Η σκιά μιας νέας ενεργειακής κρίσης φαίνεται να είναι προ των πυλών στην Ευρώπη, καθώς η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή επαναφέρει μνήμες από το ενεργειακό σοκ του 2022. Οι αγορές αντιδρούν νευρικά, οι τιμές ανεβαίνουν με ταχείς ρυθμούς ενώ αύριο στις Βρυξέλλες συγκαλείται έκτακτη σύσκεψη για την αποτίμηση των κινδύνων και τον συντονισμό πιθανών παρεμβάσεων.
Η νέα σημερινή άνοδος 20% στις τιμές του φυσικού αερίου (53 ευρώ/MWh) σηματοδοτεί μια νέα ενεργειακή αναταραχή στον ορίζοντα, καθώς θα επηρεασθούν και οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος με τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να εξετάζουν ήδη μέτρα.
Παρότι προς το παρόν δεν διαφαίνεται άμεσο πρόβλημα επάρκειας για την Ελλάδα ή την υπόλοιπη Ευρώπη, οι εκτιμήσεις συγκλίνουν ότι οι τιμές των ενεργειακών προϊόντων ενδέχεται να αυξηθούν κατά 20% έως 30% εάν η κρίση παραταθεί.
Πετρέλαιο πάνω από τα 80 δολάρια
Οι τιμές του πετρελαίου ενισχύθηκαν για τρίτη συνεχόμενη ημέρα, με το Brent να διαμορφώνεται στα 80,22 δολάρια ανά βαρέλι, αυξημένο κατά 3,19% στις πρωινές συναλλαγές. Τη Δευτέρα, μάλιστα, είχε αγγίξει ενδοσυνεδριακά τα 82,37 δολάρια, το υψηλότερο επίπεδο από τον Ιανουάριο του 2025.
Η διεύρυνση της αντιπαράθεσης ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν και οι απειλές για τη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενά του Ορμούζ έχουν εντείνει τους φόβους για διαταραχές στην προσφορά από τη σημαντικότερη πετρελαιοπαραγωγό ζώνη του πλανήτη. Σε περίπτωση παρατεταμένης έντασης ή πλήρους διακοπής της διέλευσης, δεν αποκλείεται νέα ανοδική επιτάχυνση προς τα 90 ή ακόμη και τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Το φυσικό αέριο στο επίκεντρο – Η διακοπή από το Κατάρ
Αν και η άνοδος του πετρελαίου θεωρήθηκε αναμενόμενη, η αναστάτωση στο φυσικό αέριο προκαλεί μεγαλύτερη ανησυχία. Η QatarEnergy ανέστειλε την παραγωγή LNG στα συγκροτήματα Ras Laffan και Mesaieed, εγκαταστάσεις που αντιπροσωπεύουν περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου, έπειτα από επίθεση από ιρανικά drone.
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η αναστολή εξαγωγών από το Κατάρ θέτει σε κίνδυνο περίπου το 15% των εισαγωγών LNG. Η αντίδραση στο ολλανδικό χρηματιστήριο φυσικού αερίου ήταν άμεση καθώς τα συμβόλαια TTF εκτινάχθηκαν ενδοσυνεδριακά στα 48,85 ευρώ/MWh και έκλεισαν στα 43,3 ευρώ/MWh με άνοδο άνω του 35%, ξεπερνώντας κατά πολύ το υψηλό του 2025 (38,4 ευρώ/MWh).
Η ανοδική τάση αποτυπώνεται και στα επόμενα συμβόλαια. Οι τιμές των συμβολαίων TTF, που απεικονίζουν την τιμολόγηση του φυσικού αερίου για τις ευρωπαϊκες αγορές πέραν του συμβολαίου Απριλίου συνεχίζουν να παραμένουν σε υψηλά επίπεδα και για τους επόμενους μήνες.
Ειδικότερα, τον Μάϊο στα 52,34 ευρώ με άνοδο 21%, τον Ιούνιο στα 50,1 ευρώ με άνοδο 19,4% και τον Ιούλιο στα 47,96 ευρώ με άνοδο 17,4%.
Ακόμα και για τον Σεπτέμβριο που χρονικά δεν είναι κοντά η αγορά δείχνει στην παρούσα φάση τιμές 45,6 ευρώ με άνοδο 16,5%.
Η καμπύλη των τιμών δείχνει ότι η αγορά προεξοφλεί μια παρατεταμένη περίοδο ακριβής ενέργειας, με χαρακτηριστικά που θυμίζουν την περίοδο μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Έκτακτη κινητοποίηση στις Βρυξέλλες
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, συνεδριάζει την Τετάρτη το Gas Coordination Group της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η μόνιμη ομάδα που παρακολουθεί την ασφάλεια εφοδιασμού φυσικού αερίου και συντονίζει τα κράτη-μέλη σε περιόδους κρίσης.
Στο τραπέζι μπαίνουν προληπτικά σενάρια και πιθανά μέτρα στήριξης, ακόμη και παρεμβάσεις τύπου fuel pass, αν και κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι βρισκόμαστε «σε σημαντική απόσταση» από τέτοιες αποφάσεις.
Υπενθυμίζουν δε ότι την προηγούμενη φορά, με το πετρέλαιο σταθερά πάνω από τα 100 δολάρια και τη βενζίνη στα 2 ευρώ/λίτρο, τα μέτρα κόστισαν άνω των 200 εκατ. ευρώ, σε μια περίοδο μεγαλύτερης δημοσιονομικής ευελιξίας.
Η εικόνα στην Ελλάδα: Αποθέματα και ροές LNG
Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, η πληρότητα στη Ρεβυθούσα διαμορφώνεται στο 35,7%, χαμηλότερα σε σχέση με έναν μήνα και ένα έτος πριν. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι υπόγειες αποθήκες βρίσκονται στο 30%, ενώ τα τερματικά LNG στο 54,2%.
Παρά τη μείωση των ρωσικών ροών από το Σιδηρόκαστρο, δεν τίθεται άμεσο ζήτημα τροφοδοσίας. Εντός Μαρτίου αναμένονται επτά φορτία LNG στη Ρεβυθούσα, κυρίως από τις ΗΠΑ, που έχουν κλείσει εταιρείες όπως Enerwave, ΔΕΠΑ, Metlen και Motor Oil, συνολικού όγκου άνω των 600.000 κυβικών μέτρων.
Ωστόσο, η αύξηση του φυσικού αερίου περνά ήδη στην ηλεκτρική ενέργεια. Η μέση τιμή στην ελληνική Αγορά Επόμενης Ημέρας διαμορφώθηκε στα 105,79 ευρώ/MWh, σημειώνοντας άνοδο 32,16%. Το φυσικό αέριο κατέχει την πρώτη θέση στο μείγμα παραγωγής (35,22%), ακολουθούμενο από ΑΠΕ (33,14%) και μεγάλα υδροηλεκτρικά (21,95%).
Το στοίχημα της σταθερότητας
Η Ευρώπη εισέρχεται ξανά σε περίοδο δοκιμασίας. Με τα αποθέματα χαμηλότερα από πέρυσι και τις τιμές σε ανοδική τροχιά, το μεγάλο ζητούμενο δεν είναι μόνο η επάρκεια, αλλά η αντοχή των οικονομιών και των κοινωνιών σε έναν νέο κύκλο ενεργειακής πίεσης.
