Βίαια αλλάζει το παγκόσμιο ενεργειακό και εμπορικό σκηνικό μετά την ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, με αποτέλεσμα να ξημερώνουν πολύ κρίσιμες ημέρες για τις αγορές και την παγκόσμια οικονομία.
Είναι τόσο μεγάλη η ανησυχία για τα όσα διαδραματίζονται στη Μ. Ανατολή που εκφράζονται φόβοι ότι στο δυσμενές σενάριο αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ για αρκετές εβδομάδες, η παγκόσμια οικονομία θα βρεθεί αντιμέτωπη με νέες αυξήσεις στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών, τεράστια μεταβλητότητα στις αγορές και ίσως ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά σοκ των τελευταίων δεκαετιών.
Πόσο ακαριαία θα είναι η αντίδραση των traders και των επενδυτών; Θα πλησιάσουν οι τιμές του πετρελαίου προς τα 100 δολάρια και πόσο πιθανό είναι το «κακό» σενάριο της έκρηξης των ενεργειακών τιμών και παγκόσμιας οικονομικής επιβράδυνσης λόγω και των προβλημάτων στις εφοδιαστικές αλυσίδες;
Οι εξελίξεις είναι καταιγιστικές, ο αρχικός αντίκτυπος στην αγορά πετρελαίου αναμένεται εκκωφαντικός, οι πρώτες 24-48 ώρες σε κάθε σοβαρό γεωπολιτικό επεισόδιο θεωρούνται οι κρισιμότερες, ωστόσο χρειάζεται ψυχραιμία σε όλα τα επίπεδα.
Το σφυροκόπημα των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν και η απάντηση της Τεχεράνης με χτυπήματα κατά αμερικανικών βάσεων και άλλων στόχων στην ευρύτερη περιοχή, διαμορφώνουν ένα κλίμα ακραίας ανησυχίας. Το σενάριο τρόμου που τόσο καιρό εξετάζουν οι αναλυτές, αυτό μίας πολεμικής σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ-Ιράν και γενικότερης ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή, επιβεβαιώνεται και πλέον όλα τα βλέμματα στρέφονται στις εξελίξεις των επόμενων ωρών.
Ήδη, το Ιράν ανακοίνωσε ότι απέκλεισε τα Στενά του Ορμούζ, την παγκόσμια πετρελαϊκή «αρτηρία», όπως χαρακτηρίζεται το θαλάσσιο πέρασμα μεταξύ Ιράν, Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και Ομάν, σε μία κίνηση που αναμένεται να βάλει φωτιά στις τιμές του πετρελαίου.
Το πόσο ψηλά θα φτάσουν οι τιμές θα εξαρτηθεί από τις επόμενες φάσεις του πολέμου. Οι πρώτες εκτιμήσεις θέλουν το Brent να σκαρφαλώνει στις συναλλαγές της Δευτέρας έως τα 80 δολάρια το βαρέλι, ωστόσο τίποτα δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο. Και αυτό γιατί όλα θα κριθούν από τη διαταραχή στις παγκόσμιες ροές του «μαύρου χρυσού». Για πόσο, δηλαδή, θα παραμείνουν κλειστά τα Στενά του Ορμούζ.
Στις πρώτες ώρες του πολέμου είναι δύσκολο να γίνουν ασφαλείς εκτιμήσεις καθώς η εικόνα μόνο ξεκάθαρη δεν είναι για μία σειρά ζητημάτων και ειδικά για το μέλλον της ηγεσίας του Ιράν.
Τα σενάρια δίνουν και παίρνουν. Το περασμένο Ιούνιο, όταν είχαμε φτάσει ξανά πολύ κοντά σε πολεμική σύγκρουση των ΗΠΑ με το Ιράν, οι αναλύσεις των ειδικών ανέφεραν ότι το Brent θα μπορούσε αρχικά να ανέλθει έως το επίπεδο των 100 δολαρίων, στη συνέχεια στα 120 δολάρια και στο χειρότερο σενάριο θα μπορούσε να εκτιναχθεί στα 200 δολάρια.
Όλα αυτά υπό την προϋπόθεση ότι θα αποκλείονταν τα Στενά του Ορμούζ, το πιο σημαντικό θαλάσσιο πέρασμα που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν και την Αραβική Θάλασσα, απ’ όπου περνάει πάνω από το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και το 20%-25% του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Το σενάριο της «περιορισμένης πολεμικής σύγκρουσης» είναι αυτό που θα συγκρατούσε την τιμή του Brent γύρω στα 80-90 δολάρια το βαρέλι, ιδιαίτερα στην περίπτωση που ο ΟΠΕΚ+ αποφασίσει την αύξηση της παραγωγής. Δημοσιεύματα αναφέρουν ότι οι χώρες του οργανισμού θα συμφωνήσουν εκτάκτως σήμερα να αυξήσουν την παραγωγή για να προσφέρουν ένα «μαξιλάρι» ρευστότητας στις παγκόσμιες αγορές.
Όμως ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ για μεγάλο χρονικό διάστημα παραμένει ο νούμερο ένα κίνδυνος. Η διακοπή της ροής του 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου θα είχε αλυσιδωτές αντιδράσεις, όπως τη μερική χρήση στρατηγικών αποθεμάτων και την έκρηξη της αβεβαιότητας. Οι ειδικοί κάνουν λόγο για άνοδο του Brent προς τα 110 δολάρια στο τέλος της πρώτης εβδομάδας και προς τα 130 δολάρια σε διάστημα 30 ημερών.
Η εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου θα οδηγούσε σε νέες ανατιμήσεις διεθνώς, καθώς θα αυξηθεί το κόστος των οδικών μεταφορών, των ναύλων και των αερομεταφορών, απειλώντας με νέα πληθωριστική κρίση.
Αρκεί να σκεφτούμε ότι η παγκόσμια οικονομία λειτουργούσε μέχρι αυτή την εβδομάδα με εκτιμήσεις που ήθελαν τις τιμές του Brent να διαμορφώνονται κατά μέσο όρο στα 63,85 δολάρια για ολόκληρο το 2026. Αν το πέρασμα παραμείνει κλειστό για καιρό, τότε οι επιπτώσεις θα είναι τεράστιες για τη ναυτιλία και τις τιμές βασικών αγαθών.
Στο σενάριο, λοιπόν, που κλείσουν τα Στενά του Ορμούζ πχ για 30 ημέρες, οι αναλυτές προειδοποιούν για ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά σοκ των τελευταίων δεκαετιών. Συνεπώς, ο κίνδυνος ύφεσης και οικονομικής κρίσης θα αυξάνεται όσο θα συνεχίζεται η διαταραχή στις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Για τις αγορές μία σοβαρή διόρθωση βρίσκεται πλέον στα βασικά σενάρια των αναλυτών, η οποία βέβαια θα εξαρτηθεί και αυτή από τη διάρκεια του πολέμου. Συνήθως οι δείκτες της Wall Street αντιδρούν με πτώση περίπου 8% σε μεγάλα γεωπολιτικά γεγονότα (έως και 20% σε παρατεταμένες κρίσεις), ενώ ο πόλεμος προμηνύει νέα ιστορικά υψηλά για τον χρυσό, ενώ προσφέρει στήριξη στο δολάριο.
