Ιράν, Βενεζουέλα, υπερπροσφορά, υψηλά αποθέματα και… στο βάθος ο Ντόναλντ Τραμπ, διαμορφώνουν ένα πολύ σύνθετο σκηνικό για την πορεία των τιμών του πετρελαίου μέσα στο 2026. Ένα μείγμα παραγόντων που μέχρι πριν λίγες εβδομάδες είχε πολύ διαφορετική σύνθεση και σήμερα μπορεί να δώσει ακραία σενάρια. Θα μπορούσε, για παράδειγμα, να στείλει το Brent ακόμα και κάτω από τα 55 δολάρια και σε χαμηλό πέντε ετών, αλλά την ίδια ώρα έχει τη δυναμική να προκαλέσει κρίση που θα εκτινάξει τις τιμές προς τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Από τα τέλη της περασμένης χρονιάς, οι αναλυτές πίστευαν ότι η τάση για το 2026 θα ήταν σταθεροποιητική προς πτωτική, με πιθανότερο το σενάριο μίας υποχώρησης των τιμών της τάξης του 20%. Χαρακτηριστική ήταν η πρόβλεψη της αμερικανικής υπηρεσίας ΕΙΑ, η οποία τοποθετεί τη μέση τιμή του Brent στα 56 δολάρια για το 2026 και στα 54 δολάρια για το 2027, με το αργό τύπου WTI να υποχωρεί προς τα 50 δολάρια.
Οι κύριοι παράγοντες που θα ωθήσουν σε πτώση τις τιμές είναι το εκτιμώμενο πλεόνασμα της παραγωγής και τα αυξημένα αποθέματα, χωρίς μάλιστα να λαμβάνεται υπόψη πιθανός τερματισμός του πολέμου στην Ουκρανία και η μερική ή ολική αποκατάσταση των ροών ρωσικού πετρελαίου.
Ο ΟΠΕΚ+ αύξησε την παραγωγή πετρελαίου κατά περίπου 2,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2025, σε μια προσπάθεια – κυρίως της Σαουδικής Αραβίας – να ανακτήσει το χαμένο μερίδιό του στην αγορά, αλλά μειώνει τον ρυθμό αύξησης για το α’ τρίμηνο του 2026. Στο μεταξύ, η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας εκτιμά ότι τα αποθέματα πετρελαίου θα ξεπεράσουν μέσα στο 2026 ακόμα και τη μέση συσσώρευση του 2020, ενός έτους κατά οποίο η πανδημία δημιούργησε πρωτοφανείς στην ιστορία συνθήκες.
Η μεγαλύτερη, λοιπόν, παραγωγή από τη ζήτηση και τα αυξημένα αποθέματα αναγκάζουν την Goldman Sachs, την JPMorgan και την πλειονότητα των επενδυτών να τοποθετούν το Brent στα 55-58 δολάρια/βαρέλι και το WTI στα 50-53 δολάρια/βαρέλι το 2026. Οι ίδιοι οίκοι, μάλιστα, βλέπουν τις τιμές να ανεβαίνουν σε εύρος 75-80 δολαρίων όχι πολύ σύντομα αλλά μέσα στην επόμενη δεκαετία και έως το 2035, εκτιμώντας ότι οι χαμηλές τιμές θα ασκήσουν πιέσεις στην παραγωγή νέων έργων και τις επενδύσεις, ενώ θα συρρικνώσουν μακροπρόθεσμα την προσφορά.
Οι κίνδυνοι όμως παραμονεύουν ακόμα και σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα και είναι πολύ δύσκολο να προβλέψει κάποιος τι θα συμβεί στην περίπτωση που σημειωθεί κάποιο γεωπολιτικό σοκ ευρείας κλίμακας. Είναι σαφές ότι το 2026 ξεκίνησε με τον γεωπολιτικό κίνδυνο να είναι ιδιαίτερα αυξημένος με φόντο την αμερικανική επέμβαση στη Βενεζουέλα και τη σύλληψη του Μαδούρο, αλλά και τις ιστορικών διαστάσεων εξελίξεις στο Ιράν.
Κυρίως τα δραματικά γεγονότα στο Ιράν έχουν τη δυναμική να προκαλέσουν το μεγάλο γεωπολιτικό σοκ που απαιτείται για να εκτιναχθούν οι τιμές του πετρελαίου και να διαψευστούν όλες οι προβλέψεις. Υπενθυμίζεται ότι η τελευταία φορά που οι τιμές του πετρελαίου εκτινάχθηκαν πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι ήταν μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 και η προηγούμενη ήταν το 2014.
Ο μεγάλος προβληματισμός σήμερα σχετίζεται φυσικά με το Ιράν. Πιθανό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρή διαταραχή στην παγκόσμια προσφορά, εκτινάσσοντας την τιμή του Brent στα 100 δολάρια. Από τα Στενά του Ορμούζ περνάει περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, ωστόσο δεδομένης της παρουσίας αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή, θεωρείται ακραίο το σενάριο πλήρους αποκλεισμού του περάσματος.
Ένα πιο ρεαλιστικό σενάριο ανόδου των τιμών φέτος είναι προς τα 80-90 δολάρια, στην περίπτωση κάποιου γεωπολιτικού σοκ, σε συνδυασμό με μείωση της παραγωγής ή «κόπωσης» της αγοράς shale των ΗΠΑ, η οποία λειτουργεί και ως βαλβίδα ασφαλείας για τη διατήρηση της ισορροπίας στην παγκόσμια αγορά.
Ορισμένοι αναλυτές, τέλος, πηγαίνουν ένα βήμα παραπέρα, εκτιμώντας ότι δεν είναι απίθανο και ένα σενάριο εκτόξευσης του Brent στα 150 δολάρια, σε συνθήκες πανικού. Το σενάριο αυτό θα μπορούσε να επαληθευτεί στην περίπτωση αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης στο Ιράν ή/και σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή με την εμπλοκή περισσότερων δυνάμεων.
