Δεν είναι κεραυνός εν αιθρία η κορεατική εμπλοκή στα Ναυπηγεία Ελευσίνας με τη δημιουργία μονάδας σιδηροδρομικού υλικού. Αποτελεί ακόμη ένα κομμάτι από ένα παζλ που, σιγά-σιγά, δείχνει ότι η Ελλάδα επιχειρεί να ξαναχτίσει μια παραγωγική βάση που είχε σχεδόν εξαφανιστεί.
Για δεκαετίες, η χώρα έζησε με την ψευδαίσθηση ότι οι υπηρεσίες, ο τουρισμός, τα funds και τα επιδόματα αρκούν για να κρατηθεί όρθια. Η αποβιομηχάνιση δεν ήταν ατύχημα· ήταν συνειδητή επιλογή.
Τώρα, διαφαίνεται μια αργή αλλά ορατή αντιστροφή.
Στο θεσμικό πεδίο, η Διυπουργική Επιτροπή Στρατηγικών Επενδύσεων αρχίζει να δείχνει μετρήσιμα αποτελέσματα. Από τις πρόσφατες εγκρίσεις, συνολικού ύψους 206,8 εκατ. ευρώ, οι δύο στις τρεις αφορούν καθαρά τη βιομηχανία και τη μεταποίηση. Συνολικά, 9 από τις 18 επενδύσεις του τελευταίου έτους κατευθύνονται στην παραγωγή - όχι σε ξενοδοχεία ή logistics. Δεν μιλάμε για ποσότητα, αλλά για ποιότητα: η χώρα αρχίζει να καταλαβαίνει ότι χωρίς εργοστάσια δεν υπάρχει μέλλον πέρα από τον ήλιο και τα ενοίκια Airbnb.
Τα παραδείγματα είναι ενδεικτικά. Η Sunlight επεκτείνεται στην ενεργειακή αποθήκευση για βιομηχανίες και εξαγωγές. Η Alumil επενδύει σε νέες γραμμές, αυτοματισμούς και εξοικονόμηση ενέργειας - κλασική κίνηση σε έναν κλάδο που, αν δεν γίνει πιο αποδοτικός, απλώς πεθαίνει. Η Pharmathen συνεχίζει να χτίζει μονάδες· η φαρμακοβιομηχανία παραμένει ο πιο σοβαρός και εξωστρεφής πυλώνας, που δεν χρειάζεται να του εξηγήσεις τι σημαίνει ανταγωνιστικότητα.
Η εικόνα συμπληρώνεται από μεγάλα projects σε ενέργεια, διασυνδέσεις, κρίσιμα μέταλλα και φάρμακα. Αν προστεθούν και οι ξένες επενδύσεις σε πράσινα projects χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος, προκύπτει ένα μείγμα που δεν συνιστά ακόμη εκβιομηχάνιση πλήρους κλίμακας, αλλά αποτυπώνει μια σαφή μετατόπιση: από το «καταναλώνουμε ό,τι εισάγουμε» στο «παράγουμε και πουλάμε».
Τα στοιχεία το επιβεβαιώνουν. Ο δείκτης βιομηχανικής παραγωγής κινείται ανοδικά - τον Σεπτέμβριο του 2025 καταγράφηκε ετήσια αύξηση 6,8%. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι δεν πρόκειται μόνο για κατανάλωση: αυξάνεται και η παραγωγή κεφαλαιουχικών αγαθών, δηλαδή επενδύσεις σε μηχανήματα και εξοπλισμό, όχι απλώς περισσότερα σουβλάκια και καφέδες.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά και η αμυντική βιομηχανία. Με πρόγραμμα 25 δισ. ευρώ σε βάθος 12ετίας, η ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομίας και η γεωπολιτική πίεση δημιουργούν χώρο για εγχώρια συμμετοχή, συμπαραγωγές και μεταφορά τεχνογνωσίας. Δεν πρόκειται για πατριωτισμό· πρόκειται για ανάγκη.
Βεβαίως, αυταπάτες δεν υπάρχουν. Η βιομηχανία παραμένει στο 8,7% του ΑΕΠ, όταν ο μέσος όρος της ΕΕ κινείται στο 14%. Οι επενδύσεις παγίου κεφαλαίου αυξήθηκαν κατά 6,2% το 2024 και οι Άμεσες Ξένες Επενδύσεις ρέουν, όμως η απόσταση εξακολουθεί να είναι μεγάλη. Απαιτείται συνέχεια, όχι φωτοβολίδες.
Ακόμη πιο αισιόδοξα, ίσως, από την ανάκαμψη της βιομηχανικής παραγωγής είναι τα μηνύματα από την καινοτομία και τις startups.
Το 2025 αποτέλεσε χρονιά-ορόσημο για το ελληνικό οικοσύστημα καινοτομίας. Πάνω από 732 εκατ. ευρώ επενδύθηκαν σε περισσότερες από 90 ελληνικές startups, σημειώνοντας αύξηση 35% σε σχέση με το 2024 και πολλαπλάσια - έως και 15 φορές - επίπεδα σε σύγκριση με το 2018. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η Ελλάδα δεν στηρίζεται πλέον σε μεμονωμένες επιτυχίες, αλλά σε ένα ώριμο και διαρκώς διευρυνόμενο οικοσύστημα.
Οι περισσότερες εταιρείες διατηρούν έδρα και ανθρώπινο δυναμικό στη χώρα, δημιουργώντας θέσεις εργασίας υψηλής προστιθέμενης αξίας και εξαγώγιμη τεχνογνωσία. Παράλληλα, η αυξανόμενη συμμετοχή διεθνών επενδυτών επιβεβαιώνει ότι το ελληνικό tech story έχει περάσει τα σύνορα.
Η στροφή υπάρχει. Είναι αργή, μετρημένη και χωρίς τυμπανοκρουσίες. Αλλά είναι πραγματική. Αν διατηρηθούν η χρηματοδότηση, η θεσμική σταθερότητα και - κυρίως - ένας μακροχρόνιος πολιτικός ορίζοντας χωρίς λαϊκισμούς και παροχές «από το πουθενά», η Ελλάδα μπορεί να ξαναβρεί παραγωγικό προφίλ. Διαφορετικά, θα μείνουμε στο γνώριμο «ωραία η θεωρία, αλλά ας δούμε το επόμενο μνημόνιο».
Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη, αργά αλλά σταθερά, ακολουθεί το παράδειγμα των ΗΠΑ: αναδιατάσσει τις εφοδιαστικές αλυσίδες και μεταφέρει παραγωγή εντός των συνόρων της. Αυτή η διαδικασία μόλις ξεκινά και τα επόμενα χρόνια θα αποτελέσει για την Ελλάδα ταυτόχρονα μεγάλη πρόκληση και σημαντική ευκαιρία.
Η επιβολή δασμών στις εισαγωγές θα αναγκάσει πολλές ασιατικές επιχειρήσεις να επενδύσουν σε παραγωγικές μονάδες εντός της ΕΕ.
Το ερώτημα είναι απλό - και αμείλικτο: θα είμαστε έτοιμοι;
