Ο πρόσφατος θάνατος του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, σε μια επιχείρηση υπό την καθοδήγηση του Ισραήλ και την υποστήριξη των ΗΠΑ, δεν προκάλεσε απλώς γεωπολιτικό σεισμό στη Μέση Ανατολή, αλλά φαίνεται πως ενεργοποίησε τα βαθύτερα ένστικτα επιβίωσης του Βλαντιμίρ Πούτιν.
Ο Ρώσος πρόεδρος, ο οποίος πριν από λίγους μήνες αρνούνταν καν να συζητήσει το σενάριο θανάτου του Ιρανού συμμάχου του, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με μια νέα πραγματικότητα που απειλεί την προσωπική και πολιτική του ασφάλεια.
Η επιστροφή της παράνοιας
Για το Κρεμλίνο, ο θάνατος του Χαμενεΐ δεν είναι απλώς μια στρατηγική απώλεια, αλλά μια υπενθύμιση παλαιότερων τραυμάτων. Αναλυτές επισημαίνουν ότι ο Πούτιν παραμένει «στοιχειωμένος» από το τέλος του Μουαμάρ Καντάφι το 2011. Η βίαιη ανατροπή ηγετών που αμφισβήτησαν τη Δύση τροφοδοτεί διαχρονικά την απομόνωση του Ρώσου ηγέτη, ο οποίος –ιδιαίτερα μετά την πανδημία– έχει οχυρωθεί σε μια «νοοτροπία καταφυγίου».
Η διαδοχική πτώση συμμάχων της Μόσχας, όπως του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα και τώρα του Χαμενεΐ, έχει προκαλέσει κύμα ανησυχίας στους σκληροπυρηνικούς κύκλους της Ρωσίας. Προπαγανδιστές και αναλυτές, όπως ο Αλεξάντρ Ντούγκιν, προειδοποιούν ανοιχτά ότι «η Ρωσία είναι η επόμενη στη λίστα», κατηγορώντας την Ουάσιγκτον ότι χρησιμοποιεί τη διπλωματία ως παγίδα πριν την τελική επίθεση.
Η ψυχρή στρατηγική της Μόσχας
Παρά την οργισμένη ρητορική περί «κυνικής παραβίασης του διεθνούς δικαίου», η επίσημη αντίδραση του Πούτιν παραμένει προσεκτικά ζυγισμένη. Ο Ρώσος πρόεδρος επιλέγει τον πραγματισμό: δεν επιθυμεί να διακινδυνεύσει τη σχέση του με την κυβέρνηση Τραμπ, την οποία θεωρεί «κλειδί» για μια ευνοϊκή διευθέτηση στο μέτωπο της Ουκρανίας.
Για τη Μόσχα, η κρίση στο Ιράν λειτουργεί ως αντιπερισπασμός για τη Δύση και μέσο αύξησης των τιμών του πετρελαίου. Ωστόσο, το μήνυμα είναι σαφές: όσο ισχυρό κι αν είναι το πυρηνικό οπλοστάσιο της Ρωσίας, η τύχη των απολυταρχικών ηγετών που παραμένουν επί δεκαετίες στην εξουσία παραμένει ιστορικά αβέβαιη. Όπως σημειώνουν διεθνείς παρατηρητές, ο Πούτιν γνωρίζει καλά ότι η μεγαλύτερη απειλή ίσως δεν προέλθει από έναν ξένο πύραυλο, αλλά από τους εσωτερικούς τριγμούς ενός καθεστώτος που αισθάνεται ολοένα και πιο εκτεθειμένο.
