Στα πρόθυρα γενικευμένου πολέμου Πακιστάν - Αφγανιστάν: Εκρήξεις, βομβαρδισμοί και απειλές για πυρηνικά όπλα
Guardian, BBC

Στα πρόθυρα γενικευμένου πολέμου Πακιστάν - Αφγανιστάν: Εκρήξεις, βομβαρδισμοί και απειλές για πυρηνικά όπλα

Το Πακιστάν εξαπέλυσε εκτεταμένους βομβαρδισμούς σε μεγάλες πόλεις του Αφγανιστάν, συμπεριλαμβανομένης της Καμπούλ, κηρύσσοντας «ανοιχτό πόλεμο» μετά από διασυνοριακές επιθέσεις και αντίποινα. Το Ισλαμαμπάντ μιλά για «ανοιχτό πόλεμο», ενώ οι συγκρούσεις κλιμακώνονται στα σύνορα, με δεκάδες νεκρούς στρατιώτες και αμάχους. Οι Ταλιμπάν αρνούνται τις κατηγορίες περί στήριξης ένοπλων ομάδων που βάλλουν κατά του Πακιστάν, την ώρα που οι διπλωματικές προσπάθειες αποκλιμάκωσης καταρρέουν.

Το Πακιστάν προχώρησε σε βομβαρδισμούς μεγάλων πόλεων στο Αφγανιστάν, συμπεριλαμβανομένης της πρωτεύουσας Καμπούλ, στη διάρκεια της νύχψτας με τον υπουργό Άμυνας του Ισλαμαμπάντ να δηλώνει ότι οι δύο χώρες βρίσκονται πλέον σε κατάσταση «ανοιχτού πολέμου», καθώς ο κύκλος επιθέσεων και αντιποίνων κλιμακώνεται περαιτέρω.

Μάρτυρες στην Καμπούλ και στην Κανταχάρ ανέφεραν εκρήξεις και αεροπορικά πλήγματα έως τα ξημερώματα, ενώ η κυβέρνηση των Ταλιμπάν δήλωσε αργότερα ότι πακιστανικά αεροσκάφη επιτήρησης εξακολουθούσαν να πετούν πάνω από αφγανικό έδαφος.

Το κύμα επιθέσεων ήρθε μετά τη διασυνοριακή επίθεση αφγανικών δυνάμεων κατά πακιστανικών συνοριακών στρατευμάτων το βράδυ της Πέμπτης, ως αντίποινα για προηγούμενες αεροπορικές επιδρομές του Ισλαμαμπάντ.

Η επιχείρηση αποτέλεσε τον εκτενέστερο βομβαρδισμό της αφγανικής πρωτεύουσας από το Πακιστάν και τις πρώτες αεροπορικές επιδρομές του στην Κανταχάρ, τη νότια βάση ισχύος των Ταλιμπάν, οι οποίοι επέστρεψαν στην εξουσία το 2021.

Οι αφγανικές αρχές στην ανατολική επαρχία Νανγκαρχάρ ανέφεραν το πρωί της Παρασκευής ότι οι μάχες συνεχίζονται στην περιοχή του συνοριακού περάσματος Τορκάμ. Η διεύθυνση πληροφοριών δήλωσε ότι πακιστανικά πυρά όλμων έπληξαν περιοχές αμάχων, συμπεριλαμβανομένου καταυλισμού προσφύγων. Σε απάντηση, το Αφγανιστάν φέρεται να στόχευσε θέσεις του πακιστανικού στρατού κατά μήκος των συνόρων. Αναφέρθηκαν δεκάδες θύματα, με τουλάχιστον 12 νεκρούς.

Οι λόγοι κλιμάκωσης της σύγκρουσης

Οι εντάσεις μεταξύ Πακιστάν και Αφγανιστάν κλιμακώνονται εδώ και μήνες, με συγκρούσεις στα σύνορα τον Οκτώβριο να έχουν προκαλέσει δεκάδες θανάτους στρατιωτών, αμάχων και υπόπτων για συμμετοχή σε τρομοκρατικές ενέργειες.

Το Πακιστάν κατηγορεί την κυβέρνηση των Ταλιμπάν ότι παρέχει καταφύγιο σε ένοπλες ομάδες που εξαπολύουν επιθέσεις κατά μήκος των συνόρων και ότι συνεργάζεται με τον ιστορικό του αντίπαλο, την Ινδία.

Εκεχειρία με τη μεσολάβηση του Κατάρ τερμάτισε τις μάχες πέρυσι, ωστόσο διαδοχικοί γύροι ειρηνευτικών συνομιλιών στην Κωνσταντινούπολη τον Νοέμβριο δεν κατέληξαν σε επίσημη συμφωνία.

Τι συνέβη μέσα στη νύχτα

Το βράδυ της Πέμπτης, περίπου στις 20:00, το Αφγανιστάν εξαπέλυσε διασυνοριακή επίθεση κατά του Πακιστάν, δηλώνοντας ότι επρόκειτο για αντίποινα στις φονικές πακιστανικές αεροπορικές επιδρομές σε αφγανικές παραμεθόριες περιοχές την Κυριακή. Λίγες ώρες αργότερα, το Πακιστάν βομβάρδισε την Καμπούλ και δύο ακόμη επαρχίες.

