Ξανά στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης βρίσκεται το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου-Ισραήλ (Great Sea Interconnector – GSI). Ιδιαιτέρως σημαντική ήταν η ισχυρή δέσμευση των τριών χωρών για την προώθηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης και τη βούλησή τους να συνεργαστούν προς αυτήν την κατεύθυνση, κατά την πρόσφατη συνάντησή τους στην Ιερουσαλήμ (22/12).
Στις δηλώσεις τους προς τους δημοσιογράφους που ακολούθησαν την τριμερή συνάντηση αίσθηση προκάλεσε το αυστηρό μήνυμα του Ισραηλινού πρωθυπουργού στον Τούρκο πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν:
«Είναι αλήθεια ότι όλες οι χώρες μας κατακτήθηκαν στο παρελθόν από σειρά αυτοκρατοριών. Αλλά με θάρρος και θυσίες, κατακτήσαμε την ανεξαρτησία μας στη σύγχρονη εποχή. Σε όσους φαντάζονται ότι μπορούν να αποκαταστήσουν τις αυτοκρατορίες τους και την κυριαρχία τους πάνω στις χώρες μας, λέω: Ξεχάστε το. Δεν θα συμβεί. Μην το σκέφτεστε καν».
«Η διασφάλιση της προώθησης σημαντικών έργων διασύνδεσης που ενώνουν τις τρεις χώρες μας παραμένει βασική προτεραιότητα για τις τρεις χώρες μας», επισήμανε από την πλευρά του ο Έλληνας πρωθυπουργός και ταυτόχρονα, υπογράμμισε την ανάδειξη της Ελλάδας σε βασικό ενεργειακό κόμβο στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Το «ανοιχτό μέτωπο» των 25 εκατ. ευρώ
Ωστόσο, ανοιχτή παραμένει η εκκρεμότητα της καταβολής της πρώτης δόσης των 25 εκατ. ευρώ προς τον ΑΔΜΗΕ, ένα μέτωπο που έχει ανοίξει δημόσιο διάλογο στην Κύπρο. Η επαναφορά του ζητήματος δεν σηματοδοτεί απαραίτητα αλλαγή στρατηγικής για το έργο, αλλά αντανακλά τις εύθραυστες πολιτικές ισορροπίες στη Λευκωσία και την growing ανησυχία για το κόστος που συσσωρεύεται όσο το καλώδιο παραμένει «μετέωρο».
Η συμφωνία που είχαν καταλήξει τον Νοέμβριο οι Κυριάκος Μητσοτάκης και Νίκος Χριστοδουλίδης για επικαιροποίηση των μελετών βιωσιμότητας του GSI έδωσε στην κυπριακή κυβέρνηση έναν αναγκαίο πολιτικό χρόνο. Έναν μήνα μετά, ωστόσο, δεν έχει παρουσιαστεί ούτε σαφές χρονοδιάγραμμα, ούτε συγκεκριμένος οδικός χάρτης, ούτε ξεκάθαρη εικόνα για το εύρος των αλλαγών που εξετάζονται.
Η πολιτική πίεση και το «καμπανάκι» των 190 εκατ. ευρώ
Το θέμα πήρε νέα διάσταση μετά την παρέμβαση του προέδρου του ΔΗΚΟ, Νικόλα Παπαδόπουλου, από το βήμα της κυπριακής Βουλής. Ο κ. Παπαδόπουλος υποστήριξε ότι δεν συμφωνεί με τη διαχείριση του θέματος από την κυπριακή κυβέρνηση, προειδοποιώντας για σοβαρό κίνδυνο ρήξης με την Αθήνα αλλά και για δικαστικές περιπέτειες που θα μπορούσαν να κοστίσουν ακριβά.
Η αναφορά του στο ενδεχόμενο επιβάρυνσης που θα μπορούσε να φτάσει ή και να ξεπεράσει τα 190 εκατ. ευρώ, ακόμη και στην περίπτωση που το έργο δεν ολοκληρωθεί, λειτούργησε ως ισχυρό μήνυμα στο εσωτερικό της συμπολίτευσης. Υπενθυμίζεται ότι, βάσει της διακρατικής συμφωνίας του 2017, η Κυπριακή Δημοκρατία επωμίζεται περίπου το 63% του συνολικού κόστους, ανεξαρτήτως της τελικής κατάληξης.
Η πρώτη δόση και το πολιτικό μήνυμα
Τη σκυτάλη πήρε ο νέος υπουργός Ενέργειας της Κύπρου, Μιχάλης Δαμιανός, ο οποίος –προερχόμενος επίσης από το ΔΗΚΟ– δήλωσε ότι εντός ημερών θα εξεταστεί σε κυβερνητικό επίπεδο η αποδέσμευση των 25 εκατ. ευρώ, δηλαδή της πρώτης δόσης από τα συνολικά 125 εκατ. ευρώ που έχει δεσμευθεί να καταβάλει η Κυπριακή Δημοκρατία.
Λίγο αργότερα, η κυπριακή Βουλή απέρριψε οριακά τροπολογία της αντιπολίτευσης για «πάγωμα» των κονδυλίων, ανοίγοντας θεσμικά τον δρόμο για την πληρωμή.
«Καμία ακύρωση» λέει ο Δαμιανός – Αλλά οι αμφιβολίες παραμένουν
Σε μια προσπάθεια να καθησυχάσει τις ανησυχίες, ο κ. Δαμιανός δήλωσε (17/12) ότι δεν τίθεται θέμα ακύρωσης του Great Sea Interconnector, χαρακτηρίζοντας το έργο στρατηγικής σημασίας. Υπενθύμισε ότι Ελλάδα και Κύπρος έχουν συμφωνήσει στην επικαιροποίηση των οικονομοτεχνικών δεδομένων, ώστε το έργο να καταστεί πιο βιώσιμο και ελκυστικό για επενδυτές.
Σύμφωνα με τον ίδιο, Λευκωσία και Αθήνα κινούνται σε κοινή γραμμή, κάτι που –όπως ανέφερε– επιβεβαιώθηκε και στο πρόσφατο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας της ΕΕ. Αντίστοιχες διαβεβαιώσεις έχουν δοθεί και από τη Nexans, που έχει αναλάβει την κατασκευή του υποθαλάσσιου καλωδίου.
Διγλωσσία και προεκλογικό βάθος
Παρά τις επίσημες διαβεβαιώσεις, στο εσωτερικό της κυπριακής κυβέρνησης παραμένει εμφανής μια διπλή ανάγνωση του έργου. Από τη μία, ο υπουργός Ενέργειας δηλώνει στήριξη και συνέχιση. Από την άλλη, ο υπουργός Οικονομικών επιμένει ότι το έργο δεν είναι βιώσιμο με τα σημερινά δεδομένα. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν αυτή η «διγλωσσία» μπορεί να συνεχιστεί χωρίς κόστος.
Με φόντο τις βουλευτικές εκλογές του Μαΐου 2026, η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη επιχειρεί να κρατήσει το GSI χαμηλά στην πολιτική ατζέντα, αποφεύγοντας νέες εντάσεις τόσο στο εσωτερικό όσο και στις σχέσεις με την Αθήνα. Την ίδια ώρα, όμως, η Nexans γνωρίζει ότι η στρατηγική της αναμονής δεν μπορεί να παραταθεί επ’ αόριστον.
