bank δρομολογούν μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2020 τιτλοποιήσεις δανείων συνολικού ύψους 19,5 δισ. ευρώ στο πλαίσιο της υλοποίησης των project Cairo και Galaxy, ενώ και η Εθνική Τράπεζα φέρεται να εξετάσει την τιτλοποίηση δανείων ύψους 6,5 δισ. ευρώ. Σημειώνεται ότι η διαδικασία «πακετοποίησης» των δανείων είχε παγώσει εν αναμονή του νομοσχεδίου για το σχήμα Ηρακλής και στους επόμενους μήνες το σύστημα θα ανεβάσει ταχύτητα για να υπάρξουν τα πρώτα ουσιαστικά αποτελέσματα.
Όσο για το νόμο Κατσέλη, θα περάσει στο χρονοντούλαπο της ιστορίας ως ένας νόμος που έδωσε την ευκαιρία σε πολλά νοικοκυριά να ρυθμίσουν με ευνοϊκούς όρους τις οφειλές τους προς τις τράπεζες αλλά παράλληλα «έκρυψε» στις διατάξεις του δεκάδες χιλιάδες στρατηγικούς κακοπληρωτές και συντήρησε μία κουλτούρα πληρωμών που έκανε κακό στην οικονομία. Οι εκκρεμείς υποθέσεις του νόμου διαμορφώνονται περί τις 100.000 ενώ αρκετά λιγότεροι είναι οι δανειολήπτες που έχουν προβεί σε ευνοϊκή ρύθμιση.
Για την προστασία της πρώτης κατοικίας η μόνη επιλογή στην παρούσα φάση είναι η ηλεκτρονική πλατφόρμα που την προστατεύει από αναγκαστική ρευστοποίηση. Με την τετράμηνη παράταση που έδωσε η κυβέρνηση, παρέχεται η ευκαιρία σε περισσότερους οφειλέτες να προστατέψουν την κατοικία τους και σε όσους έχουν ήδη εισέλθει στην πλατφόρμα και δεν έχουν υποβάλλει την αίτησή τους, να προλάβουν να ολοκληρώσουν τη διαδικασία καθώς δεν πρόκειται να δοθεί άλλη παράταση. Η ρύθμιση των δανείων περιλαμβάνει διαγραφή οφειλής στο ποσό που υπερβαίνει το 120% της εμπορικής αξίας του σπιτιού, μακροχρόνια αποπληρωμή έως 25 έτη, χαμηλό επιτόκιο 2%, καθώς και κρατική επιδότηση (20%-50%) των μηνιαίων δόσεων.
Με βάση τα επίσημα στοιχεία της Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, από 1/7/2019 μέχρι 31/12/2019, κρατική επιδότηση μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας έχει εγκριθεί για 63 πολίτες. Συνολικά στην πλατφόρμα έχουν εισέλθει 58.711 ενδιαφερόμενοι και έχουν ξεκινήσει τη διαδικασία αίτησης περί τους 39.063 χρήστες. Έχουν δοθεί 402 προτάσεις ρύθμισης από τις τράπεζες, εκ των οποίων έχουν γίνει αποδεκτές από δανειολήπτες οι 124 και εκκρεμεί η αποδοχή των υπολοίπων.
Όσοι δεν προλάβουν να αξιοποιήσουν την πλατφόρμα θα βρεθούν αντιμέτωποι από την 1η Μαΐου με το νέο πτωχευτικό δίκαιο. Ο βασικός άξονας του νέου καθεστώτος θα είναι στη λογική της δεύτερης ευκαιρίας. Αυτή θα δίνεται είτε μέσω της ρύθμισης των οφειλών με τρόπο που θα είναι βιώσιμος είτε μέσω της «πτώχευσης» του ιδιώτη με διαγραφή χρεών. Στη δεύτερη περίπτωση, ωστόσο, τα νοικοκυριά θα πρέπει να γνωρίζουν τις συνέπειες αφού θα χάνουν τα περιουσιακά τους στοιχεία και είναι πιθανό να βρεθούν να πληρώνουν ενοίκιο στο δικό τους σπίτι.
