Καθώς οι συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν συνεχίζονται χωρίς άμεσο αποτέλεσμα, ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με ολοένα πιο περιορισμένες επιλογές: να επιμείνει στη διπλωματία ή να προχωρήσει σε περιορισμένη στρατιωτική δράση, με την εντυπωσιακή ανάπτυξη αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή να αυξάνει την πίεση αλλά και τους κινδύνους μιας ευρύτερης σύγκρουσης.
Σύμφωνα με ανάλυση του CNN, μετά τον τρίτο γύρο διαπραγματεύσεων στη Γενεύη και την απόφαση για νέα συνάντηση τεχνικού επιπέδου στη Βιέννη την επόμενη εβδομάδα, ο Λευκός Οίκος καλείται να αξιολογήσει αν η διπλωματική οδός μπορεί να αποδώσει ή αν θα οδηγηθεί στο εξαιρετικά απρόβλεπτο — και δυνητικά βίαιο — ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης.
Στο στρατιωτικό επίπεδο, το μήνυμα της Ουάσιγκτον είναι σαφές. Πρόκειται πιθανότατα για τη μεγαλύτερη συγκέντρωση αμερικανικής αεροπορικής και ναυτικής ισχύος στη Μέση Ανατολή από την εισβολή στο Ιράκ το 2003. Αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού και επιθετικά A-10 έχουν αναπτυχθεί σε βάσεις ορατές ακόμη και από πολιτικά αεροδρόμια στο Ισραήλ και την Κρήτη, υπογραμμίζοντας ότι η υπομονή της Ουάσιγκτον για διαπραγματεύσεις συνοδεύεται από ισχυρή στρατιωτική πίεση.
Ωστόσο, αυτή η επίδειξη ισχύος δεν καθιστά τον Αμερικανό πρόεδρο παντοδύναμο ούτε εγγυάται ταχεία στρατιωτική λύση.
Οι ΗΠΑ έχουν επιλέξει να δώσουν προτεραιότητα στη διπλωματία, αναγνωρίζοντας ότι προηγούμενα πλήγματα κατά ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων δεν εξάλειψαν το πρόγραμμα.
Η κυβέρνηση Τραμπ εκτιμά ότι μια συμφωνία που θα διασφαλίζει ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο και θα επιτρέπει διεθνείς επιθεωρήσεις ίσως αποτελέσει πιο βιώσιμη λύση.
Ωστόσο, παραμένει ασαφές ποιες είναι οι αμερικανικές «κόκκινες γραμμές»: πλήρης τερματισμός του εμπλουτισμού ουρανίου ή απλώς αποτροπή ανάπτυξης πυρηνικού όπλου.
Παράλληλα, η μεγάλη στρατιωτική ανάπτυξη λειτουργεί ως πίεση προς την Τεχεράνη, αλλά ενέχει κινδύνους. Η δύναμη που έχει αναπτυχθεί είναι επαρκής για αποτροπή ή περιορισμένα πλήγματα, όχι όμως για μια παρατεταμένη εκστρατεία ή αλλαγή καθεστώτος.
Επιπλέον, η διατήρηση τόσο μεγάλων δυνάμεων στην περιοχή επιβαρύνει την επιχειρησιακή ετοιμότητα των ΗΠΑ και αυξάνει την πιθανότητα ενός επικίνδυνου κύκλου αντιποίνων, εάν ακόμη και ένα μεμονωμένο πλήγμα προκαλέσει σημαντικές απώλειες.
Χωρίς μια γρήγορη συμφωνία, οι στρατιωτικές επιλογές του Τραμπ περιορίζονται με την πάροδο του χρόνου. Ένα σύντομο, στοχευμένο πλήγμα ενδέχεται να μην εξαλείψει το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, ενώ μια ευρύτερη σύγκρουση θα μπορούσε να οδηγήσει σε έναν πόλεμο που καμία πλευρά δεν επιθυμεί, αλλά από τον οποίο θα είναι δύσκολο να αποχωρήσει.
WP: «Πιθανό το σενάριο νέων βομβαρδισμών», λέει ο Βανς
Παράλληλα, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς δηλώνει ότι ενδεχόμενα αμερικανικά πλήγματα κατά του Ιράν δεν θα οδηγήσουν σε έναν μακροχρόνιο πόλεμο στη Μέση Ανατολή, την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει στρατιωτικές και διπλωματικές επιλογές και οι συνομιλίες με την Τεχεράνη συνεχίζονται χωρίς αποτέλεσμα στη Γενεύη.
Ειδικότερα, μιλώντας στην Washington Post, ο Βανς είπε ότι δεν γνωρίζει ποια απόφαση θα λάβει ο Τραμπ για το Ιράν, περιγράφοντας πιθανά σενάρια που περιλαμβάνουν στρατιωτικά πλήγματα «ώστε να διασφαλιστεί ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο» ή την επίλυση «του προβλήματος μέσω της διπλωματίας».
