Το τελευταίο σχέδιο της Κίνας για την τόνωση της οικονομικής της ανάπτυξης είχε σε μεγάλο βαθμό διαμορφωθεί πριν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ προκαλέσουν τον πιο εκτεταμένο πόλεμο στη Μέση Ανατολή εδώ και δεκαετίες.
Ωστόσο, όταν ο Κινέζος πρωθυπουργός Λι Τσιάνγκ εκφώνησε την ομιλία του την Πέμπτη 5 Μαρτίου στη συνεδρίαση των «Δύο Συνόδων» στο Μέγαρο του Λαού στο Πεκίνο, έγινε σαφές ότι είχαν γίνει ορισμένες τελευταίες τροποποιήσεις.
Τονίζοντας την ανθεκτικότητα της εγχώριας οικονομίας– της δεύτερης μεγαλύτερης στον κόσμο -και αναφερόμενος στις συνεχιζόμενες εμπορικές εντάσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Τσιάνγκ σημείωσε επίσης ότι το «εξωτερικό οικονομικό περιβάλλον» έχει γίνει ξαφνικά ακόμη πιο «περίπλοκο», όπως αναφέρει το CBC.
Με τον όρο «περίπλοκο», ο Κινέζος πρωθυπουργός θα μπορούσε να εννοεί ότι η ηγεσία στο Ιράν– ένας στρατηγικός σύμμαχος και βασικός προμηθευτής πετρελαίου- έχει αποδεκατιστεί και ότι η χώρα πλήττεται από σφοδρούς βομβαρδισμούς από δύο από τους πιο προηγμένους στρατούς στον κόσμο.
Η Κίνα μείωσε τον στόχο οικονομικής ανάπτυξης για το 2026 στο 4,5% κατά τη διάρκεια της ετήσιας συνόδου «Δύο Σύνοδοι» στο Πεκίνο, όπου η πολιτική ηγεσία καθορίζει τις πολιτικές, οικονομικές και στρατιωτικές κατευθύνσεις της χώρας εν μέσω εμπορικών εντάσεων με τις ΗΠΑ και αβεβαιότητας λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Για αρκετά χρόνια πριν από τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις, η Κίνα παρείχε στο Ιράν κρίσιμη οικονομική και πολιτική στήριξη. Αγόραζε ιρανικό πετρέλαιο παρά τον κίνδυνο δυτικών κυρώσεων. Παρείχε επίσης βασικά εξαρτήματα για τα προγράμματα βαλλιστικών πυραύλων και drones του Ιράν.
Το 2021, οι δύο χώρες υπέγραψαν και μια μακροπρόθεσμη συμφωνία οικονομικής συνεργασίας. Συνολικά, η στήριξη της Κίνας επέτρεψε στο Ιράν να διατηρεί ισχυρές στρατιωτικές δυνατότητες, αποφεύγοντας παράλληλα τις πλήρεις συνέπειες της απομόνωσής του από την παγκόσμια οικονομία.
Η Κίνα στο περιθώριο
Μετά την έναρξη των βομβαρδισμών, Κινέζοι αξιωματούχοι καταδίκασαν τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, επέκριναν τις «απροκάλυπτες στρατιωτικές επιθέσεις» των ΗΠΑ και έστειλαν ειδικό απεσταλμένο, τον Ζάι Τζουν, σε μια προσπάθεια αποκλιμάκωσης της σύγκρουσης.
Ωστόσο, μεγαλύτερη σημασία έχει ίσως αυτό που επιλέγει να μην κάνει η Κίνα. Παρά το γεγονός ότι είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου- το 90% της παραγωγής του Ιράν κατευθύνεται προς την Κίνα- και ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος πολλών χωρών του Περσικού Κόλπου οι οποίες σήμερα δέχονται επιθέσεις από ιρανικούς πυραύλους και drones, ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ δεν έχει δείξει πρόθεση να εμπλακεί ουσιαστικά στη σύγκρουση.
Το νέο οικονομικό σχέδιο της Κίνας, που δίνει έμφαση στην ανθεκτικότητα και την αυτάρκεια της χώρας, στοχεύει σε ετήσια ανάπτυξη περίπου 5% και φιλοδοξεί να καταστήσει την Κίνα κυρίαρχη σε αναδυόμενους τομείς όπως η ρομποτική, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και η τεχνητή νοημοσύνη.
Με βάση αυτό το σχέδιο, η κινεζική ηγεσία φαίνεται να θεωρεί ότι η χώρα μπορεί να αντέξει βραχυπρόθεσμους οικονομικούς κραδασμούς από μια πιθανή ενεργειακή κρίση χωρίς να επηρεαστούν ουσιαστικά οι βασικοί οικονομικοί στόχοι της. Παράλληλα, η παρουσίαση της Κίνας ως ασφαλούς και σταθερού προορισμού μακριά από τον πόλεμο ενισχύει την εικόνα της ως αξιόπιστου εμπορικού εταίρου, σημειώνουν αναλυτές.
«Η Κίνα προετοιμάζεται για αυτό εδώ και πολύ καιρό», δήλωσε ο Άλεξ Ζενγκ, σύμβουλος της China Macro Group στη Σαγκάη.
