Η συμπεριφορά του bitcoin κατά τη διάρκεια της τρέχουσας κρίσης στο Ιράν αποτελεί ένα συναρπαστικό μάθημα οικονομικής ψυχολογίας. Ο βασιλιάς των κρυπτονομισμάτων εξακολουθεί να ταλαντεύεται σαν εκκρεμές ανάμεσα στις δυο αντικρουόμενες ταυτότητες του. Αυτήν του «ψηφιακού χρυσού» και του ασφαλούς καταφυγίου, όπως υποστηρίζουν οι ευαγγελιστές του και αυτήν του «περιουσιακού στοιχείου υψηλού ρίσκου» όπως υποστηρίζει το επενδυτικό και χρηματιστηριακό κατεστημένο της Wall Street.
H υψηλή διακύμανση των τιμών του bitcoin, επισφράγισε την άποψη ότι το κρυπτονόμισμα μοιάζει με ένα νόμισμα που φέρει στις πλευρές του, τις δυο όψεις του Ιανού. Από την άλλη, δεν είναι λίγοι οι αναλυτές που ανέφεραν στις εκθέσεις τους, ότι η μεταβλητότητα των τιμών του bitcoin, από την 28η Φεβρουαρίου όταν ξεκίνησαν οι βομβαρδισμοί στο Ιράν μέχρι σήμερα, απέδειξε ότι το bitcoin δεν συμπεριφέρθηκε καν σαν επενδυτικό μέσο.
Για την ιστορία, να θυμηθούμε ότι το ιστορικό υψηλό του bitcoin είχε καταγραφεί τον Οκτώβριο του 2025 στα $126.110. Στις αρχές Φεβρουαρίου είχε βρεθεί στα $62.490 και μια ημέρα πριν από την έναρξη του πολέμου βρισκόταν στα $65.869.
Ακολούθησε το τρενάκι του τρόμου. Από τα $65.869 στα $63.144, από εκεί στα $73,490, επιστροφή στα $65.622 και χθες στα $70.500.
Με το που ξεκίνησαν οι πρώτες αεροπορικές επιθέσεις στο Ιράν, το bitcoin αντέδρασε αρχικά με μια απότομη πτώση. Δηλαδή, δεν κυριάρχησε το συναίσθημα της ασφάλειας του «ψηφιακού χρυσού», η οποία θα οδηγούσε σε έντονη άνοδο της τιμής του. Aλλά αντίθετα, κυριάρχησε το συναίσθημα της αβεβαιότητας. Όπου οι επενδυτές τείνουν να ρευστοποιούν τα πιο ευμετάβλητα στοιχεία του χαρτοφυλακίου τους, όπως είναι τα crypto και τα ETFs που σχετίζονται με αυτά, είτε για να καλύψουν τα περιθώρια ασφαλείας, όπως είναι τα margin calls σε άλλες αγορές και σε άλλα επενδυτικά προϊόντα, είτε για να κατευθυνθούν στο βασικό σημείο αναφοράς της απαραίτητης -σε στιγμές κρίσης- ρευστότητας, που είναι το δολάριο.
Μετά την πρώτη φάση του αιφνιδιασμού και της πτώσης, ακολούθησε μια ταχεία επανάκαμψη και υπέρβαση των τιμών του Φεβρουαρίου. Και εδώ το σκεπτικό ήταν σχετικά απλό. Η έναρξη του πολέμου και οι επιθέσεις των Ιρανών κατά των χρηματοοικονομικών κέντρων της περιοχής του Κόλπου, οδήγησαν σε ένα ασφυκτικό κλοιό περιορισμού των κεφαλαίων του ιρανικού καθεστώτος, των ιρανικών επιχειρήσεων, καθώς και των εύπορων πολιτών του Ιράν. Έτσι οι επενδυτές έκριναν ότι το bitcoin θα μετατρεπόταν σε μια «δίοδο διαφυγής» των ιρανικών κεφαλαίων από το υπό κατάρρευση ιρανικό τραπεζικό σύστημα και από τις τράπεζες των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, κάτω από το ραντάρ των τραπεζικών ελέγχων και των αμερικανικών διωκτικών αρχών.