Τουλάχιστον τρεις εκρήξεις ακούστηκαν στην Καμπούλ, με τις δύο πλευρές να προβάλλουν αντικρουόμενους ισχυρισμούς ως προς τον αριθμό των θυμάτων και τις τοποθεσίες που επλήγησαν.

Κάτοικος της συνοικίας Ουαζίρ Ακμπάρ Καν της Καμπούλ, κοντά στο αρχηγείο των Ταλιμπάν που φέρεται να αποτέλεσε στόχο πακιστανικής επιδρομής, δήλωσε ότι άκουσε ισχυρή έκρηξη κοντά σε διοικητικά γραφεία και υπουργεία.

«Την έκρηξη ακολούθησαν πυροβολισμοί. Μείναμε φοβισμένοι στα σπίτια μας και δεν βγήκαμε έξω. Γνωρίζαμε μόνο ότι επρόκειτο για πακιστανικές αεροπορικές επιδρομές, όπως τον Οκτώβριο, χωρίς να γνωρίζουμε αν υπήρξαν θύματα, καθώς κανείς δεν επιτράπηκε να πλησιάσει και τα μέσα των Ταλιμπάν ανέφεραν ότι δεν υπήρξαν απώλειες», είπε, ζητώντας να μην κατονομαστεί.

Ο ομοσπονδιακός υπουργός Πληροφόρησης και Ραδιοτηλεόρασης του Πακιστάν, Αταουλάχ Ταράρ, ισχυρίστηκε ότι οι επιδρομές της Παρασκευής στην Καμπούλ, την Πακτία και την Κανταχάρ σκότωσαν 133 αξιωματούχους των Ταλιμπάν και τραυμάτισαν περισσότερους από 200.

Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, δήλωσε ότι οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας μπορούν να «συντρίψουν» τους επιτιθέμενους, ενώ ο υπουργός Άμυνας, Khawaja Mohammad Asif, κήρυξε «ανοιχτό πόλεμο», δηλώνοντας σε ανάρτησή του στο X ότι οι Ταλιμπάν «εξάγουν τρομοκρατία».

Το Πακιστάν κατηγορεί το TTP – ξεχωριστή αλλά στενά συνδεδεμένη οργάνωση με τους Ταλιμπάν του Αφγανιστάν – ότι δρα από αφγανικό έδαφος, κατηγορία που τόσο η οργάνωση όσο και η Καμπούλ διαψεύδουν. Παράλληλα, κατηγορεί επανειλημμένα την Ινδία ότι υποστηρίζει τον παράνομο Απελευθερωτικό Στρατό των Μπαλούχ και τους Πακιστανούς Ταλιμπάν, ισχυρισμούς που το Νέο Δελχί απορρίπτει.

Το αφγανικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι 55 Πακιστανοί στρατιώτες σκοτώθηκαν στις συγκρούσεις της Πέμπτης, ενώ οκτώ Αφγανοί στρατιώτες έχασαν τη ζωή τους και 11 τραυματίστηκαν. Το Ισλαμαμπάντ αρνήθηκε ότι Πακιστανοί στρατιώτες αιχμαλωτίστηκαν.

Οι συγκρούσεις επεκτάθηκαν σε περιοχές της επαρχίας Χιμπέρ Παχτούνκβα, με ιδιαίτερη ένταση στις ασταθείς περιοχές Μπατζαούρ και Κουράμ. Αξιωματούχοι επιβεβαίωσαν πλήγματα σε κατοικημένες περιοχές, με θύματα αμάχους.

Το Πακιστάν έχει πυρηνικά όπλα και οι στρατιωτικές του δυνατότητες είναι κατά πολύ ανώτερες του Αφγανιστάν. Ωστόσο οι ταλιμπάν είναι ικανοί στον ανταρτοπόλεμο, έπειτα από δεκαετίες μαχών με τις υπό τις ΗΠΑ δυνάμεις προτού επιστρέψουν στην εξουσία το 2021.

Η Ρωσία, η Κίνα, η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία προσπαθούν να μεσολαβήσουν στην πακιστανοαφγανική σύγκρουση, ανέφεραν διπλωμάτες και ειδησεογραφικές αναφορές. Ο Αφγανός υπουργός Εξωτερικών Αμίρ Χαν Μουτακί δήλωσε στον Τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν πως μία λύση θα απαιτούσε δέσμευση εκ μέρους της άλλης πλευράς, ανέφερε το αφγανικό υπουργείο.

Το Ιράν, που συνορεύει με το Αφγανιστάν και το Πακιστάν, προσφέρθηκε επίσης να βοηθήσει, αν και βρίσκεται εν μέσω συνομιλιών με την Ουάσινγκτον για την επίλυση της μακροχρόνιας διαμάχης τους για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και την αποτροπή νέων πληγμάτων των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν.

Το Πακιστάν και το Αφγανιστάν μοιράζονται σύνορα μήκους 2.611 χιλιομέτρων, γνωστά ως Γραμμή Ντουράντ, τα οποία το Αφγανιστάν δεν έχει αναγνωρίσει επίσημα.