Ευρώπη: Από τον λήθαργο στον πανικό

Τριακόσιοι τριάντα τέσσερις εθνικοί βουλευτές στο Ευρωκοινοβούλιο ενέκριναν ψήφισμα (που προώθησαν 144 από δαύτους), ώστε η εγκριθείσα το 2019 και ήδη υπογραφείσα από την πρόεδρο φον ντερ Λάιεν προ ολίγων ημερών, εις το όνομα της Ενωμένης Ευρώπης, Συνθήκη Mercosur/Mercosul να σταλεί προς εξέταση από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Υπήρξαν βεβαίως και 324 που αρνήθηκαν να καλύψουν τα οπίσθιά τους πίσω από μια ακόμη καθυστέρηση (μετά 25ετή διαπραγμάτευση του αυτονόητου) καθώς και 11 αποχές. Βεβαίως, στο μεταξύ, θα ξεκινήσει η εφαρμογή των προβλέψεων της Συνθήκης. Ευτυχώς!

Την ίδια περίπου ώρα, η φον ντερ Λάιεν μιλούσε στη συνάντηση του ηλιόλουστου (αλλά με 2 βαθμούς) Davos περιγράφοντας την προσεχή δυνατότητα ιδρύσεως επιχειρήσεων οι οποίες θα μπορούν να δραστηριοποιούνται σε ολόκληρη την Ένωση, υπό το νέο πλαίσιο που καθιέρωσε το 28ο καθεστώς επιχειρηματικής λειτουργίας, με την κωδική ονομασία «EU-Inc».

Ο υψηλός φιλοξενούμενος του ελβετικού χωριού Donald J. Trump, 47ος (και 45ος) Πρόεδρος των ΗΠΑ, που μεγάλωσε με πατρικό «χαρτζιλίκι» 20.000 δολαρίων (ισότιμο 260.000 δολαρίων του 2024), που παντρεύτηκε τρεις γυναίκες-μοντέλα, όλες με καταγωγή από την γηραιά Ήπειρο, με τις οποίες απέκτησε πέντε παιδιά (να του ζήσουνε) τα έχει βάλει με την... Ευρώπη!

Δουλειά δεν είχε ο σατανάς...

Αντιπροχθές, κατά σύμπτωση, στη γαλλική Γερουσία, ο Κλώντ Μαλυρέ (Claude Malhuret) σε μια εμπνευσμένη ομιλία του, στη συνέχεια εκείνης που είχε κάνει τον περασμένο Μάρτιο και είχε ξεσηκώσει τα γαλλικά και παγκόσμια ΜΜΕ (μεταφρασμένη έπαιξε μέχρι και στο αμερικανικό CNN) μιλά παραστατικά για την προσωπογραφία Τραμπ και, αυτή είναι και η ουσία, για την καθυστερημένη Ευρώπη. Ο γιατρός-γερουσιαστής, περιγράφει με γλαφυρό τρόπο τον τρόμο που νοιώθουν όσοι αγαπούν και προστατεύουν, ακόμη σήμερα, την Ευρώπη όπως την φανταζόμασταν κάποιοι από εμάς όταν υποστηρίζαμε στο φουλ τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, ανεξαρτήτως άλλων ιδεών και απόψεων επί των πολιτικών πραγμάτων της πρόσφατα, τότε, εκδημοκρατισμένης πατρίδας. Αξίζει να τη διαβάσετε όπως (πολύ καλά) τη μετάφρασε το ChatGPT στο τέλος τους σημερινού σχολίου.

Ποιο είναι το πρόβλημα, λίγο πολύ, το γνωρίζουμε πλέον καλά. Οι ευρωπαϊκές πολιτικές δυνάμεις άγονται και φέρονται. Όχι τόσο και όχι κατά κανόνα για ιδεολογικούς και κομματικούς λόγους, όπως συμβαίνει στο εσωτερικό πολιτικό παίγνιο κάθε μιας χώρας ξεχωριστά. Αλλά, κυρίως, στη βάση κάποιου «εθνικού συμφέροντος».

Ακόμη κι όταν το εθνικό δεν αποτελεί το πρώτο εμπόδιο, μια κάποια οικονομική ιδιαιτερότητα είναι αρκετή για να πυροδοτήσει διαφωνίες. Αν όμως αθροίσουμε τις ιδιαιτερότητες, αυτό που απομένει και επί του οποίου επιτυγχάνεται συμφωνία, είναι λίγο, μικρό και, το χειρότερο, άνευ ανταγωνιστικού αποτελέσματος.

Το «σύστημα» αυτό είναι που παρεμποδίζει την Ένωση να αξιοποιήσει τις ικανότητες που υπονοούν τα μεγέθη της Ευρώπης. Οι αριθμοί αθροίζονται εύκολα, οι καταστάσεις και τα συμφέροντα δύσκολα.

