Ο πόλεμος στο Ιράν μετράει ήδη σχεδόν δύο εβδομάδες και το γεγονός ότι αυτή τη στιγμή δεν φαίνεται «φως στο τούνελ», έχει αρχίσει να λειτουργεί ως «συστημικό σοκ», δεδομένου ότι το πολυήμερο κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ θα αυξήσει το κόστος μεταφοράς και ενέργειας, το οποίο θα μετακυλιστεί γρήγορα στις τιμές των τροφίμων και άλλων βασικών αγαθών.
Aυτός είναι ο λόγος που ήδη οι επενδυτές εκτιμούν ότι οι κεντρικές τράπεζες θα ανακόψουν πιθανότατα την πορεία μείωσης των επιτοκίων που αναμενόταν για το 2026.
Η αλήθεια είναι ότι όσο περισσότερο διαρκεί η κρίση στη Μέση Ανατολή τόσο μεγαλύτερες θα είναι οι συνέπειες. Ήδη το πετρέλαιο είναι στα 100 δολάρια/βαρέλι, ενώ και οι τιμές του φυσικού αερίου καθώς και του αλουμινίου έχουν αυξηθεί.
Βλέπετε, δεν είναι μόνο οι τιμές της ενέργειας. Ο Κόλπος είναι ένας σημαντικός προμηθευτής αλουμινίου. Το 2025, η Μέση Ανατολή αντιπροσώπευε περίπου το 21% των εισαγωγών ακατέργαστου αλουμινίου και το 13% των εισαγωγών κατεργασμένου αλουμινίου.
Οι αποστολές αλουμινίου από τα ΗΑΕ που διακινούνται μέσω της πλωτής οδού θα μπορούσαν επίσης να επηρεαστούν, με τις διαταραχές να μεταφράζονται ως υψηλότερες τιμές, δεδομένης της ευρείας χρήσης του μετάλλου στη βιομηχανική κατασκευή και της περιορισμένης ικανότητας πολλών κατασκευαστών να διατηρούν μεγάλα αποθέματα.
Αυτόματα λοιπόν τα κόστη για την αυτοκινητοβιομηχανία, την αεροδιαστημική και τις κατασκευαστικές βαίνουν αυξανόμενα.
Δεν είναι όμως τα μόνα. Οι εφοδιαστικές αλυσίδες λιπασμάτων, καουτσούκ, ζάχαρης, ηλεκτρονικών ειδών, μπαταριών και φαρμακευτικών προϊόντων αναμένεται επίσης να επηρεαστούν.
Εκτόξευση τιμών σε λιπάσματα και τρόφιμα
Ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ έχει προκαλέσει σημαντική διαταραχή ειδικά στην παγκόσμια αγορά λιπασμάτων, καθώς πέραν από το ότι η περιοχή είναι κρίσιμη για το φυσικό αέριο που χρησιμοποιείται στην παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων, το 20% -30% των παγκόσμιων εξαγωγών λιπασμάτων -κυρίως ουρία, αμμωνία, φωσφορικά και θείο- περνά από εκεί. (σ.σ:Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων είναι εξαιρετικά ενεργοβόρα, με το φυσικό αέριο να χρησιμεύει ως η κύρια πρώτη ύλη για την παραγωγή αμμωνίας).
Γενικά, όταν οι αγορές ενέργειας αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα είτε λόγω διακοπών εφοδιασμού, είτε λόγω γεωπολιτικού κινδύνου, το κόστος των λιπασμάτων συχνά αυξάνεται αμέσως μετά, βάζοντας «φυτίλι» και στις τιμές των τροφίμων.
Ήδη οι τιμές έχουν εκτοξευθεί απότομα μέσα σε λίγες ημέρες. Οι τιμές της ουρίας στο κέντρο λιπασμάτων της Νέας Ορλεάνης έχουν αυξηθεί από 475 δολάρια/μετρικό τόνο σε 680 δολάρια/μετρικό τόνο, λίγο πριν την ανοιξιάτικη σπορά στη Βόρεια Αμερική.
Πολλοί αναλυτές εκφράζουν φόβους ότι εάν οι αποστολές λιπασμάτων μπλοκαριστούν κατά τη διάρκεια της εαρινής περιόδου σποράς, αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει χάος στον πληθωρισμό των τροφίμων.
Η αμμωνία και το φυσικό αέριο έχουν εκτοξευθεί επίσης έως +45% σε ορισμένες περιοχές.
Η αύξηση αυτή απειλεί με υψηλότερο κόστος τους αγρότες και με μειωμένες αποδόσεις καλλιεργειών.
Όμως δεν συγκαταλέγονται όλοι στους χαμένους.
Αν το κλείσιμο του Ορμούζ συνεχιστεί πράγματι για 4 έως 5 εβδομάδες ή και περισσότερο, οι εταιρείες λιπασμάτων θα ευνοηθούν, καθώς οι υψηλότερες τιμές βελτιώνουν τα περιθώρια κέρδους των παραγωγών, ιδίως όσων δεν εξαρτώνται άμεσα από τη Μέση Ανατολή.
Οι παραγωγοί που έχουν ήδη μεγάλης κλίμακας παραγωγική ικανότητα, μπορούν να επωφεληθούν όταν οι τιμές αυξάνονται ταχύτερα από το λειτουργικό κόστος.
Με δύο λόγια, εάν το αυξημένο κόστος ενέργειας συνεχίσει να ωθεί τις τιμές των λιπασμάτων υψηλότερα, οι παραγωγοί με εδραιωμένη υποδομή και κλίμακα θα μπορούσαν να δουν βελτιωμένη κερδοφορία τα επόμενα τρίμηνα.
