Στο τελείωμα της άτυπης αλλά πολύ ουσιαστικής Συνόδου Κορυφής, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ήταν όλο χαμόγελα καθώς έφευγε από το Alden Biesen. Όταν ρωτήθηκε αν είναι πλέον καλός φίλος με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, με τον οποίο εμφανίστηκε δίπλα - δίπλα το πρωί, απάντησε με γελάκι: «Ναι, πάντα».
Δυστυχώς, ακόμη σήμερα, είναι πολλά εκείνα που εξαρτώνται από την κρίσιμη ισορροπία του 80χρονου άξονα Γαλλίας-Γερμανίας. Καθεμιά από τις δύο μεγάλες χώρες έχει σοβαρά ελλείμματα ανταγωνιστικότητας. Η Γερμανία πλήρωσε πανάκριβα τον τρόπο με τον οποίο ενσωμάτωσε τους αδελφούς της Ανατολικής πλευράς. Η Γαλλία πληρώνει ακόμη πολύ ακριβά το κρατικό και κοινωνικό της μοντέλο. Τα δύο κράτη δεν κατάφεραν να αθροίσουν ενωρίτερα τις τεχνολογικές, μηχανολογικές και γραφειοκρατικές ικανότητές τους. Όταν η Γαλλία λάνσαρε τις υπερταχείες στα τρένα, οι Γερμανοί προτιμούσαν το αεροπλάνο ή τις ωτομπάν για σχετικά μικρές αποστάσεις.
Πολλά έγιναν, αλλά όπως άκουσαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες από τους δύο σημαντικούς ανθρώπους, τους κκ. Λέτα και Ντράγκι, στους οποίους οι ηγέτες ανάθεσαν να περιγράψουν ένα ευρωπαϊκό μπούσουλα για το «Τι να κάνουμε;», είναι καιρός και να το κάνουμε και να το κάνουμε όσο γίνεται πιο γρήγορα.
Το μείζον έλλειμμα για την Ευρώπη, ο μεγαλύτερος κίνδυνος, δεν είναι τα ελλείμματα στους κρατικούς Προϋπολογισμούς. Βεβαίως και δεν πρέπει να ξεφεύγουν, γιατί καραδοκεί ο κίνδυνος να αδυνατίσει το κοινό νόμισμα. Αλλά αν ακόμη και η Ελλάδα κατάφερε να τιθασεύσει το ασυγκράτητο, σε δαπάνες (συχνά άσκοπες) και δανεισμό, κράτος της, εξίσου μπορούν και οι άλλες χώρες. Ακόμη κι αν χρειαστούν περικοπές και πολιτικές κρίσεις, θα τα καταφέρουν, τελικά. Εξάλλου, με τα βιβλία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να έχουν γεμίσει από εκατοντάδες δισεκατομμύρια κεφαλαίων με τα οποία «φούσκωσε» τη διάσωση των οικονομιών της Ευρώπης, το μόνο σίγουρο είναι ότι «λεφτά υπάρχουν».
Το σημαντικό όμως είναι ότι ενόσω υπάρχει διαθεσιμότητα κεφαλαίων, η Ευρώπη δεν κατορθώνει να τα χρησιμοποιήσει σε όφελος σημαντικών βελτιώσεων της ανταγωνιστικότητας των προϊόντων της και, γιατί αυτός είναι μετρητής επιτυχίας, σε βάρος άλλων παγκόσμιων κέντρων: των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας.
Αυτή είναι η πραγματικότητα: ο βασικός ανταγωνισμός μέσα από τον οποίο περνά η ΕΠΙΒΙΩΣΗ της Ευρώπης εξελίσσεται σε σύγκρουση, ειρηνική, με αυτές τις δύο οντότητες.
