Σε μια κίνηση με σαφή γεωπολιτική στόχευση, η Τουρκία επιχειρεί να επανατοποθετηθεί δυναμικά στον ενεργειακό χάρτη της ευρύτερης περιοχής, υπογράφοντας συμφωνία με θυγατρική της ExxonMobil για έρευνες υδρογονανθράκων στη Μαύρη Θάλασσα και τη Μεσόγειο. Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα επιδιώκει να κεφαλαιοποιήσει το διπλωματικό και ενεργειακό momentum που δημιούργησαν οι συμφωνίες του Ζαππείου και η είσοδος αμερικανικών ενεργειακών κολοσσών στην ελληνική αγορά.
Το μνημόνιο συνεργασίας υπεγράφη μεταξύ της κρατικής Turkish Petroleum Corporation (TPAO) και της ESSO Exploration International Limited, θυγατρικής της ExxonMobil, και αφορά έρευνες πετρελαίου και φυσικού αερίου σε νέες θαλάσσιες περιοχές, τόσο στη Μαύρη Θάλασσα όσο και στη Μεσόγειο, καθώς και σε άλλες διεθνείς ζώνες που θα συμφωνηθούν στο μέλλον.
Στόχος η ενεργειακή αυτονομία και ο ρόλος του «κόμβου»
Ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ, χαρακτήρισε τη συμφωνία ως κρίσιμο βήμα προς την ενεργειακή ανεξαρτησία της χώρας, τονίζοντας ότι η σύμπραξη συνδυάζει τις επιχειρησιακές δυνατότητες της Τουρκίας στις γεωτρήσεις βαθέων υδάτων με τη διεθνή τεχνογνωσία της ExxonMobil.
Η Άγκυρα επιδιώκει να καλύψει μέρος του κενού που δημιουργείται από τη σταδιακή απεξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το ρωσικό φυσικό αέριο, εξέλιξη που μειώνει τη σημασία του αγωγού TurkStream. Αντί να αποδεχθεί έναν περιορισμένο ρόλο, η Τουρκία επενδύει σε μια πολυεπίπεδη ενεργειακή στρατηγική, με στόχο να διατηρήσει – και ει δυνατόν να ενισχύσει – τη θέση της ως περιφερειακός ενεργειακός παίκτης.
Πολλαπλά μέτωπα για την τουρκική ενεργειακή πολιτική
Η συμφωνία με την ExxonMobil δεν αποτελεί μεμονωμένη κίνηση. Τον τελευταίο χρόνο, το τουρκικό υπουργείο Ενέργειας κινείται ταυτόχρονα σε πολλά μέτωπα. Aύξηση της εγχώριας παραγωγής φυσικού αερίου από το κοίτασμα Sakarya στη Μαύρη Θάλασσα, σύναψη μακροχρόνιων συμβολαίων LNG με αμερικανικές, ευρωπαϊκές και ασιατικές εταιρείες, αλλά και εμπλοκή σε έργα υδρογονανθράκων τρίτων χωρών, όπως η Ουγγαρία, η Λιβύη και η Σομαλία.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η επιδίωξη της Άγκυρας να λειτουργήσει ως ενεργειακός κόμβος για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, παρά τις μεταβαλλόμενες συνθήκες στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου.
Η ελληνική απάντηση και ο παράγοντας Chevron
Από την ελληνική πλευρά, το 2025 σημαδεύτηκε από σημαντικές ενεργειακές εξελίξεις. H είσοδος της Chevron στην ελληνική αγορά, η σύμπραξη ExxonMobil – Energean – Helleniq Energy στο «Μπλοκ 2» και οι συμφωνίες προμήθειας αμερικανικού LNG στο πλαίσιο του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου ενισχύουν τον ρόλο της Ελλάδας ως πυλώνα ενεργειακής ασφάλειας για τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη.
Η επικείμενη κύρωση των συμβάσεων για τις θαλάσσιες παραχωρήσεις σε Πελοπόννησο και Νότια Κρήτη αποκτά, υπό αυτό το πρίσμα, ιδιαίτερη βαρύτητα. Σε επιχειρησιακό επίπεδο, το βάρος μεταφέρεται στο δεύτερο εξάμηνο του 2026, οπότε και αναμένεται να ξεκινήσουν σεισμικές έρευνες και γεωτρήσεις σε Κρήτη και Ιόνιο.
Ένας ανταγωνισμός που μόλις ξεκινά
Η κινητικότητα στην άλλη πλευρά του Αιγαίου δείχνει ότι η Ελλάδα δεν κινείται σε «κενό ανταγωνισμού». Η Τουρκία, αξιοποιώντας διεθνείς συνεργασίες και επιδιώκοντας να παραμείνει παρούσα στον ενεργειακό σχεδιασμό της Ευρώπης, επιχειρεί να ισοσκελίσει το προβάδισμα που έχει αποκτήσει η Αθήνα τα τελευταία χρόνια.
Ο ενεργειακός ανταγωνισμός στην Ανατολική Μεσόγειο εισέρχεται έτσι σε μια νέα φάση, όπου οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες, οι γεωπολιτικές ισορροπίες και οι ευρωπαϊκές ανάγκες ασφάλειας εφοδιασμού θα καθορίσουν τις εξελίξεις της επόμενης δεκαετίας.
