Η επιθυμία του Ντόναλντ Τραμπ για απόκτηση της Γροιλανδίας φέρνει το ΝΑΤΟ αντιμέτωπο με μία από τις σοβαρότερες κρίσεις της ιστορίας του, αμφισβητώντας τη συνοχή και την αξιοπιστία της συμμαχίας. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι ακόμη και η απειλή μιας αναγκαστικής αμερικανικής κίνησης κατά συμμάχου θα μπορούσε να αποδυναμώσει καθοριστικά την ευρωπαϊκή ασφάλεια, την ώρα που η Ρωσία και η Κίνα εντείνουν την παρουσία τους στην Αρκτική.
Συγκεκριμένα, όπως αναφέρει σε ανάλυσή του το Reuters, οποιαδήποτε αναγκαστική κατάληψη της Γροιλανδίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες θα συνιστούσε μια άνευ προηγουμένου κατάσχεση εδάφους ενός συμμάχου του ΝΑΤΟ από έναν άλλο – και μάλιστα από την πυρηνική υπερδύναμη που υποτίθεται ότι παρέχει την απόλυτη εγγύηση ασφάλειας σε όλα τα μέλη της συμμαχίας.
Πολλοί πολιτικοί, διπλωμάτες και αναλυτές και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού λένε ότι κάτι τέτοιο θα σήμαινε το τέλος της συμμαχίας ή, τουλάχιστον, τη σοβαρή αποδυνάμωσή της. Αυτό, με τη σειρά του, θα μπορούσε να έχει καταστροφικές συνέπειες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, καθιστώντας την ήπειρο πολύ πιο ευάλωτη σε μια ρωσική επίθεση.
«Δεν μπορώ να σκεφτώ άλλες περιπτώσεις όπου το ΝΑΤΟ να έχει βρεθεί πραγματικά στο χείλος του γκρεμού – και ειδικά όχι περιπτώσεις όπου ο υπαίτιος να είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε ο Στεν Ρίνινγκ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Δανίας και συγγραφέας πολλών βιβλίων για το ΝΑΤΟ.
Στο τραπέζι περισσότερες επιτηρήσεις και περιπολίες
Οι συζητήσεις για το τι θα μπορούσε να κάνει το ΝΑΤΟ όσον αφορά τη Γροιλανδία βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο, σύμφωνα με διπλωμάτες, αλλά θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν πρόσθετη εναέρια επιτήρηση, ναυτικές περιπολίες και μεγαλύτερη χρήση τεχνολογίας για την παρακολούθηση της περιοχής.
Για να κινηθούν γρήγορα αντί να περιμένουν μια συλλογική απόφαση του ΝΑΤΟ, η Δανία και ορισμένοι σύμμαχοι, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Γαλλία, η Σουηδία και η Νορβηγία, ανακοίνωσαν την Τετάρτη μικρές αλλά συμβολικές αναπτύξεις στρατευμάτων στη Γροιλανδία για ασκήσεις, με στόχο να δείξουν τη δέσμευσή τους στην ασφάλεια της Αρκτικής.
Η ανακοίνωση αυτή έγινε την ώρα που οι υπουργοί Εξωτερικών της Δανίας και της Γροιλανδίας συναντούσαν στην Ουάσινγκτον τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς και τον υπουργό Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, χωρίς να βρεθεί λύση στο αδιέξοδο.
Ο Τραμπ δημιουργεί αμφιβολίες στο ΝΑΤΟ
Η στρατηγική των μελών του ΝΑΤΟ για την ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική θα επιτύχει στη διατήρηση της συνοχής της συμμαχίας μόνο εάν ο Τραμπ την αποδεχθεί ως εναλλακτική λύση – ή ως μέρος μιας εναλλακτικής λύσης – αντί της απόκτησης της Γροιλανδίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ωστόσο, έχει επανειλημμένως επιμείνει ότι τίποτα λιγότερο από την κυριότητα δεν αρκεί, οδηγώντας πολλούς Ευρωπαίους αξιωματούχους στο συμπέρασμα ότι τα κίνητρά του σχετίζονται περισσότερο με την επέκταση της αμερικανικής επικράτειας παρά με ανησυχίες ασφάλειας.
«Το ΝΑΤΟ μπορεί να συμβάλει στη λύση, διαμορφώνοντας μια σοβαρή στρατηγική επιτήρησης και αποτροπής στην Αρκτική», δήλωσε ο Φαμπρίς Ποτιέ, πρώην διευθυντής στρατηγικού σχεδιασμού πολιτικής του ΝΑΤΟ και νυν διευθύνων σύμβουλος της γεωπολιτικής συμβουλευτικής εταιρείας Rasmussen Global, που ίδρυσε ο πρώην γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Άντερς Φογκ Ράσμουσεν.
«Αλλά η αξιοπιστία του είναι επίσης παράπλευρη απώλεια της έντασης μέχρι σήμερα. Με τους ισχυρισμούς του, ο Τραμπ έχει εισαγάγει μια αμφιβολία για τη δέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών στο ΝΑΤΟ που δύσκολα θα ξεχαστεί».
Ο Τραμπ δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν δεσμευμένες στο ΝΑΤΟ και ότι η Ρωσία και η Κίνα φοβούνται τη συμμαχία μόνο όσο οι ΗΠΑ είναι μέλος της. Είπε επίσης ότι το ΝΑΤΟ θα γινόταν πολύ πιο ισχυρό αν η Γροιλανδία βρισκόταν στα χέρια των Ηνωμένων Πολιτειών.
