Η ενεργειακή αστάθεια που προκαλεί η νέα κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή αναμένεται να κυριαρχήσει στη σημερινή συνεδρίαση του Eurogroup τη Δευτέρα 9 Μαρτίου, καθώς οι υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης εξετάζουν τρόπους προστασίας των οικονομιών τους απέναντι σε πιθανές αναταράξεις στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, στη συνεδρίαση θα συμμετάσχει και η διοίκηση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ενώ το ζήτημα του κόστους ενέργειας ανεβαίνει πλέον στην κορυφή της ατζέντας. Αν και η θεματική υπήρχε ήδη στο προσχέδιο συζήτησης στο πλαίσιο της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας, οι γεωπολιτικές εξελίξεις μετατρέπουν ένα δομικό οικονομικό θέμα σε άμεσο κίνδυνο για τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη.
Οι τεχνικές διαβουλεύσεις που προηγούνται της συνεδρίασης, στο πλαίσιο του Euroworking Group, έχουν ενταθεί τις τελευταίες ημέρες, καθώς οι τεχνοκράτες προσπαθούν να αποτιμήσουν τις πιθανές επιπτώσεις στις αγορές ενέργειας και να εξετάσουν εργαλεία αντίδρασης.
Η συζήτηση αναμένεται να έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για την Ελλάδα, καθώς ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, καλείται να διαχειριστεί μια δύσκολη εξίσωση. Από τη μία τη διαμόρφωση κοινής γραμμής μεταξύ χωρών που έχουν διαφορετική ενεργειακή εξάρτηση και από την άλλη τον διαφορετικό βαθμό έκθεσης στις διεθνείς τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Το ενεργειακό κόστος άλλωστε επηρεάζει άμεσα τη συνολική οικονομική εικόνα της ευρωζώνης, από τον πληθωρισμό μέχρι την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας. Η συζήτηση στο Eurogroup θεωρείται προπαρασκευαστική για τις πολιτικές αποφάσεις που θα ακολουθήσουν, καθώς οι ηγέτες της ΕΕ αναμένεται να επανέλθουν στο θέμα στη Σύνοδο Κορυφής του Μαρτίου.
Η «σκυτάλη» στους ηγέτες της ΕΕ στις 19 Μαρτίου
Οι κρίσιμες αποφάσεις αναμένεται να μεταφερθούν στη σύνοδο των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων στις 19 Μαρτίου, στο πλαίσιο του Euro Summit στις Βρυξέλλες.
Σύμφωνα με προσχέδια των θεμάτων που θα συζητηθούν, οι ηγέτες της ΕΕ προσανατολίζονται στο να ζητήσουν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή πλήρη αξιολόγηση των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές τόσο στη χονδρική όσο και στη λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Ο στόχος είναι αφενός να περιοριστεί το κόστος για καταναλωτές και επιχειρήσεις και αφετέρου να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, η οποία ήδη βρίσκεται αντιμέτωπη με φθηνότερη ενέργεια σε οικονομίες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα.
Στο τραπέζι αναμένεται να τεθεί και η πορεία του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ETS), ενός βασικού εργαλείου της ευρωπαϊκής κλιματικής πολιτικής, το οποίο ορισμένα κράτη-μέλη θεωρούν ότι αυξάνει σημαντικά το κόστος ηλεκτροπαραγωγής. Η αναθεώρησή του από την Κομισιόν έχει ήδη προγραμματιστεί για το τρίτο τρίμηνο του 2026.
Η αβεβαιότητα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ
Η ένταση στη Μέση Ανατολή δημιουργεί αυξανόμενη ανησυχία για πιθανές διαταραχές στην προσφορά ενέργειας.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το στρατηγικό πέρασμα των Στενών του Ορμούζ, από το οποίο διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου. Οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα τις διεθνείς τιμές.
Σύμφωνα με οικονομικές πηγές στην Αθήνα, το βασικό ερώτημα για το οικονομικό επιτελείο είναι η διάρκεια της κρίσης. Εάν η ένταση παραμείνει σε υψηλά επίπεδα και επεκταθεί χρονικά προς την άνοιξη, τότε οι πιέσεις στην αγορά ενέργειας ενδέχεται να ενταθούν.
Οι επιπτώσεις για την ελληνική οικονομία
Για την Ελλάδα, η εξέλιξη των τιμών ενέργειας έχει πολλαπλές συνέπειες. Πρώτον, επηρεάζει άμεσα τον πληθωρισμό, καθώς τα καύσιμα και το κόστος μεταφορών μετακυλίονται σε ένα ευρύ φάσμα προϊόντων και υπηρεσιών.
Δεύτερον, επηρεάζει το ισοζύγιο πληρωμών, δεδομένου ότι η χώρα εξακολουθεί να είναι καθαρός εισαγωγέας ενέργειας. Μια σημαντική άνοδος στις διεθνείς τιμές θα μπορούσε να αυξήσει αισθητά το κόστος εισαγωγών.
Τρίτον, επηρεάζει τη λειτουργία των επιχειρήσεων, ιδιαίτερα σε κλάδους με υψηλή ενεργειακή κατανάλωση ή έντονη εξάρτηση από τις μεταφορές και την εφοδιαστική αλυσίδα.
Προς το παρόν συγκρατημένες οι τιμές
Στην παρούσα φάση, η ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας παραμένει σχετικά σταθερή. Η χονδρική τιμή ρεύματος στην Ελλάδα κινείται κοντά στα 105 ευρώ ανά μεγαβατώρα, επίπεδο χαμηλότερο σε σύγκριση με αρκετές χώρες της Κεντρικής Ευρώπης.
Παράλληλα, η εποχικά μειωμένη κατανάλωση και η αυξημένη συμμετοχή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο ενεργειακό μίγμα λειτουργούν ως «ανάχωμα» στις πιέσεις που θα μπορούσε να προκαλέσει μια άνοδος της τιμής του φυσικού αερίου.
Ωστόσο, η μεγάλη μεταβλητότητα στον ευρωπαϊκό δείκτη φυσικού αερίου TTF Gas Futures υπενθυμίζει ότι η αγορά παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητη σε κάθε γεωπολιτική εξέλιξη.
Με την κρίση στη Μέση Ανατολή να βρίσκεται ήδη στο δέκατο 24ωρο χωρίς σαφή σημάδια αποκλιμάκωσης, οι επόμενες ημέρες θεωρούνται κρίσιμες τόσο για την πορεία των διεθνών τιμών όσο και για τις ευρωπαϊκές πολιτικές αποφάσεις που θα καθορίσουν την ενεργειακή στρατηγική των επόμενων μηνών.
