Σε νέα φάση έντονων ανατιμήσεων εισέρχονται οι αγορές ενέργειας στην Ευρώπη αλλά και στην Ελλάδα, με το φυσικό αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια να καταγράφουν διαδοχικά άλματα τις τελευταίες ημέρες, υπό το βάρος γεωπολιτικών εξελίξεων και αυξημένων ανησυχιών για την ασφάλεια εφοδιασμού.
Tην κατάσταση δυσχεραίνουν τόσο οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες όσο και η αυξημένη ζήτηση από την Ουκρανία, που αντιμετωπίζει εσχάτως σοβαρότατα προβλήματα στην ηλεκτροδότηση, μετά τις ρωσικές πυραυλικές επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις
Η εικόνα αυτή δημιουργεί εύλογες προσδοκίες για μετακύλιση του κόστους στους τελικούς καταναλωτές, εφόσον η τάση παγιωθεί.
Στην ελληνική αγορά, η χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας διαμορφώνεται στα 166,64 ευρώ ανά μεγαβατώρα, σημειώνοντας ημερήσια άνοδο της τάξης του 14%. Πρόκειται για επίπεδα αισθητά υψηλότερα σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα, όταν στις 17 Ιανουαρίου η τιμή βρισκόταν στα 96,63 ευρώ/MWh, εξέλιξη που μεταφράζεται σε αύξηση περίπου 72% μέσα σε έξι ημέρες.
Κι αυτό, παρότι η συμμετοχή της χαμηλού κόστους υδροηλεκτρικής παραγωγής στο εθνικό ενεργειακό μίγμα έχει ενισχυθεί αισθητά. Mάλιστα, σύμφωνα με εκτιμήσεις, η ημερήσια παραγωγή της έχει αυξηθεί στις 25 GWh, από περίπου 7 GWh το προηγούμενο διάστημα.
Το φυσικό αέριο πυροδοτεί την άνοδο
Καταλύτης των εξελίξεων παραμένει το φυσικό αέριο. Στη βασική χρηματιστηριακή αγορά αναφοράς της Ευρώπης, το TTF, τα συμβόλαια κατέγραψαν ισχυρή άνοδο, αγγίζοντας ενδοσυνεδριακά ακόμη και τα 40 ευρώ ανά μεγαβατώρα, από τα επίπεδα των 37 ευρώ που είχαν καταγραφεί την προηγούμενη Παρασκευή. Σε εβδομαδιαία βάση, η άνοδος ξεπερνά το 12%, οδηγώντας την τιμή στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων επτά μηνών.
Αναλυτές της διεθνούς αγοράς αποδίδουν το ράλι σε ένα «κοκτέιλ» παραγόντων. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι φόβοι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν τις εξαγωγές LNG ως μοχλό πίεσης στο πλαίσιο των εντεινόμενων εμπορικών και γεωπολιτικών αντιπαραθέσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ανησυχία αυτή αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα αν ληφθεί υπόψη ότι οι εισαγωγές αμερικανικού LNG στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί κατακόρυφα τα τελευταία χρόνια, καλύπτοντας πλέον σημαντικό μέρος των αναγκών της.
Η αβεβαιότητα εντάθηκε περαιτέρω μετά το «πάγωμα» της διαδικασίας επικύρωσης της εμπορικής συμφωνίας ΗΠΑ–Ε.Ε. στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε συνδυασμό με τις δημόσιες τοποθετήσεις του Ντόναλντ Τραμπ, οι οποίες επανέφεραν στο προσκήνιο το ενδεχόμενο επιβολής δασμών σε ευρωπαϊκά προϊόντα. Το αποτέλεσμα ήταν νέες πιέσεις σε μια αγορά που παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τις εισαγωγές φυσικού αερίου.
Περιορισμένες ροές και χαμηλές αποθήκες
Την ίδια στιγμή, οι διεθνείς αγορές LNG εμφανίζονται «σφιχτές». Μέρος των ροών από τις ΗΠΑ εκτράπηκε για την κάλυψη αυξημένης εγχώριας ζήτησης, ενόψει κύματος χαμηλών θερμοκρασιών σε μεγάλες περιοχές της χώρας. Παράλληλα, ο ανταγωνισμός για φορτία LNG εντάθηκε και από την Ασία, όπου επίσης επικρατούν ψυχρότερες συνθήκες.
Στην Ευρώπη, οι αποθήκες φυσικού αερίου βρίσκονται περίπου στο 49,1% της χωρητικότητάς τους, σημαντικά χαμηλότερα από το 60,2% της αντίστοιχης περσινής περιόδου. Οι χαμηλότερες θερμοκρασίες των επόμενων ημερών εκτιμάται ότι θα αυξήσουν περαιτέρω τη ζήτηση, ενισχύοντας τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές.
Αλυσιδωτές επιπτώσεις στο ρεύμα
Η άνοδος του φυσικού αερίου αποτυπώνεται άμεσα και στις χονδρεμπορικές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας. Σε έξι ευρωπαϊκές χώρες οι τιμές ξεπερνούν σήμερα τα 200 ευρώ/MWh, με τα υψηλότερα επίπεδα να καταγράφονται στη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, όπου η τιμή αγγίζει τα 282,33 ευρώ/MWh.
Η Ελλάδα κινείται χαμηλότερα από τα ακραία αυτά επίπεδα, ωστόσο η σημερινή τιμή των 166,64 ευρώ/MWh είναι υψηλότερη ακόμη και από την παραδοσιακά ακριβή ιταλική αγορά, όπου η τιμή διαμορφώνεται στα 159,29 ευρώ/MWh.
Στο ενεργειακό μείγμα της ηλεκτροπαραγωγής κυριαρχεί με διαφορά το φυσικό αέριο, με μερίδιο 48,83%, γεγονός που εξηγεί την έντονη ευαισθησία της αγοράς στις διακυμάνσεις του καυσίμου.
Προς πίεση και στη λιανική
Παρά το πρόσφατο ράλι, η μέση τιμή του Ιανουαρίου (1–22 του μήνα) διαμορφώνεται μέχρι στιγμής στα 105,66 ευρώ/MWh, παραμένοντας οριακά χαμηλότερη από τον μέσο όρο του Δεκεμβρίου (110,04 ευρώ/MWh). Ωστόσο, η διαφορά αυτή συρρικνώνεται καθημερινά.
Εάν η ανοδική πορεία συνεχιστεί και τις επόμενες ημέρες, παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι θα καταστεί δύσκολο να αποφευχθεί νέα πίεση και στα τιμολόγια λιανικής, επαναφέροντας στο προσκήνιο τις ανησυχίες για το ενεργειακό κόστος σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, σε μια περίοδο όπου οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι παραμένουν αυξημένοι.
