Rally around the flag

Ας το δούμε ψυχρά. Η σύρραξη ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και το Ιράν δεν είναι μια μακρινή γεωπολιτική κρίση. Για τον Κυριάκο Μητσοτάκη συνιστά, παραδόξως, μια πολιτική ανάσα στο εσωτερικό μέτωπο. Όχι επειδή η Ελλάδα επωφελείται άμεσα από την αστάθεια, αλλά επειδή η διεθνής ένταση μεταβάλλει το πλαίσιο της εσωτερικής πολιτικής συζήτησης.

Πρώτον, σε περιόδους διεθνούς αβεβαιότητας ενεργοποιείται το γνωστό «rally around the flag effect». Οι κοινωνίες τείνουν να συσπειρώνονται γύρω από την εκάστοτε κυβέρνηση, αναζητώντας σταθερότητα και προβλεψιμότητα. Η εικόνα ενός πρωθυπουργού που διαχειρίζεται διεθνείς επαφές, συμμετέχει σε συνόδους και τοποθετεί τη χώρα στο δυτικό στρατόπεδο, ενισχύει αντικειμενικά το προφίλ του «υπεύθυνου διαχειριστή». Σε ένα περιβάλλον φόβου για πολεμικές εμπλοκές,  ενεργειακές αναταράξεις, τρομοκρατικές απειλές ή μεταναστευτικές ροές, η σταθερότητα γίνεται βασικό πολιτικό κεφάλαιο.

Δεύτερον, η ατζέντα μετατοπίζεται. Ζητήματα καθημερινής φθοράς, όπως  ακρίβεια, κοινωνικές ανισότητες ή σκάνδαλα, υποχωρούν από το επίκεντρο, όταν η δημόσια συζήτηση κυριαρχείται από πολεμικούς χάρτες και τιμές πετρελαίου. Η αντιπολίτευση δυσκολεύεται να επιβάλει θεματολογία εσωτερικής κριτικής όταν το διεθνές περιβάλλον απαιτεί «εθνική υπευθυνότητα». Κάθε έντονη αντιπαράθεση μπορεί εύκολα να στιγματιστεί ως σαχλός μικροκομματισμός σε ώρα κρίσης.

Τρίτον, η Ελλάδα, ως μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, εμφανίζεται ευθυγραμμισμένη με τη δυτική στρατηγική. Η κυβέρνηση μπορεί να προβάλλει τη γεωπολιτική της αξιοπιστία και τις σχέσεις της με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, ως απόδειξη ότι η χώρα και βρίσκεται στο πλευρό των δυνατών, και αποτελεί πυλώνα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Σε μια περιοχή που φλέγεται, η εικόνα της «ήρεμης δύναμης» λειτουργεί υπέρ της εκτελεστικής εξουσίας.

Τέλος, ο παράγοντας οικονομία. Η άνοδος στις τιμές ενέργειας ή οι διαταραχές στις αγορές μπορούν να αποδοθούν σε εξωγενείς παράγοντες. Η κυβέρνηση αποκτά ένα πιο πειστικό αφήγημα μετακύλισης ευθύνης. Οι πληθωριστικές πιέσεις, όπου πραγματικά πάσχει η κυβέρνηση, δεν θεωρούνται πια   αποτέλεσμα εσωτερικής πολιτικής, αλλά διεθνούς κρίσης. Σε αυτό το πλαίσιο, η συνετή διαχείριση κι όχι η ριζική αλλαγή, προβάλλεται ως η ρεαλιστική επιλογή.

Η Νέα Δημοκρατία δεν κερδίζει επειδή επιθύμησε την ανάφλεξη. Κερδίζει επειδή σε συνθήκες ανασφάλειας, το εκλογικό σώμα τείνει να προτιμά τη συνέχεια από το ρίσκο. Η διεθνής κρίση ανασυντάσσει προτεραιότητες και επαναξιολογεί κριτήρια. Και σε τέτοιες στιγμές, το πλεονέκτημα βρίσκεται σχεδόν πάντα σε εκείνον που ήδη κρατά το τιμόνι.