Ωστόσο, αν ο Τραμπ προχωρήσει σε νέο γύρο επιθέσεων — που, σύμφωνα με ορισμένους Αμερικανούς αξιωματούχους, θα μπορούσαν να είναι πιο εκτεταμένες από τον βομβαρδισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων τον Ιούνιο — ο Βανς δήλωσε με βεβαιότητα ότι δεν θα εξελιχθούν σε σύγκρουση του τύπου που ο ίδιος έχει επικρίνει έντονα.
«Η ιδέα ότι θα εμπλακούμε σε έναν πόλεμο στη Μέση Ανατολή για χρόνια, χωρίς ορατό τέλος — δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να συμβεί», είπε στην WP.
Ο Βανς σημείωσε ότι η περσινή επιχείρηση στο Ιράν και η σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο τον Ιανουάριο ήταν «σαφώς καθορισμένες επιχειρήσεις».
«Νομίζω ότι όλοι προτιμούμε τη διπλωματική επιλογή», είπε. «Αλλά εξαρτάται πραγματικά από το τι κάνουν και τι λένε οι Ιρανοί».
Ερωτηθείς αν, όταν ως σχολιαστής και γερουσιαστής ασκούσε κριτική στον πόλεμο στο Ιράκ, θα μπορούσε να φανταστεί ότι θα συνδεόταν με μια προεδρία που επιδιώκει αλλαγή καθεστώτος στο εξωτερικό, ο αντιπρόεδρος γέλασε.
«Η ζωή έχει κάθε είδους απρόβλεπτες ανατροπές», είπε. «Ο Ντόναλντ Τραμπ είναι πρόεδρος “Πρώτα η Αμερική” και ακολουθεί πολιτικές που λειτουργούν για τον αμερικανικό λαό.
»Πρέπει να αποφύγουμε την επανάληψη των λαθών του παρελθόντος. Αλλά πρέπει επίσης να αποφύγουμε να υπερερμηνεύουμε τα μαθήματα του παρελθόντος. Το γεγονός ότι ένας πρόεδρος διαχειρίστηκε άσχημα μια στρατιωτική σύγκρουση δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε ποτέ ξανά να εμπλακούμε σε στρατιωτική σύγκρουση. Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί — και πιστεύω ότι ο πρόεδρος είναι προσεκτικός».
WSJ: Διάλυση πυρηνικών εγκαταστάσεων και παράδοση εμπλουτισμένου ουρανίου, θέλουν οι ΗΠΑ
Παράλληλα, όπως αναφέρει η Wall Street Journal, οι διαπραγματεύσεις, που διήρκεσαν έως αργά το βράδυ της Πέμπτης, δεν κατέληξαν σε συμφωνία, με Αμερικανούς αξιωματούχους, οι οποίοι μίλησαν υπό το καθεστώς της ανωνυμίας, να αναφέρουν ότι οι απεσταλμένοι των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, έθεσαν ως βασική προϋπόθεση την καταστροφή των τριών κύριων πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν στο Φορντό, τη Νατάνζ και το Ισφαχάν, καθώς και την παράδοση στις Ηνωμένες Πολιτείες όλου του εναπομείναντος εμπλουτισμένου ουρανίου.
Παράλληλα, υπογράμμισαν ότι οποιαδήποτε νέα συμφωνία θα πρέπει να έχει μόνιμο χαρακτήρα και να μην περιλαμβάνει ρήτρες λήξης, όπως συνέβη με τη συμφωνία της περιόδου Ομπάμα, την οποία οι Ρεπουμπλικανοί είχαν χαρακτηρίσει ανεπαρκή.
Μάλιστα, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αποσύρει τις ΗΠΑ από εκείνη τη συμφωνία, το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA), κατά την πρώτη του θητεία, επαναφέροντας αυστηρές κυρώσεις σε βάρος της Τεχεράνης.
Το Ιράν, από την πλευρά του, απέρριψε την πρόταση μεταφοράς των αποθεμάτων ουρανίου στο εξωτερικό και εξέφρασε αντιρρήσεις τόσο για τον τερματισμό του εμπλουτισμού όσο και για τη διάλυση των πυρηνικών του εγκαταστάσεων ή την επιβολή μόνιμων περιορισμών στο πρόγραμμά του, σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα και πηγές με γνώση των συνομιλιών.
Ωστόσο, τόσο ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν και Αμερικανός αξιωματούχος, όσο και ο Ιρανός ΥΠΕΞ, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσαν ότι έχει σημειωθεί πρόοδος και ότι αναμένεται νέος γύρος επαφών, ενώ οι τεχνικές διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν στη Βιέννη την επόμενη εβδομάδα.
Οι αμερικανικές απαιτήσεις έρχονται αφού ο Τραμπ προειδοποίησε στην ομιλία του για την Κατάσταση της Ένωσης την Τρίτη ότι το Ιράν συνεχίζει να επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού όπλου και βαλλιστικών πυραύλων που θα μπορούσαν να πλήξουν τις ΗΠΑ — κατηγορίες που η Τεχεράνη αρνείται.