Από την πλευρά της, η Ρωσία υποστηρίζει ότι οι αναφορές του ΝΑΤΟ σε απειλή από τη Ρωσία και την Κίνα για τη Γροιλανδία είναι ένας μύθος που αποσκοπεί στο να υποδαυλίσει τεχνητά την υστερία, και ότι η – όπως τη χαρακτήρισε – πολιτική κλιμάκωσης της αντιπαράθεσης της δυτικής συμμαχίας στην Αρκτική είναι εξαιρετικά επικίνδυνη.
Πολλά μέλη του ΝΑΤΟ θέλουν να εστιάσουν στην ανατολική πτέρυγα
Για πολλά μέλη του ΝΑΤΟ, η τελευταία κρίση γύρω από τη Γροιλανδία αποτελεί μια ανεπιθύμητη και επικίνδυνη απόσπαση προσοχής. Από τότε που η εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία το 2022 έφερε τον πόλεμο στα σύνορα του ΝΑΤΟ, η συμμαχία έχει επικεντρωθεί έντονα στην ενίσχυση της ανατολικής της πτέρυγας, υπό τον φόβο ότι ένα από τα μέλη της θα μπορούσε να είναι ο επόμενος στόχος του Ρώσου προέδρου, Βλαντίμιρ Πούτιν.
Οι ηγέτες τόσο της Δανίας όσο και της Γροιλανδίας έχουν επιμείνει ότι το νησί δεν πωλείται και δεν επιθυμεί να γίνει μέρος των Ηνωμένων Πολιτειών. Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν συσπειρωθεί τις τελευταίες ημέρες για να τους στηρίξουν.
Πολλοί Ευρωπαίοι διπλωμάτες θεωρούν απίθανη μια στρατιωτική κατάληψη της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ, αν και ο Τραμπ έχει επανειλημμένως αφήσει ανοιχτό αυτό το ενδεχόμενο ή αρνήθηκε να το αποκλείσει. Ωστόσο, αναγνωρίζουν ότι θα είχε τεράστιες συνέπειες. Ένας αξιωματούχος από χώρα της Ανατολικής Ευρώπης δήλωσε ότι θα ήταν «μια σεισμική κατάσταση με κίνδυνο να καταστραφεί το ΝΑΤΟ».
Δανοί και άλλοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν επισημάνει ότι, καθώς η Γροιλανδία αποτελεί μέρος του ΝΑΤΟ, καλύπτεται ήδη από το Άρθρο 5 της συμμαχίας περί συλλογικής ασφάλειας. Έτσι, εάν η Ρωσία ή η Κίνα επιχειρούσαν να καταλάβουν το έδαφος –όπως έχει υποστηρίξει ο Τραμπ ότι θα μπορούσαν να κάνουν – θα ρίσκαραν πόλεμο με ολόκληρη τη συμμαχία, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών.
Οι αξιωματούχοι τόνισαν επίσης ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν ήδη στρατιωτική βάση στη Γροιλανδία, τη Διαστημική Βάση Pituffik, με περίπου 200 στρατιώτες, και μπορούν να αναπτύξουν όσες επιπλέον δυνάμεις επιθυμούν βάσει συμφωνίας του 1951.
Το ΝΑΤΟ δηλώνει έτοιμο α κάνει περισσότερα για την ασφάλεια της Αρκτικής
Ωστόσο, διπλωμάτες αναφέρουν ότι οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ συμφωνούν πως η συμμαχία συνολικά θα πρέπει να κάνει περισσότερα για την ασφάλεια στην Αρκτική, η οποία μέχρι σήμερα αντιμετωπιζόταν κυρίως από τις χώρες της περιοχής, όπως η Δανία, η Νορβηγία, η Φινλανδία και ο Καναδάς.
Η Δανία διαθέτει στη Γροιλανδία Κοινή Διοίκηση Αρκτικής, με περίπου 150 στρατιωτικό και πολιτικό προσωπικό.
«Όσον αφορά την περιοχή της Αρκτικής, πρέπει να εργαστούμε μαζί ως συμμαχία», δήλωσε την Τρίτη στις Βρυξέλλες ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε. «Και τώρα εξειδικεύουμε τα επόμενα βήματα, ώστε να διασφαλίσουμε ότι μπορούμε πράγματι να το κάνουμε αυτό συλλογικά ως συμμαχία».
Ο Ρούτε δήλωσε ότι ο Τραμπ είχε δίκιο να επισημάνει την ανάγκη για μεγαλύτερη ασφάλεια στην Αρκτική. Επισήμανε επίσης ότι η Δανία επενδύει περισσότερα σε αεροσκάφη επιτήρησης Boeing B-8, μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεγάλης εμβέλειας, μαχητικά F-35, δυνατότητες εναέριου ανεφοδιασμού και άλλες ικανότητες για την καλύτερη προστασία της περιοχής.
Ωστόσο, καθώς το ΝΑΤΟ λειτουργεί βάσει συναίνεσης, οποιαδήποτε σημαντική αλλαγή στη στάση ασφαλείας της συμμαχίας στην Αρκτική θα απαιτούσε την έγκριση και των 32 μελών – συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών.
