Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει ένα άνευ προηγουμένου σχέδιο που θα μπορούσε να δώσει στην Ουκρανία καθεστώς μερικής συμμετοχής ήδη από το 2026, στο πλαίσιο της προσπάθειας των Βρυξελλών να ενισχύσουν τη γεωπολιτική «αγκύλωση» της χώρας στην Ευρώπη και να αποδυναμώσουν την επιρροή της Μόσχας.
Σύμφωνα με το Politico, που επικαλείται διπλωμάτες και αξιωματούχους της ΕΕ, το σενάριο αυτό συνδέεται με τον στόχο ένταξης της Ουκρανίας έως το 2027 και σηματοδοτεί μετατόπιση από το παραδοσιακό μοντέλο διεύρυνσης.
Το υπό συζήτηση πλαίσιο παραπέμπει στην ιδέα μιας «Ευρώπης πολλών ταχυτήτων» και στην αποκαλούμενη «αντίστροφη διεύρυνση»: η χώρα θα αποκτήσει θέση στο ευρωπαϊκό τραπέζι πριν ολοκληρώσει όλες τις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις, με σταδιακή απόκτηση δικαιωμάτων και υποχρεώσεων.
Στόχος είναι να δοθεί πολιτικό σήμα στήριξης στο Κίεβο, χωρίς εκπτώσεις στα κριτήρια κράτους δικαίου, Δικαιοσύνης και θεσμικής λειτουργίας. Η Κομισιόν επιδιώκει επιτάχυνση των τεχνικών κεφαλαίων, παρέχοντας άτυπη καθοδήγηση ώστε η Ουκρανία να είναι τεχνικά έτοιμη εντός του χρονοδιαγράμματος.
Το Politico περιγράφει πέντε κρίσιμα βήματα.
- Πρώτον, εντατικοποίηση της προετοιμασίας της Ουκρανίας με επιτάχυνση των διαπραγματευτικών κεφαλαίων και παράλληλη διασφάλιση ότι δεν θα παρακαμφθούν οι μεταρρυθμίσεις.
- Δεύτερον, θεσμοθέτηση μιας μορφής «μέλους-lite», ως μεταβατικού καθεστώτος που θα στέλνει ισχυρό πολιτικό μήνυμα σε χώρες των οποίων η ένταξη καθυστερεί λόγω πολέμου ή πολιτικών αντιστάσεων εντός της ΕΕ.
- Τρίτον, υπέρβαση του ουγγρικού βέτο: ο Βίκτορ Όρμπαν αντιτίθεται σταθερά στην ένταξη της Ουκρανίας και η ομοφωνία των 27 αποτελεί προϋπόθεση για κάθε απόφαση διεύρυνσης. Οι Βρυξέλλες παρακολουθούν τις εξελίξεις στην Ουγγαρία, καθώς ενδεχόμενη πολιτική αλλαγή θα μπορούσε να άρει το αδιέξοδο.
- Τέταρτον, ενεργοποίηση εξωτερικής πολιτικής πίεσης: Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να επηρεάσει τη Βουδαπέστη, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης διπλωματικής εξίσωσης που συνδέεται με ειρηνευτική φόρμουλα για τον πόλεμο.
- Πέμπτον, ως έσχατο μέτρο, επαναφορά στο τραπέζι του Άρθρου 7 κατά της Ουγγαρίας, που θα μπορούσε να αναστείλει το δικαίωμα ψήφου της σε ζητήματα διεύρυνσης, εφόσον συνεχιστεί το μπλοκάρισμα.
Παρά τις αντιρρήσεις κρατών όπως η Γερμανία για πολυεπίπεδη ένταξη, η δυναμική υπέρ μιας πολιτικής επιτάχυνσης ενισχύεται. Για το Κίεβο, η ευρωπαϊκή προοπτική λειτουργεί και ως έμμεση εγγύηση ασφάλειας. Για την ΕΕ, το διακύβευμα είναι αν μπορεί να προσαρμόσει τους κανόνες της χωρίς να υπονομεύσει την αξιοπιστία της διεύρυνσης, καταλήγει το Politico.