Κάπως έτσι και κάθε τόσο, οι εκάστοτε ηγέτες της ΕΕ ξυπνάνε από τον λήθαργο της ομόφωνης κανονικότητας και ζουν, μαζί μας, τον πανικό της κακοφωνίας και της αναποτελεσματικότητας.

Ευρωπαϊκή αυτογνωσία μετά λύπης

Ακολουθεί σε ελληνική απόδοση το κείμενο ομιλίας του Γάλλου γερουσιαστή Claude Malhuret στις 19 Ιανουαρίου 2026. Για όσους θέλουν το δουν, εδώ.

«Κύριε Πρόεδρε, κυρία και κύριοι Υπουργοί, αγαπητοί συνάδελφοι,

Ένας νέος κόσμος γεννιέται μπροστά στα μάτια μας και εμείς δυσκολευόμαστε να τον κατανοήσουμε.
Η πρώτη δύναμη του πλανήτη, εγγυήτρια της υφιστάμενης διεθνούς τάξης, έχει μετατραπεί σε εκείνη που την αμφισβητεί. Ήταν σύμμαχός μας· σήμερα είναι αντίπαλός μας και, ίσως αύριο, εχθρός μας. Υπήρξε ανάχωμα απέναντι στις δικτατορίες· μοιάζει πλέον έτοιμη να μετατραπεί η ίδια σε μία από αυτές.

Αν δυσκολευόμαστε να κατανοήσουμε όσα συμβαίνουν, αυτό οφείλεται πρωτίστως στο γεγονός ότι ο τραμπισμός αποτελεί μια εσωτερικά αντιφατική κατασκευή: μια απλοϊκή «δοξασία», συνοδευόμενη από πράξεις που διαρκώς τη διαψεύδουν.

Ο απομονωτισμός διακηρύσσεται και εφαρμόζεται μέσω της αύξησης των δασμών ή του κυνηγητού των ξένων, την ίδια στιγμή που κανένας άλλος πρόεδρος δεν έχει προβεί σε τόσες πολλές παρεμβάσεις στο εξωτερικό.
Μέσα σε έναν χρόνο, πραγματοποίησε τόσες αεροπορικές επιδρομές όσες ο Μπάιντεν σε ολόκληρη τη θητεία του: πόλεμος Ισραήλ–Χαμάς, βομβαρδισμοί στο Ιράν, επιθέσεις στη Νιγηρία, στη Σομαλία, στην Υεμένη, στη Συρία, στη Βενεζουέλα.

Αυτοανακηρύσσεται πρόεδρος της ειρήνης και υποψήφιος για το Νόμπελ, ενώ ταυτόχρονα απειλεί με νέες παρεμβάσεις στον Καναδά, τη Γροιλανδία, την Καμπότζη, την Κούβα, την Κολομβία και το Μεξικό.
Η μόνη χώρα από την οποία αποσύρεται είναι η Ουκρανία. Και οι ατέρμονες διαπραγματεύσεις, οι παραχωρήσεις προς τον Πούτιν, η εγκατάλειψη των Ευρωπαίων είναι τέτοιες, ώστε τελικά καθιστούν πιστευτούς εκείνους που τον κατηγορούν ότι είναι ο «Κράσνοφ», πράκτορας της Ρωσίας από τη δεκαετία του 1990 και αντικείμενο kompromat.

Η δεύτερη αντίφαση είναι η παντελής έλλειψη συνέπειας στη δράση. Ο Τραμπ καυχιέται ότι έβαλε τέλος σε οκτώ πολέμους μέσα σε έναν χρόνο. Δεν ισχύει για κανέναν από αυτούς. Στην καλύτερη περίπτωση πέτυχε εύθραυστες εκεχειρίες· στη χειρότερη, οι μάχες συνεχίζονται. Σε κάθε περίπτωση, καμία συνθήκη ειρήνης δεν έχει υπογραφεί. Το ζητούμενο δεν είναι το αποτέλεσμα, αλλά οι καλές εικόνες στην τηλεόραση. Τρία βήματα και φεύγει…

Η εξωτερική του πολιτική θυμίζει παιδί τεσσάρων ετών που κλαίει για να αποκτήσει το παιχνίδι που είδε στη βιτρίνα και τρεις ημέρες αργότερα το πετάει σε ένα μπαούλο, αφού πρώτα του έχει ξεριζώσει ένα πόδι.

Ακατανόητη είναι η βούληση να διαλυθεί το διεθνές σύστημα που οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες οικοδόμησαν εδώ και σαράντα πέντε χρόνια και το οποίο, μέσα σε έναν παρανοϊκό παραλήρημα, οι τραμπιστές ερμηνεύουν ως παγκόσμια συνωμοσία εναντίον της χώρας τους.