Ο ανταγωνισμός με τις Ηνωμένες Πολιτείες έχει τη δυσκολία ότι είναι, πρακτικά, μια εσωτερική υπόθεση του δυτικού καπιταλισμού. Οι αγορές είναι, πρακτικώς, συγχωνευμένες και η πολιτική Τραμπ, που επιδιώκει να τις ξεχωρίσει σε ενδοανταγωνιστικές οντότητες, γεννά πολλά περισσότερα προβλήματα από όσα επιλύει, ακόμη και για τους ίδιους τους Αμερικανούς. Ώσπου, όμως, να ηττηθεί ο τραμπικός μερκαντιλισμός, πρέπει, εμείς οι Ευρωπαίοι να συνεχίσουμε να κερδίζουμε έδαφος.
Οι Κινέζοι, από την άλλη, έγιναν, με τη βοήθεια τη δική μας, τόσο καλοί, που δεν θέλουν, τώρα πια, να μεταφέρουν εγκαταστάσεις, τεχνολογία και κεφάλαια στην Ευρώπη, σε μια αντίστροφη κίνηση εκείνης που βοήθησε να δημιουργηθεί η κινεζική πρωτοκαθεδρία. Το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της Κίνας δεν είναι πλέον η φθηνότερη εργασία, αλλά η καλύτερης ποιότητας εργασία. Δηλαδή η πολύ υψηλή παραγωγικότητα της εργασίας. Με τη σταθερότητα, πολιτική και οικονομική, με μειωμένο κίνδυνο αποτυχίας, ατού που διαθέτουν οι κινεζικές επιχειρήσεις επιτρέπουν στη μεγάλη αυτή χώρα έναν διαβολικό ρυθμό φυγής προς τα εμπρός.
Ο πρώην επικεφαλής της ΕΚΤ, πρώην Ιταλός πρωθυπουργός, Μάριο Ντράγκι, μιλούσε στους ηγέτες επί 15 λεπτά, της ευρύτατης επισκόπησης επί της ομώνυμης επισκόπησής του, για να επαναλάβει πόσο επείγουσα είναι η δράση αύξησης των επενδυτικών αναγκών της Ένωσης. Επανέλαβε πως ο στόχος να πιάσουμε τον στόχο των 800 δισεκατομμυρίων ευρώ νέων επενδύσεων ετησίως δεν είναι διαπραγματεύσιμος για τον απλό λόγο ότι δεν είναι υπερβολικός. Εξάλλου, πριν λίγες μέρες, ο ίδιος ο πρόεδρος Μακρόν, εκτίμησε τις ίδιες συνολικές ανάγκες της ΕΕ σε περίπου 1.200 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Όπως ζήτησε ο Μακρόν, όπως το έπραξε και η πρωθυπουργός Μελόνι η Ευρώπη πρέπει να προχωρήσει σε νέα έκδοση κοινού, ευρωπαϊκού, χρέους για την κάλυψη του στόχου.
Μόνον τότε, μια ιδέα όπως αυτή που συζητά η Επιτροπή, να καθιερωθεί το Made in Europe ως σήμα ποιότητας, θα πιάσει τόπο. Μόνον αν η ευρωπαϊκή γραφειοκρατία μειωθεί αλλά και, ταυτόχρονα, υπερκεράσει τις εθνικές γραφειοκρατικές αγκυλώσεις θα μπορέσει η Ευρώπη να ανοίξει τα φτερά της.
Είναι πολύ πιθανόν αυτό που κάποτε ακουγόταν ως απειλή, μια «ένωση προθύμων» που θα κάνει όσα δεν μπορεί να κάνει η Ένωση όταν καλείται να συμφωνήσει επί απίθανων λεπτομερειών να είναι η λύση. Ο πολιτικός βολονταρισμός πρέπει να επιστρέψει στις καλές ημέρες της δεκαετίας του ’70. Τότε που πήρε φόρα η πραγματοποίηση της Νομισματικής Ένωσης, διαμέσου της Ενιαίας Αγοράς. Η προτεραιότητα που δόθηκε στη διαρκή περαιτέρω διεύρυνση σε νέα κράτη μέλη έκανε δυσκολότερα τα πράγματα, παρά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης. Ο κύκλος αυτός, έκλεισε.
Η Ελλάδα οφείλει να είναι μέλος αυτής της ομάδας. Σήμερα έχει τις πολιτικές προδιαγραφές. Αρκεί να τις έχει και μετά ένα έτος.