Η χώρα διαθέτει, όπως λέει, ένα δημοσιονομικό «μαξιλάρι», καθώς έχει συσσωρεύσει στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου που μπορούν να απορροφήσουν τις άμεσες αυξήσεις τιμών. Παράλληλα μπορεί να στραφεί στη Ρωσία για να καλύψει πιθανές διακοπές προμήθειας από το Ιράν ή τον Κόλπο.
Διαφορετικές προτεραιότητες
Σε αντίθεση με τις δυτικές οικονομίες, η Κίνα ακολουθεί ένα συγκεντρωτικό μοντέλο ανάπτυξης. Η κυβέρνηση θέτει ετήσιους στόχους στις «Δύο Συνόδους»- τις συνεδριάσεις των κορυφαίων νομοθετικών και συμβουλευτικών οργάνων- και στη συνέχεια κινητοποιεί τους τεράστιους πόρους και τον πληθυσμό της χώρας για την επίτευξή τους.
Αν και το νέο πενταετές σχέδιο δεν αναφέρεται ευθέως στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, επισημαίνει ότι η κύρια προτεραιότητα ασφάλειας της Κίνας βρίσκεται πολύ πιο κοντά στα σύνορά της: στο Στενό της Ταϊβάν. Παράλληλα επαναβεβαιώνει την πρόθεση του Πεκίνου για «επανένωση» με το νησί και σημειώνει ότι η κυβέρνηση του Σι θα «καταπολεμήσει αποφασιστικά»- και όχι απλώς θα «αντιταχθεί»- σε οποιαδήποτε κίνηση ανεξαρτησίας. Το σχέδιο ανέφερε επίσης ότι η Κίνα προτίθεται να επιταχύνει την «υπόθεση της εθνικής επανένωσης» με αυξημένες στρατιωτικές δαπάνες.
Ο Κινέζος πρόεδρος είχε ήδη θέσει το 2027 ως στόχο ολοκλήρωσης του εκσυγχρονισμού των κινεζικών ενόπλων δυνάμεων- κάτι που ορισμένοι στις ΗΠΑ ερμηνεύουν ως πιθανό χρονοδιάγραμμα για μια μελλοντική στρατιωτική επιχείρηση εναντίον της Ταϊβάν.
Η επίσκεψη Τραμπ
Από κινεζική σκοπιά, ίσως ακόμη σημαντικότερο από τον πόλεμο στον Περσικό Κόλπο είναι η επικείμενη επίσκεψη του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο, η οποία σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο αναμένεται να γίνει στις 31 Μαρτίου. Η Κίνα φαίνεται να επιλέγει τη σταθεροποίηση των οικονομικών δεσμών με την Ουάσιγκτον αντί μιας άμεσης παρέμβασης υπέρ του Ιράν. Οι δύο χώρες μαζί αντιπροσωπεύουν το 43% του παγκόσμιου ΑΕΠ και, παρά τους δασμούς και τις εμπορικές εντάσεις, οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος της Κίνας.
Επίσης, η Κίνα εξακολουθεί να εξαρτάται από αμερικανικά εξαρτήματα υψηλής τεχνολογίας, όπως οι προηγμένοι ημιαγωγοί που απαιτούνται για την ανάπτυξη τεχνητής νοημοσύνης.
«Η Κίνα θέλει να πει στον Τραμπ: “Ας μιλήσουμε, ας συναντηθούμε, ας δούμε τι μπορούμε να κάνουμε”», δήλωσε ο Χένρι Ουάνγκ, ιδρυτής του Κέντρου για την Παγκοσμιοποίηση και την Κίνα, με έδρα το Πεκίνο.
Η απρόβλεπτη πολιτική του Τραμπ δίνει επίσης στην Κίνα μια ευκαιρία να παρουσιαστεί ως σταθερός και προβλέψιμος εταίρος στο παγκόσμιο εμπόριο. Στο μέλλον, ίσως επιχειρήσει να αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητή στη σύγκρουση ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν, αν και προς το παρόν δεν είναι σαφές αν κάποια από τις πλευρές επιθυμεί κάτι τέτοιο.
Ο Πίτερ Φρανκοπάν, καθηγητής Παγκόσμιας Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, έγραψε πρόσφατα σε άρθρο του στην πλατφόρμα Substack ότι κατά την προετοιμασία για την επίσκεψη του Τραμπ, η κινεζική ναυτική και αεροπορική δραστηριότητα γύρω από την Ταϊβάν έχει μειωθεί σημαντικά– γεγονός που υποδηλώνει ότι ενώ οι ισχυρισμοί της Κίνας για το νησί παραμένουν αμετάβλητοι, η οπτική της προβολής στρατιωτικής δύναμης γύρω από αυτό μπορεί να έχει μειωθεί, τουλάχιστον προσωρινά.
Ωστόσο, για το Ιράν, η κατάσταση γίνεται όλο και πιο ξεκάθαρη: στην προσπάθειά του Πεκίνου να επιτύχει μια νέα παγκόσμια τάξη, ένας στρατηγικός εταίρος στον Περσικό Κόλπο μπορεί να είναι ευπρόσδεκτος, αλλά μια σταθερή οικονομία και μια παραγωγική συνάντηση με τον Ντόναλντ Τραμπ είναι απολύτως απαραίτητες.
