«Ζεσταίνεται» η συζήτηση για νέες πηγές ενέργειας, με την πυρηνική να επανέρχεται σταδιακά στο τραπέζι. Στο ευρωπαϊκό ενεργειακό τοπίο διαμορφώνεται πλέον μια νέα δυναμική, καθώς ολοένα και περισσότερα κράτη εξετάζουν την αξιοποίηση της πυρηνικής τεχνολογίας ως συμπληρωματικού εργαλείου για την επίτευξη των στόχων απανθρακοποίησης και ενεργειακής ασφάλειας.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα αρχίζει να παρακολουθεί πιο συστηματικά τις εξελίξεις στον τομέα. Ενδεικτική είναι η συμμετοχή του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο Nuclear Energy Summit που θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 10 Μαρτίου στο Παρίσι, μια σύνοδο που διοργανώνει η γαλλική κυβέρνηση σε συνεργασία με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας και η οποία φιλοδοξεί να επιταχύνει την ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας στην Ευρώπη.
Η παρουσία του Έλληνα πρωθυπουργού σε μια σύνοδο που φιλοδοξεί να επιταχύνει την ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας στην Ευρώπη ερμηνεύεται από παράγοντες της αγοράς ως ένδειξη ότι η Αθήνα ανοίγει πλέον έναν δίαυλο ουσιαστικής ενημέρωσης και διερεύνησης γύρω από το θέμα.
Η συνδιάσκεψη συγκεντρώνει ευρωπαϊκές χώρες που είτε έχουν ήδη αναπτύξει πυρηνικά προγράμματα είτε εξετάζουν το ενδεχόμενο να κινηθούν προς αυτή την κατεύθυνση τα επόμενα χρόνια. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται κράτη όπως η Σουηδία, η Τσεχία και η Δανία, που έχουν ήδη ξεκινήσει σχεδιασμό για την ενίσχυση της πυρηνικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και χώρες που εξετάζουν το ζήτημα σε πιο πρώιμο στάδιο.
Για την Ελλάδα, η συμμετοχή του πρωθυπουργού δεν σηματοδοτεί κάποια άμεση αλλαγή, αλλά αντανακλά το αυξανόμενο ενδιαφέρον για τις εξελίξεις στον τομέα, σε μια περίοδο όπου η πυρηνική ενέργεια επανέρχεται δυναμικά στη διεθνή ενεργειακή συζήτηση.
Η ευρωπαϊκή ώθηση μετά την COP28
Η συζήτηση που θα λάβει χώρα στο Παρίσι συνδέεται άμεσα με τη δέσμευση που διατυπώθηκε στο πλαίσιο της COP28, της διεθνούς διάσκεψης για την κλιματική αλλαγή που πραγματοποιήθηκε το 2023 στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Εκεί, μια μεγάλη ομάδα χωρών συμφώνησε στην ανάγκη τριπλασιασμού της εγκατεστημένης πυρηνικής ισχύος έως το 2050, ως μέσου για την επίτευξη των στόχων απανθρακοποίησης. Στο Παρίσι αναμένεται να εξεταστεί πώς αυτή η δέσμευση μπορεί να μετατραπεί σε πράξη, μέσω νέων επενδύσεων, επιτάχυνσης των διαδικασιών αδειοδότησης και διαμόρφωσης ενός πιο ευέλικτου ρυθμιστικού πλαισίου.
Όπως σημειώνουν πηγές της αγοράς στο Liberal, οι τεχνολογίες δεν βρίσκονται πλέον μόνο στο στάδιο της θεωρίας. «Ήδη στην Ευρώπη βλέπουμε τις πρώτες εφαρμογές, ενώ αμερικανικές εταιρείες βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο ανάπτυξης μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (SMRs)», αναφέρουν.
Το ενδιαφέρον της ναυτιλίας και τα πλωτά πυρηνικά εργοστάσια
Παράλληλα, μια συζήτηση που ξεκίνησε δειλά τα προηγούμενα χρόνια φαίνεται να αποκτά τώρα μεγαλύτερη δυναμική και στη χώρα μας. Πρόκειται για την πιθανότητα αξιοποίησης πλωτών πυρηνικών εργοστασίων (Floating Nuclear Power Plants – FNPPs).