Αυτή η δυναμική ιστορικά ευνοούσε εταιρείες όπως η CF Industries, η οποία λειτουργεί μεγάλες εγκαταστάσεις αζώτου σε όλη τη Βόρεια Αμερική, εκμεταλλευόμενη το χαμηλού κόστους δίκτυο παραγωγής και προμηθεύει λιπάσματα στις γεωργικές αγορές παγκοσμίως, η
Nutrien, ο μεγαλύτερος παραγωγός ποτάσας παγκοσμίως, ή η Mosaic, παγκόσμιος παραγωγός φωσφορικών και καλιούχων λιπασμάτων.
H κρίση στο Ορμούζ ευνοεί και εταιρείες όπως η Archer-Daniels-Midland, η οποία είναι ένας από τους μεγαλύτερους κολοσσούς παγκοσμίως στην επεξεργασία τροφίμων και τη γεωργική τεχνολογία, η οποία παράγει συστατικά για τρόφιμα -ελαια, γλυκαντικά- ζωοτροφές και διατροφικά συμπληρώματα, ενώ διαθέτει τεράστιο δίκτυο logistics και επεξεργασίας σε όλο τον κόσμο.
Οι διαταραχές στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα τροφίμων και ενέργειας ευνοούν την ADM, καθώς η σχεδόν πλήρης διακοπή της κίνησης δεξαμενόπλοιων στα Στενά του Ορμούζ αναγκάζει σε αναδρομολόγηση του παγκόσμιου εμπορίου σιτηρών (περίπου το 5% διέρχεται από εκεί), γεγονός που δημιουργεί ανισορροπίες τιμών τις οποίες εκμεταλλεύονται μεγάλες εταιρείες εμπορίας όπως η ADM.
Οι αναλυτές της Morningstar εκτιμούν ότι αν η σύγκρουση διαρκέσει, η ADM θα ξεπεράσει τις αρχικές προβλέψεις κερδών για το 2026, όπως ακριβώς είχε γίνει την περίοδο έναρξης του πολέμου στην Ουκρανία το 2022.
Επιπλέον η αύξηση της τιμής του πετρελαίου οδηγεί τα διυλιστήρια σε μεγαλύτερη χρήση αιθανόλης που παράγεται από καλαμπόκι για ανάμειξη στα καύσιμα, ενισχύοντας τα έσοδα της εταιρείας και σε αυτόν τον τομέα.
Λίγο πριν το «έμφραγμα» στις εφοδιαστικές αλυσίδες
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του CNBC αν συνεχιστούν οι διαταραχές στο Στενό του Ορμούζ θα αναγκάσουν τα πλοία να αλλάξουν δρομολόγιο- μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες όπως η Maersk και η Hapag-Lloyd έχουν ήδη αναστείλει τις διαδρομές στη Μέση Ανατολή - με την πίεση στα λιμάνια να εμφανίζεται εντός 2-5 εβδομάδων, καθώς τα εμπορευματοκιβώτια που εκτρέπονται τώρα θα φτάνουν σε συστάδες, αυξάνοντας την συμφόρηση στους τερματικούς σταθμούς.
Η συμφόρηση αυτή θα μειώσει τη διαθεσιμότητα των κενών εμπορευματοκιβωτίων, περιορίζοντας την εξαγωγική ικανότητα σε άλλες αγορές, συμπεριλαμβανομένης της Βόρειας Αμερικής.
Τέλος, οι αναδρομολογήσεις αποστολής συχνά παρατείνουν τους χρόνους παράδοσης στον τελικό καταναλωτή κατά μία έως δέκα ή περισσότερες ημέρες, ενώ αυξάνουν το κόστος κατά 5%–20% μέσω μετακυλιόμενων επιβαρύνσεων.
Για τους λιανοπωλητές, όλα αυτά σημαίνουν καθυστερήσεις και υψηλότερο κόστος εισερχόμενης εφοδιαστικής, οι οποίες συχνά μεταφράζονται σε υψηλότερες τιμές στα ράφια ή σε στενότερα περιθώρια κέρδους.
Αν λοιπόν το Ορμούζ παραμείνει κλειστό για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από έναν μήνα, είναι θέμα χρόνου να εισέλθουμε σε μια περίοδο υψηλότερου πληθωρισμού και μειωμένης παραγωγής.
Προβλήματα και στον εφοδιασμό πετροχημικών και πλαστικών πρώτων υλών
Από το Ορμούζ διέρχονται επίσης σημαντικές ποσότητες πετροχημικών και πλαστικών πρώτων υλών. Περίπου το 85% των εξαγωγών πολυαιθυλενίου από τη Μέση Ανατολή διέρχονται από αυτήν την οδό και τυχόν ελλείψεις αν κρατήσει μεγάλο χρονικό διάστημα το μπλοκάρισμα στο Ορμούζ, θα αυξήσουν την τιμή των συσκευασιών, των εξαρτημάτων αυτοκινήτων και άλλων καταναλωτικών αγαθών.
Οι επιπτώσεις θα είναι ιδιαίτερα έντονες για την ασιατική βιομηχανία ενδυμάτων, η οποία βασίζεται σε πετροχημικά που μεταφέρονται μέσω του Πορθμού για την παραγωγή συνθετικών υφασμάτων, σύμφωνα με ρεπορτάζ του CNBC.
Αποποίηση Ευθύνης: Το υλικό αυτό παρέχεται για πληροφοριακούς και μόνο σκοπούς. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να εκληφθεί ως προσφορά, συμβουλή ή προτροπή για την αγορά ή πώληση των αναφερόμενων προϊόντων. Παρόλο που οι πληροφορίες που περιέχονται βασίζονται σε πηγές που θεωρούνται αξιόπιστες, ουδεμία διασφάλιση δίνεται ότι είναι πλήρεις ή ακριβείς και δε θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.
