Σε νέα φάση έντονης αναταραχής εισέρχεται η ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, καθώς η κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή πυροδοτεί αλυσιδωτές ανατιμήσεις σε φυσικό αέριο και πετρέλαιο. Οι τιμές ενέργειας παραμένουν ανοδικές με το ολλανδικό TTF, δείκτης αναφοράς για την τιμή του φυσικού αερίου στην Ευρώπη, να ξεπερνά την Τρίτη τα 63 ευρώ/MWh, καταγράφοντας νέο άλμα και ενισχύοντας τα σενάρια για παρατεταμένη περίοδο ακριβής ενέργειας.
Η εκτίναξη ήρθε μετά τη διακοπή της παραγωγής στο μεγαλύτερο εργοστάσιο εξαγωγής LNG παγκοσμίως στο Κατάρ, γεγονός που αναζωπύρωσε τις ανησυχίες για την παγκόσμια προσφορά. Οι αγορές αντέδρασαν με έντονη μεταβλητότητα, ενώ διεθνείς οίκοι προειδοποιούν για ακόμη πιο ακραία σενάρια.
Η Goldman Sachs εκτιμά ότι εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά για έναν μήνα, οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη θα μπορούσαν να εκτοξευθούν έως και 130%. Μια τέτοια εξέλιξη θα επανέφερε την αγορά στις συνθήκες ακραίας αστάθειας του 2022, όταν η απώλεια των ρωσικών ροών οδήγησε σε ιστορικά υψηλά.
Το Brent μια ανάσα από τα 80 δολάρια - Επάρκεια εφοδιασμού στην Ελλάδα
Η νευρικότητα αποτυπώνεται και στο πετρέλαιο. Το Brent βρέθηκε κοντά στα 80 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας ημερήσια άνοδο άνω του 9%. Η απότομη αυτή κίνηση αναζωπυρώνει φόβους για νέα πληθωριστική πίεση, αλλά και για διαταραχές στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα ενέργειας, εφόσον η ένταση παραταθεί.
Ωστόσο, παρά τη διεθνή αναστάτωση, παράγοντες της αγοράς καυσίμων στην Ελλάδα επισημαίνουν ότι δεν δικαιολογείται άμεση και ισόποση ανατίμηση στην αντλία. Η τιμή λιανικής της βενζίνης δεν ακολουθεί αυτομάτως την πορεία του Brent, καθώς βασίζεται σε συγκεκριμένο μηχανισμό τιμολόγησης και εμφανίζει χρονική υστέρηση.
Η τιμή εξόδου των ελληνικών διυλιστηρίων διαμορφώνεται βάσει της περιφερειακής τιμής του διυλισμένου προϊόντος στη Μεσόγειο (gasoline CIF Med), όπως αποτιμάται από τον S&P Global Platts, και ενσωματώνεται με καθυστέρηση τριών έως τεσσάρων ημερών. Στην τελική τιμή της αμόλυβδης, περίπου το 35% αφορά τη διεθνή τιμή του προϊόντος, ενώ το υπόλοιπο 65% προκύπτει από φόρους (ΕΦΚ και ΦΠΑ), μεταφορικά και εμπορικά περιθώρια. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μια αύξηση 8%-9% στο αργό δεν μεταφράζεται αυτόματα σε αντίστοιχη άνοδο στο πρατήριο.
Οι πρώτες ουσιαστικές ανατιμήσεις, εφόσον διατηρηθεί η διεθνής πίεση, εκτιμάται ότι θα φανούν προς τα τέλη της εβδομάδας. Ήδη πάντως σε ορισμένα πρατήρια καταγράφονται αυξήσεις, χωρίς να έχουν προηγηθεί νέες παραλαβές με υψηλότερες τιμές, κίνηση που αποδίδεται από στελέχη της αγοράς σε πρόωρη εκμετάλλευση του κλίματος ανησυχίας.
Έκτακτη σύσκεψη στο ΥΠΕΝ
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, πραγματοποιήθηκε έκτακτη σύσκεψη στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας με τη συμμετοχή της πολιτικής ηγεσίας και εκπροσώπων της αγοράς. Στη συνάντηση έλαβαν μέρος ο υπουργός Σταύρος Παπασταύρου και ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος, καθώς και στελέχη της ΡΑΑΕΥ, της Motor Oil και των ΕΛΠΕ.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν η αποτίμηση των επιπτώσεων της κρίσης και η ασφάλεια εφοδιασμού της χώρας. Όπως δήλωσε ο υπουργός μετά τη σύσκεψη, επιβεβαιώθηκε ότι δεν υπάρχει ζήτημα επάρκειας, ενώ υπογραμμίστηκε ότι το διαφοροποιημένο ενεργειακό μείγμα της χώρας ενισχύει την ανθεκτικότητα του συστήματος. Παράλληλα, σημειώθηκε ότι υπάρχει διαρκής επικοινωνία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τον ρυθμιστή και τους διαχειριστές.
Σε επιφυλακή κυβέρνηση Ομάδα Διαχείρισης Κρίσεων για τις επόμενες μέρες
Στο κυβερνητικό επιτελείο επικρατεί διαρκής εγρήγορση, με τις εξελίξεις να αξιολογούνται σε πραγματικό χρόνο, ενώ σε κατάσταση αυξημένης ετοιμότητας βρίσκεται και η Ομάδα Διαχείρισης Κρίσεων. Πρόκειται για τον θεσμοθετημένο μηχανισμό που ενεργοποιείται σε έκτακτες συνθήκες, συντονίζοντας τις αρμόδιες αρχές με στόχο τον περιορισμό των κινδύνων και την άμεση αντιμετώπιση πιθανών επιπτώσεων.
Κατά πληροφορίες, στο τραπέζι εξετάζονται όλα τα πιθανά σενάρια, ώστε να υπάρξει σαφής εικόνα τόσο για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας όσο και για το αποτύπωμα στο κόστος της οικονομίας. Κυβερνητικές πηγές εμφανίζονται καθησυχαστικές ως προς την επάρκεια φυσικού αερίου, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα διαθέτει διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο προμηθειών και πολλαπλές οδούς εισαγωγής, στοιχείο που ενισχύει την ανθεκτικότητα του συστήματος.
Πιέσεις στο ρεύμα αν διατηρηθούν οι υψηλές τιμές
Η μεγαλύτερη ανησυχία εστιάζεται πλέον στο φυσικό αέριο. Εφόσον οι τιμές του TTF παραμείνουν σε επίπεδα άνω των 60 ευρώ για παρατεταμένο διάστημα, η επίδραση θα περάσει αναπόφευκτα και στη χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, όπου το φυσικό αέριο εξακολουθεί να καθορίζει το οριακό κόστος παραγωγής.
Σε μια τέτοια περίπτωση, οι ανοδικές τάσεις θα αρχίσουν να αποτυπώνονται και στα τιμολόγια ρεύματος, με άμεσο αντίκτυπο σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Προς το παρόν, η αγορά παρακολουθεί τις εξελίξεις, σε μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην πραγματική προσφορά και στο γεωπολιτικό «premium» που ενσωματώνουν οι τιμές.
Το αν η παρούσα κρίση θα εξελιχθεί σε νέα ενεργειακή δοκιμασία για την Ευρώπη ή θα αποδειχθεί παροδική εξαρτάται από τη διάρκεια και την ένταση των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή. Μέχρι τότε, η αγορά ενέργειας παραμένει σε κατάσταση συναγερμού.
