Σε καθεστώς έντονης νευρικότητας εισήλθαν από τις πρώτες ώρες της Δευτέρας οι διεθνείς ενεργειακές αγορές, καθώς η τιμή του πετρελαίου κατέγραψε εκρηκτική άνοδο, πυροδοτώντας ανησυχίες για ένα νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων παγκοσμίως. Το Brent κινείται πλέον πάνω από τα 110 δολάρια το βαρέλι, φτάνοντας νωρίτερα ακόμη και κοντά στα 120 δολάρια, σε μια από τις πιο έντονες ημερήσιες ανατιμήσεις των τελευταίων ετών.
Παράλληλα, το αμερικανικό αργό WTI ξεπέρασε τα 113 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας άνοδο περίπου 24% μέσα σε μία ημέρα, αντίστοιχη με εκείνη του Brent. Η απότομη αυτή μεταβολή αντανακλά τον αυξανόμενο φόβο για παρατεταμένες διαταραχές στην προσφορά ενέργειας, καθώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή συνεχίζεται χωρίς ορατά σημάδια αποκλιμάκωσης.
Η κατάσταση επιβαρύνεται περαιτέρω από την ένταση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους διαδρόμους μεταφοράς πετρελαίου στον κόσμο. Το ενδεχόμενο παρατεταμένων προβλημάτων στη ναυσιπλοΐα και στη διακίνηση φορτίων ενέργειας έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία σε κυβερνήσεις και επιχειρήσεις, ιδίως σε χώρες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενους ενεργειακούς πόρους.
Νέα άνοδος και στο φυσικό αέριο
Την ίδια στιγμή, ισχυρή ανοδική πορεία καταγράφουν και οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Τα ολλανδικά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για τον επόμενο μήνα, δείκτης αναφοράς της ευρωπαϊκής αγοράς, σημείωσαν άνοδο έως και 20%, φτάνοντας περίπου τα 64 ευρώ ανά μεγαβατώρα νωρίς το πρωί της Δευτέρας στο Άμστερνταμ.
Σε εβδομαδιαία βάση, οι αυξήσεις στις τιμές φυσικού αερίου είναι οι μεγαλύτερες που έχουν καταγραφεί από την περίοδο της ενεργειακής κρίσης. Συνολικά, τα ενεργειακά συμβόλαια σημείωσαν άνοδο που σε ορισμένες περιπτώσεις πλησίασε το 30%, αντανακλώντας την ένταση που επικρατεί στις διεθνείς αγορές.
Η Ευρώπη εισέρχεται σε αυτή τη νέα περίοδο αβεβαιότητας με περιορισμένα αποθέματα φυσικού αερίου, καθώς ο χειμώνας άφησε τις δεξαμενές αποθήκευσης σε χαμηλότερα επίπεδα. Αυτό σημαίνει ότι τους επόμενους μήνες θα χρειαστεί να προμηθευτεί σημαντικές ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) για την αναπλήρωση των αποθεμάτων, την ώρα που η ζήτηση από την Ασία παραμένει ισχυρή.
Παράλληλα, οι πρόσφατες δηλώσεις του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν για πιθανή πρόωρη διακοπή των προμηθειών φυσικού αερίου επαναφέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης.
«Η αγορά αρχίζει να συνειδητοποιεί ότι οι διαταραχές στην προσφορά ενέργειας μπορεί να διαρκέσουν περισσότερο από ό,τι αρχικά εκτιμήθηκε», σημειώνει η αναλύτρια της Rabobank, Φλόρενς Σμιτ, εκτιμώντας ότι οι αναταράξεις στην αλυσίδα εφοδιασμού ενδέχεται να συνεχιστούν για περίπου τρεις μήνες.
Προεξόφληση παρατεταμένης κρίσης
Οι αγορές πετρελαίου δείχνουν πλέον να προεξοφλούν ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δεν πρόκειται να έχει σύντομη διάρκεια. Δημοσιεύματα στον διεθνή Τύπο αναφέρουν ότι η Ουάσιγκτον εξετάζει σενάρια παρατεταμένης στρατιωτικής εμπλοκής, γεγονός που ενισχύει το κλίμα αβεβαιότητας.
Η κατάσταση επιδεινώνεται και από πρακτικούς περιορισμούς στην εφοδιαστική αλυσίδα. Σε αρκετές χώρες του Κόλπου, εγκαταστάσεις παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου περιορίζουν σταδιακά τη δραστηριότητά τους, καθώς η δυσκολία μεταφοράς των φορτίων έχει οδηγήσει σε έλλειψη διαθέσιμου αποθηκευτικού χώρου.
Την ίδια στιγμή, ενεργειακοί όμιλοι προχωρούν σε κινήσεις που υποδηλώνουν ότι προετοιμάζονται για μια κρίση μεγαλύτερης διάρκειας. Εταιρείες του κλάδου ναυλώνουν μεγάλα δεξαμενόπλοια ως προσωρινές πλωτές αποθήκες, προκειμένου να διαχειριστούν τα αποθέματα μέχρι να αποκατασταθούν οι συνθήκες στην αγορά.
Ορισμένες εκτιμήσεις μάλιστα προειδοποιούν ότι εάν η ένταση συνεχιστεί, η τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε να κινηθεί ακόμη υψηλότερα τις επόμενες εβδομάδες.
Πιέσεις και στην ελληνική αγορά καυσίμων
Οι διεθνείς εξελίξεις αρχίζουν ήδη να αντανακλώνται και στην ελληνική αγορά καυσίμων. Η μέση τιμή της βενζίνης έχει αυξηθεί αισθητά σε σχέση με τον Φεβρουάριο, όταν διαμορφωνόταν περίπου στα 1,67 ευρώ το λίτρο. Στην Αττική πλέον κινείται μεταξύ 1,8 και 1,9 ευρώ, ανάλογα με το πρατήριο, ενώ ανοδική πορεία ακολουθεί και το ντίζελ κίνησης.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, στο τραπέζι βρίσκεται ήδη μια σειρά μέτρων για την αντιμετώπιση της ακρίβειας στα καύσιμα, τα οποία περιλαμβάνουν στοχευμένες επιδοτήσεις τύπου fuel pass, εντατικοποίηση των ελέγχων στην αγορά και ενδεχόμενη έκτακτη φορολόγηση των διυλιστηρίων.
Ακόμα, όπως αναφέρουν πληροφορίες, ένα ακόμα μέτρο που θα εφαρμοστεί θα είναι η επιβολη πλαφόν καθώς αναμένεται να μπει ξανά όριο στα περιθώρια κέρδους εμπορίας και λιανικής καυσίμων, ένα μέτρο που δεν βρίσκει σύμφωνη την εγχώρια αγορά καυσίμων, η οποία αντιδρά.
Παράλληλα, θεωρείται θετικό το γεγονός ότι τα ελληνικά διυλιστήρια έχουν τη δυνατότητα να κατευθύνουν μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής τους προς την εγχώρια αγορά, περιορίζοντας ενδεχομένως τις πιέσεις στην προσφορά.
Ωστόσο, όσο οι τιμές του πετρελαίου συνεχίζουν να κινούνται σε υψηλά επίπεδα, η πίεση για άμεσες παρεμβάσεις αναμένεται να ενταθεί. Κυβερνητικοί παράγοντες αφήνουν να εννοηθεί ότι αποφάσεις για τα καύσιμα ενδέχεται να ληφθούν μέσα στις επόμενες ημέρες, καθώς η διεθνής ενεργειακή κρίση εισέρχεται σε μια νέα, ιδιαίτερα αβέβαιη φάση.
