Ο παρατεταμένος εμφύλιος πόλεμος στην Υεμένη, που διαρκεί πάνω από μια δεκαετία, έχει επανέλθει με σφοδρότητα, αφού ένα αυτονομιστικό κίνημα υποστηριζόμενο από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προχώρησε σε κατάληψη εδαφών στον νότο, διχάζοντας τον συνασπισμό υπό τη Σαουδική Αραβία που είχε δημιουργηθεί για να αντιμετωπίσει τους Χούθι, οι οποίοι ευθυγραμμίζεται με το Ιράν.
Σε ανάλυσή του το πρακτορείο Reuters εξηγεί ποιες είναι οι βασικές φατρίες της σύγκρουσης στην Υεμένη, που έχουν προκαλέσει μία από τις χειρότερες ανθρωπιστικές κρίσεις στον κόσμο.
Οι Χούθι
Η σύγκρουση στην Υεμένη ξεκίνησε όταν οι Χούθι, επίσημα γνωστοί ως Ansar Allah, ανέτρεψαν την υποστηριζόμενη από τη Σαουδική Αραβία, διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση του τότε προέδρου Abd Rabbu Mansour Hadi στα τέλη του 2014.
Η ομάδα παραμένει η κυρίαρχη στρατιωτική δύναμη στη χώρα, ελέγχοντας την πρωτεύουσα Σαναά και τα πολυπληθή βόρεια υψίπεδα της Υεμένης, περιοχές όπου ζει το 60%-65% του πληθυσμού της χώρας.
Ο συνασπισμός υπό τη Σαουδική Αραβία κατηγορεί το Ιράν ότι εξοπλίζει, εκπαιδεύει και χρηματοδοτεί τους Χούθι, ενώ οι ίδιοι αρνούνται ότι είναι ιρανικό προτεκτοράτο και δηλώνουν ότι αναπτύσσουν τους δικούς τους εξοπλισμούς.
Οι Χούθι έχουν επιδείξει τις δυνατότητες πυραύλων και drones σε επιθέσεις κατά της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΑΕ, στοχεύοντας σε εγκαταστάσεις πετρελαίου και βασικές υποδομές.
Στο πλαίσιο της περιφερειακής συμμαχίας γνωστής ως «Άξονας Αντίστασης» και με υποστήριξη από το Ιράν, οι Χούθι έχουν επίσης εκφράσει αλληλεγγύη προς τους Παλαιστίνιους στον πόλεμο στη Γάζα, εκτοξεύοντας drones και πυραύλους κατά του Ισραήλ και επιτιθέμενοι σε εμπορικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα.
Παρά πάνω από δέκα χρόνια βομβαρδισμών από τον συνασπισμό υπό τη Σαουδική Αραβία, καθώς και πλήγματα από ΗΠΑ και Βρετανία τα τελευταία χρόνια, οι Χούθι παραμένουν ανθεκτικοί.
Σαουδική Αραβία
Το Ριάντ εισήλθε στην Υεμένη τον Μάρτιο του 2015 κατά των Χούθι, με στόχο την αποκατάσταση της κυβέρνησης Hadi και την αποτροπή μιας ομάδας ευθυγραμμισμένης με το Ιράν να εδραιώσει εξουσία στα νότια σύνορα της χώρας.
Παρά την αποκλιμάκωση των σχέσεων για την οποία διαμεσολάβησε η Κίνα, η Σαουδική Αραβία και η Τεχεράνη παραμένουν ιστορικοί ανταγωνιστές με βαθιά αμοιβαία δυσπιστία.
Νότιο Μεταβατικό Συμβούλιο (STC)
Το STC, που εκπαιδεύτηκε και εξοπλίστηκε από τα ΗΑΕ, ζητά την απόσχιση του νότου, που ήταν ανεξάρτητο κράτος μέχρι την ένωση με το βορρά το 1990. Η ηγεσία του νότου είχε προσπαθήσει να αποσχισθεί το 1994, αλλά ηττήθηκε γρήγορα από τον στρατό του τότε προέδρου Ali Abdallah Saleh.
Το STC, υπό την ηγεσία του Aidarous al-Zubaidi, αν και φαινομενικά μέρος του συνασπισμού υπό τη Σαουδική Αραβία, το 2020 ανακοίνωσε ότι θα εγκαθιδρύσει αυτοδιοίκηση στον νότο. Οι εντάσεις κορυφώθηκαν τον Δεκέμβριο του 2025, όταν η ομάδα κατέλαβε μεγάλες εκτάσεις στις επαρχίες Hadramout και Al Mahra και προχώρησε στα σύνορα με τη Σαουδική Αραβία, αμφισβητώντας την επιρροή της περιφερειακής υπερδύναμης.
Κόμμα Islah
Το Yemeni Congregation for Reform, γνωστό ως al-Islah, είναι σουνιτικό ισλαμιστικό κίνημα με ιστορικούς δεσμούς με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα.
Αποτελεί βασική φατρία στην αναγνωρισμένη κυβέρνηση, αλλά θεωρείται από τα ΗΑΕ και το STC ως τρομοκρατική οργάνωση. Η κύρια βάση του είναι η Marib, η μοναδική περιοχή παραγωγής φυσικού αερίου της χώρας με ένα από τα μεγαλύτερα πετρελαϊκά κοιτάσματα.
Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ)
Τα ΗΑΕ συμμετείχαν στον συνασπισμό υπό τη Σαουδική Αραβία και αποτέλεσαν από τις πιο αποτελεσματικές χερσαίες δυνάμεις.
Η αποχώρηση των στρατευμάτων τους ανακοινώθηκε το 2019 και ολοκληρώθηκε το 2020, αλλά διατήρησαν επιρροή μέσω του STC και άλλων φατριών.
Κυβέρνηση υποστηριζόμενη από τη Σαουδική Αραβία
Το Προεδρικό Συμβούλιο Οκτώ Μελών, υπό τον Rashad al-Alimi, αποτελεί τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση στην Υεμένη, αλλά η ισχύς της μειώνεται συνεχώς.
Ιδρύθηκε στο Ριάντ τον Απρίλιο του 2022 για να αντικαταστήσει τον πρώην πρόεδρο Hadi και να ενώσει τις δυνάμεις κατά των Χούθι, αλλά παραμένει επηρεασμένη από τις εσωτερικές διαιρέσεις.
Μετά την επίθεση του STC τον Δεκέμβριο, η αποτελεσματική εμβέλεια της κυβέρνησης περιορίζεται πλέον πιθανώς σε μικρές, απομονωμένες περιοχές και εξαρτάται από την αεροπορική ισχύ της Σαουδικής Αραβίας.
Δυνάμεις Εθνικής Αντίστασης
Τέλος, οι Δυνάμεις Εθνικής Αντίστασης, μια καλά εξοπλισμένη δύναμη κατά των Χούθι υπό τον Tarek Saleh, ανιψιό του πρώην προέδρου Saleh και μέλος του Προεδρικού Συμβουλίου, ιδρύθηκαν αρχικά με τη στήριξη των ΗΑΕ για να αντιμετωπίσουν τους Χούθι στη δυτική Υεμένη.
Διατηρούν σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία και επιδιώκουν μια ενωμένη Υεμένη, λειτουργώντας ως αντίβαρο τόσο στους Χούθι όσο και στους νότιους αυτονομιστές.