Παράλληλα, η αίσθηση ότι ο πόλεμος στο Ιράν ήρθε για να μείνει, έκανε πολλούς επενδυτές να δουν το bitcoin ως «πολεμικό νόμισμα». Δηλαδή σαν ένα νόμισμα που η κατοχή του, η δυναμική του και η τιμή του δεν θα εξαρτάται ούτε από την πορεία του πολέμου, ούτε από τις κεντρικές τράπεζες, ούτε από κεφαλαιακές και εμπορικές κυρώσεις. Αλλά αντίθετα θα επωφεληθεί από τις δυνατότητες που θα προσφέρουν στο bitcoin οι «εξωσυστημικές συναλλαγές» που θα αφορούν αμυντικούς εξοπλισμούς, παράνομες μεταφορές πετρελαίου, λαθρεμπόριο όπλων, πληρωμές μισθοφορικών στρατιωτικών μονάδων. Οπότε οι επενδυτές διέκριναν την ύπαρξη μιας ακόμα «ευκαιρίας» στο bitcoin.
Μετά την αρχική εκτόνωση, το bitcoin ακολούθησε τη μεταβλητότητα που εμφάνισαν και τα υπόλοιπα επενδυτικά προϊόντα. Έτσι, η τιμή του ακολουθεί κάθε είδηση από το πολεμικό μέτωπο, αλλά και κάθε «tweet» του Αμερικανού προέδρου. Κάθε φήμη για ειρήνευση οδηγεί σε πτώση, ενώ αντίθετα κάθε φήμη για κλιμάκωση του πολέμου, οδηγεί πλέον σε άνοδο.
Ωστόσο η κίνηση του bitcoin, εξαρτάται και από την κίνηση του δολαρίου έναντι των υπολοίπων βασικών νομισμάτων. Διότι το bitcoin όπως και ο χρυσός έχουν μια αρνητική συσχέτιση με το δολαρίου. Κινούνται δηλαδή αντίθετα με την τιμή του δολαρίου.
Εξαρτάται όμως και από την κατάσταση των χρηματιστηρίων. Και αυτό διότι το bitcoin είναι πλέον «δεμένο» με τα χαρτοφυλάκια της Wall Street. Έτσι εάν οι χρηματιστηριακές αγορές στη Νέα Υόρκη υποχωρήσουν ακόμα περισσότερο λόγω της εκτόξευσης του κόστους της ενέργειας, λόγω των εκροών κεφαλαίων από τα funds, ή λόγω της ανόδου των επιτοκίων τότε οι διαχειριστές κεφαλαίων θα αναγκαστούν να πωλήσουν bitcoin για να εξισορροπήσουν τις απώλειές τους, προκαλώντας σημαντική πτωτική πίεση.
Αν θέλουμε να συγκρίνουμε της απόδοση του bitcoin ως «ψηφιακού χρυσού», έναντι του πραγματικού χρυσού, βλέπουμε ότι το bitcoin από το κλείσιμο της 27ης Φεβρουαρίου μέχρι σήμερα, έχει εμφανίσει μια άνοδο της τάξης του +7,2%. Ενώ αντίθετα o χρυσός έχει υποχωρήσει κατά -5%, παρ’ όλο είχε αγγίξει ανοδικά ακόμα και το +2,1%. Η αναφορά γίνεται για το επίμαχο χρονικό διάστημα, από την έναρξη του πολέμου, μέχρι σήμερα. Διότι αν χρειαστεί να μελετήσουμε την πορεία των τιμών του χρυσού και του bitcoin μέσα στο εξάμηνο που διανύουμε, τότε θα δούμε η κίνηση του χρυσού ήταν έντονα ανοδική κατά +38%, σε αντίθεση με το bitcoin, που έχει υποχωρήσει κατά -44% από τα ιστορικά υψηλά του.