Ακατανόητη, πέρα από μια ψυχιατρική υπόθεση, είναι η εμμονική καταδίκη όλων όσων έπραξαν οι προκάτοχοί του.
Ακατανόητες είναι οι επιθέσεις κατά των ιστορικών συμμάχων, η προσέγγιση δικτατόρων που πολεμούν τη δυτική τάξη, η περιφρόνηση του διεθνούς δικαίου υπέρ μιας «προσωπικής ηθικής», η καταστροφή του πολυμερισμού και η αποχώρηση από δεκάδες θεσμούς που εξασφάλιζαν στις ΗΠΑ παγκόσμια επιρροή, για να περιοριστούν στο στενό τους προαύλιο, από το οποίο εξέρχονται μόνο για να ρίξουν μερικές βόμβες.

Ακόμη χειρότερα, ακατανόητη είναι η ενίσχυση της αξιοπιστίας της Κίνας, της μοναδικής σήμερα πραγματικά ανταγωνιστικής δύναμης και του μεγαλύτερου κινδύνου για τις δημοκρατίες. Η ολοκληρωτική Κίνα, νικήτρια στον πόλεμο των δασμών, εμφανίζεται στα μάτια του κόσμου ως δύναμη σταθερότητας, απέναντι σε ένα στρατιωτικό και τεχνολογικό τέρας που χτυπά κατά τις διαθέσεις του προέδρου του και κατόπιν αδιαφορεί για το χάος που δημιούργησε.

Αυτή είναι η κατάσταση των Ηνωμένων Πολιτειών το 2026.

Για την Ευρώπη, η κατάσταση αυτή είναι τραγική. Ο βασικός της σύμμαχος έχει μετατραπεί σε αντίπαλο, το ΝΑΤΟ βρίσκεται στο χείλος της αβύσσου, απειλές βαραίνουν ένα από τα εδάφη της, ο εμπορικός πόλεμος μαίνεται και η Ουκρανία έχει εγκαταλειφθεί με τρόπο που δυσκολευόμαστε να αντισταθμίσουμε.

Όλα αυτά επιβαρύνονται ακόμη περισσότερο από τα μαθήματα ηθικής του «ιδιοφυούς των Απαλαχίων», ενός αντιπροέδρου με τρόπους ροτβάιλερ, που ήρθε με την αλαζονική συγκατάβαση των ανόητων να μας «σώσει» από τον εαυτό μας και να μας επιβάλει τη στενόμυαλη συντηρητική του ευσέβεια.

Η διάγνωση είναι γνωστή σε όλους. Μένει η ερμηνεία. Γιατί ο Τραμπ είναι έτοιμος να σκουπίσει τα πόδια του στην Ευρώπη μέσω της Γροιλανδίας; Γιατί ο Πούτιν πίστεψε ότι μπορεί να εισβάλει στην Ουκρανία χωρίς αντίδραση; Γιατί οι Κινέζοι πλημμυρίζουν την Ευρώπη με τα προϊόντα τους βρίσκοντας πάντοτε μια πρόθυμη πύλη εισόδου; Γιατί η Ευρώπη, με ΑΕΠ συγκρίσιμο με εκείνο των ΗΠΑ ή της Κίνας και δεκαπλάσιο της Ρωσίας, αντιμετωπίζεται ως αμελητέα ποσότητα;

Επειδή η Ευρώπη δεν είναι ούτε κράτος, ούτε δύναμη, ούτε καν ομοσπονδία. Ενεργειακά εξαρτημένη από τη Ρωσία, στρατιωτικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες και εμπορικά από την Κίνα, το ιστορικό της λάθος των τελευταίων τριάντα ετών την οδηγεί να σβήνει από την παγκόσμια ιστορία, όπως ένα πρόσωπο από άμμο στο όριο της θάλασσας.

Κι όμως, τα επιτεύγματά της είναι αξιοσημείωτα: ειρήνη μεταξύ πρώην εχθρών, ελεύθερη κυκλοφορία, ενιαία αγορά και νόμισμα, προστασία θεμελιωδών δικαιωμάτων, η πιο γενναιόδωρη κοινωνική πολιτική στον κόσμο.

Απέτυχε, όμως, να απαντήσει σε τρία μείζονα προβλήματα: να εγγυηθεί τη δική της ασφάλεια, να αποκτήσει ένα αποτελεσματικό σύστημα λήψης αποφάσεων και να ενταχθεί στη μεγάλη επανάσταση του 21ου αιώνα — την τεχνολογική, γνωσιακή και χρηματοπιστωτική επανάσταση. Αν δεν τα καταφέρουμε, η εναλλακτική είναι απλή: είτε η υποτέλεια στους συμμάχους μας είτε η υποταγή στους εχθρούς μας.

