Έντονη ανησυχία προκαλεί στις ενεργειακές αγορές η κλιμάκωση της έντασης στον Περσικό Κόλπο, καθώς οι γεωπολιτικές εξελίξεις αρχίζουν να μεταφράζονται σε αυξήσεις τιμών που αναμένεται να επηρεάσουν τόσο τα καύσιμα όσο και την ηλεκτρική ενέργεια. Η άνοδος των διεθνών τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου δημιουργεί συνθήκες για νέο κύμα ανατιμήσεων τις επόμενες ημέρες, με την ελληνική αγορά να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, η αμόλυβδη βενζίνη ενδέχεται να αυξηθεί κατά περίπου 7,5 λεπτά το λίτρο, φθάνοντας κοντά στα 1,83 ευρώ, ενώ το ντίζελ κίνησης θα μπορούσε να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο, κατά περίπου 15 λεπτά, διαμορφούμενο γύρω στα 1,72 ευρώ το λίτρο. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις αναμένεται να εμφανιστούν προς τα τέλη της εβδομάδας, καθώς οι νέες διεθνείς τιμές περνούν σταδιακά στη χονδρική αγορά.
Το Brent πάνω από τα 82 δολάρια
Οι πιέσεις συνδέονται άμεσα με το νέο ανοδικό κύμα στο πετρέλαιο. Το Brent ξεπέρασε τα 82 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας σημαντική άνοδο καθώς οι αγορές προεξοφλούν πιθανούς κινδύνους για την προσφορά από τη Μέση Ανατολή.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου. Η αβεβαιότητα γύρω από την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στην περιοχή έχει αυξήσει τη νευρικότητα των αγορών, ενισχύοντας τις τιμές.
Αναλυτές εκτιμούν ότι εάν η ένταση παραταθεί ή προκύψουν σοβαρές διαταραχές στις ροές πετρελαίου, οι διεθνείς τιμές θα μπορούσαν να κινηθούν ακόμη υψηλότερα, ακόμη και πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Πιέσεις και στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας
Η διεθνής αναταραχή έχει ήδη αρχίσει να αποτυπώνεται και στην ελληνική αγορά ηλεκτρισμού. Η χονδρεμπορική τιμή ρεύματος αυξήθηκε μέσα σε λίγες ημέρες κατά περισσότερο από 60%, ανεβαίνοντας από περίπου 65 ευρώ ανά μεγαβατώρα στα τέλη Φεβρουαρίου σε επίπεδα άνω των 102 ευρώ.
Παράλληλα, ανοδικά κινείται και το φυσικό αέριο στον ευρωπαϊκό κόμβο TTF, όπου οι τιμές ενισχύθηκαν πάνω από 20% και πλησίασαν τα 52 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ ενδοσυνεδριακά έφτασαν ακόμη και τα 65 ευρώ.
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς το φυσικό αέριο καλύπτει σχεδόν το 40% της ηλεκτροπαραγωγής. Αν οι τιμές παραμείνουν υψηλές για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, η πίεση αναμένεται να μεταφερθεί και στα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας.
Ωστόσο, το ενδεχόμενο επιβάρυνσης για τους καταναλωτές αναμένεται να φανεί κυρίως από τον Απρίλιο. Για τον Μάρτιο, τα τιμολόγια που έχουν ήδη ανακοινωθεί εμφανίζουν μειώσεις έως και 34%, γεγονός που λειτουργεί ως προσωρινό «μαξιλάρι» για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Παρά το ότι η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας εμφανίζεται καθησυχαστική και οι αρμόδιοι των ενεργειακών εταιριών είναι επιφυλακτικοί να προβλέψουν τις εξελίξεις, το βέβαιο είναι πως η άνοδος της τιμής του φυσικού αερίου που καταγράφεται τις τελευταίες ημέρες στο Ολλανδικό Χρηματιστήριο του LNG θα αποτυπωθεί σύντομα στις τιμές του ηλεκτρισμού.
Ο ρόλος των ΑΠΕ και της χαμηλής ζήτησης
Ένας παράγοντας που προς το παρόν συγκρατεί τις πιέσεις είναι η αυξημένη συμμετοχή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα, σε συνδυασμό με τη χαμηλότερη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας που καταγράφεται την περίοδο αυτή.
Οι ήπιες καιρικές συνθήκες και η σταδιακή μετάβαση προς την άνοιξη περιορίζουν τις ανάγκες για θέρμανση, συμβάλλοντας στη συγκράτηση της κατανάλωσης. Αυτό λειτουργεί ως παράγοντας εξισορρόπησης απέναντι στις πιέσεις που προέρχονται από τις διεθνείς ενεργειακές αγορές.
Μάλιστα, οι αγορές ηλεκτρικής ενέργειας της Γαλλίας και της Ισπανίας έχουν μέχρι στιγμής αποφύγει ισχυρούς κραδασμούς από την κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή, χάρη στο υψηλό μερίδιο που καταλαμβάνει στο ενεργειακό μείγμα η ηλεκτροπαραγωγή χαμηλών εκπομπών άνθρακα, ανέφεραν αναλυτές στο Montel.
Ποιοι καταναλωτές επηρεάζονται περισσότερο
Οι μεγαλύτερες επιπτώσεις αναμένεται να αφορούν τα τιμολόγια που συνδέονται άμεσα με τη χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας, δηλαδή τα λεγόμενα «πράσινα» και «κίτρινα» τιμολόγια. Σε αυτά βρίσκεται η πλειονότητα των καταναλωτών.
Υπολογίζεται ότι περίπου 4,4 εκατομμύρια νοικοκυριά και επιχειρήσεις έχουν επιλέξει αυτό το μοντέλο τιμολόγησης, γεγονός που τα καθιστά πιο ευάλωτα στις διακυμάνσεις της αγοράς ενέργειας.
Εγρήγορση στην Αθήνα και κινητοποίηση στις Βρυξέλλες
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και εξετάζει πιθανά μέτρα για την αποτροπή φαινομένων κερδοσκοπίας, όπως η επαναφορά πλαφόν στο περιθώριο μεικτού κέρδους στα καύσιμα. Παράλληλα, οι εταιρείες του κλάδου διαβεβαιώνουν ότι η χώρα διαθέτει επαρκή αποθέματα καυσίμων και φυσικού αερίου, γεγονός που διασφαλίζει την ομαλή τροφοδοσία της αγοράς.
Την ίδια στιγμή, κινητικότητα υπάρχει και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διεύρυνε τη σύσκεψη που είχε προγραμματιστεί για τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου, ώστε να εξεταστούν και οι επιπτώσεις της γεωπολιτικής κρίσης στις ενεργειακές αγορές.
Παράλληλα, η Gas Coordination Group της Ευρωπαϊκής Ένωσης αξιολογεί ήδη τις επιπτώσεις της κλιμακούμενης έντασης. Στην ομάδα συμμετέχουν εκπρόσωποι των κυβερνήσεων των κρατών-μελών, οι οποίοι παρακολουθούν τα επίπεδα αποθεμάτων και την ασφάλεια εφοδιασμού, ενώ συντονίζουν τις πιθανές παρεμβάσεις σε περίπτωση περαιτέρω επιδείνωσης της κατάστασης.
Το πώς θα εξελιχθούν οι τιμές θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Αν οι γεωπολιτικές εντάσεις παραταθούν ή επηρεάσουν τις ενεργειακές ροές της περιοχής, οι διεθνείς αγορές προεξοφλούν ότι το κόστος ενέργειας θα μπορούσε να κινηθεί ακόμη υψηλότερα, αυξάνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις και επιβαρύνοντας τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.