Το ζήτημα ενδιαφέρει ιδιαίτερα τον ελληνικό ναυτιλιακό κλάδο. Η Ελλάδα διαθέτει περίπου το 20% του παγκόσμιου στόλου μεγάλων πλοίων, και οι Έλληνες εφοπλιστές αντιλαμβάνονται ότι με τα συμβατικά καύσιμα είναι εξαιρετικά δύσκολο να επιτευχθούν οι αυστηροί περιβαλλοντικοί στόχοι που τίθενται διεθνώς για τη ναυτιλία.
«Με τους υδρογονάνθρακες δεν φαίνεται να υπάρχει λύση που να καλύπτει πλήρως τις απαιτήσεις απανθρακοποίησης», σημειώνουν παράγοντες του κλάδου. Για τον λόγο αυτό, η ιδέα της πυρηνικής ενέργειας, ιδίως σε πλωτές εγκαταστάσεις, αντιμετωπίζεται από πολλούς ως μια πιθανή μακροπρόθεσμη λύση.
Η ελληνική startup που δοκιμάζει πιλοτικά το μοντέλο
Το Liberal επικοινώνησε με την Athlos Energy, την πρώτη ελληνική νεοφυή εταιρεία που δραστηριοποιείται στον χώρο της πυρηνικής τεχνολογίας.
Όπως ανέφεραν στελέχη της εταιρείας, έχει ήδη ξεκινήσει συνεργασία με αμερικανικό νηογνώμονα, την ABS, καθώς και με τη βρετανική εταιρεία Core Power, η οποία εξετάζει την ανάπτυξη πλωτών αντιδραστήρων.
«Συμμετέχουμε πιλοτικά σε ένα τέτοιο σχέδιο, με στόχο να εξεταστεί η τεχνική και επιχειρησιακή του βιωσιμότητα», σημειώνουν.
Παράλληλα, αναγνωρίζουν ότι οι προκλήσεις είναι σημαντικές, κυρίως στο επίπεδο του ρυθμιστικού πλαισίου. «Σε ολόκληρη τη βιομηχανία υπάρχει επίγνωση ότι το βασικό ζήτημα είναι η δημιουργία ενός σαφούς κανονιστικού πλαισίου. Υπάρχουν προσπάθειες σε διεθνές επίπεδο, αλλά η διαδικασία βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο».
Ορίζοντας δεκαετίας για την ωρίμανση της τεχνολογίας
Σύμφωνα με την εταιρεία, η πλήρης ωρίμανση τέτοιων τεχνολογιών απέχει ακόμη αρκετά. Το πιο ρεαλιστικό σενάριο τοποθετείται σε ορίζοντα 10 έως 15 ετών.
Παρά ταύτα, τα τελευταία 15 έως 18 μήνες έχουν γίνει σημαντικά βήματα σε επίπεδο έρευνας, επενδύσεων και διεθνών συνεργασιών. Η Athlos Energy αναφέρει ότι βρίσκεται σε συνεχή διαδικασία ενημέρωσης με στελέχη της κυβέρνησης αλλά και άλλων κομμάτων, παρουσιάζοντας τις πιθανές εφαρμογές και τα πλεονεκτήματα της τεχνολογίας.
Οι εφαρμογές της πυρηνικής ενέργειας δεν περιορίζονται μόνο στην παραγωγή ηλεκτρισμού. Όπως επισημαίνουν οι ίδιοι παράγοντες, μπορούν να επεκταθούν σε τομείς όπως τα data centers, αλλά και η αφαλάτωση νερού, όπου απαιτούνται μεγάλες ποσότητες σταθερής και χαμηλών εκπομπών ενέργειας.
Το επόμενο βήμα για την Ελλάδα
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ένα σημαντικό βήμα για να ξεκινήσει ουσιαστικά η συζήτηση στην Ελλάδα θα ήταν η ενσωμάτωση μιας σχετικής αναφοράς στο νέο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ).
Μια τέτοια πρόταση δεν θα είχε δεσμευτικό χαρακτήρα, αλλά θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για μελέτες, διερεύνηση τεχνολογιών και διεθνείς συνεργασίες.
Σε κάθε περίπτωση, η συμμετοχή της Ελλάδας στη σύνοδο του Παρισιού δείχνει ότι η πυρηνική ενέργεια, ένα θέμα που για δεκαετίες παρέμενε εκτός δημόσιας συζήτησης στη χώρα, αρχίζει πλέον να εξετάζεται ξανά, έστω και σε επίπεδο ενημέρωσης και στρατηγικής διερεύνησης.