Οι λύσεις είναι απολύτως γνωστές: επανεξοπλισμός μέσω επανεκβιομηχάνισης και μαζικών επενδύσεων για να καταστεί η Ευρώπη στρατιωτική δύναμη· ένα ομοσπονδιακό άλμα, με επέκταση της λήψης αποφάσεων με ειδική πλειοψηφία, για να καταστεί πολιτική δύναμη· και τέλος η εφαρμογή των εκθέσεων Ντράγκι και Λέττα, ώστε να γίνει - ή μάλλον να ξαναγίνει - οικονομική και εμπορική δύναμη.

Όλοι τα γνωρίζουν, αλλά τίποτα δεν κινείται. Από το 2022, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ανακοίνωσε ότι η Γαλλία και η Ευρώπη εισέρχονται σε οικονομία πολέμου. Τέσσερα χρόνια μετά, οι βιομήχανοι μας λένε ότι οι παραγγελίες δεν υπάρχουν. Η Ουκρανία, κατεστραμμένη από τον πόλεμο, καταφέρνει σήμερα να καλύπτει το 60% των στρατιωτικών της αναγκών. Εμείς δεν έχουμε πραγματοποιήσει κανένα ποσοτικό ή ποιοτικό άλμα.

Στην οικονομία, όλοι γνωρίζουν ότι το μεγάλο ευρωπαϊκό εγχείρημα, η ενιαία αγορά, απέχει πολύ από τους στόχους του 1993 και ότι τεράστια εμπόδια παραμένουν.
Στην τεχνολογική επανάσταση, βρισκόμαστε έτη φωτός μακριά από τη δημιουργία των απαραίτητων χρηματοπιστωτικών εργαλείων για να προσεγγίσουμε τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.

Απέναντι στον κίνδυνο που πλησιάζει, αρχίσαμε να αντιδρούμε. Δισεκατομμύρια ευρώ βοήθειας προς την Ουκρανία εγκρίθηκαν για να καλυφθεί η τραμπική προδοσία. Δημιουργήθηκε μια συμμαχία των προθύμων για να ξεφύγουμε από τον εκβιασμό των συνεργών του Πούτιν που δρουν εντός της ίδιας της Ευρώπης.

Δεν τολμήσαμε, όμως, να κατασχέσουμε τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία. Αρνηθήκαμε το SkyShield, που θα μπορούσε να προστατεύσει τις γυναίκες και τα παιδιά της Ουκρανίας που πεθαίνουν καθημερινά κάτω από τις βόμβες ενός εγκληματία πολέμου. Και δύο χρόνια μετά τη δημοσίευση της έκθεσης Ντράγκι, μόλις το 10% των προτάσεών της έχει υλοποιηθεί.

Οι απειλές κατά της Γροιλανδίας αποτελούν δοκιμασία αλήθειας. Η ενεργοποίηση του μηχανισμού κατά του εξαναγκασμού προτάθηκε. Όπως και η άσκηση Arctic Endurance, πρόκειται για εργαλεία προσαρμοσμένα στην κατάσταση.

Ο κίνδυνος είναι μεγάλος· ο αντίθετος, όμως, είναι ακόμη μεγαλύτερος. Είναι, επιπλέον, η κατάλληλη στιγμή να αναλάβουμε πρωτοβουλία. Ο Τραμπ δεν είναι αιώνιος. Η δημοτικότητά του καταρρέει καθημερινά. Στη Μινεάπολη και αλλού, οι Αμερικανοί σηκώνουν κεφάλι απέναντι στη βία εκείνου που βλέπουν να μετατρέπει το όνειρο σε έναν καισαρισμό που μοιάζει όλο και περισσότερο με τεχνοφασισμό.

Ο Τραμπ δεν διαθέτει τα πολιτικά μέσα για να υλοποιήσει τις απειλές του. Αν κάνει το λάθος να στείλει στρατεύματα, οι Ρεπουμπλικανοί ηγέτες στο Κογκρέσο έχουν δηλώσει ότι αυτό θα σημάνει την καθαίρεσή του. Αν υποχωρήσει, θα είναι το μήνυμα προς όλους τους Αμερικανούς ότι η πορεία προς την απολυταρχία μπορεί να ανακοπεί.

Για τους Ευρωπαίους, το να επιτρέψουμε την προσάρτηση της Γροιλανδίας θα σήμαινε ότι αποδεχθήκαμε την υποταγή. Το να αντισταθούμε θα είναι το πρώτο σκαλοπάτι της αντίστασής μας και, στη συνέχεια, της ανόρθωσής μας. Γνωρίζουμε ότι θα χρειαστούν πολλά ακόμη.»