Μια αμερικανική παρέμβαση στο Ιράν είναι το επόμενο μεγάλο γεγονός μετά τη Βενεζουέλα και τη Γροιλανδία στη λίστα του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ;
Aυτό είναι το επίμαχο ερώτημα της εβδομάδας, με τις διαμαρτυρίες στο Ιράν να διανύουν πλέον την τρίτη εβδομάδα τους, μετρώντας σύμφωνα με την αμερικανική ομάδα υπεράσπισης ανθρώπινων δικαιωμάτων HRANΑ 500 νεκρούς.
Οι διαμαρτυρίες πυροδοτήθηκαν από την απότομη αύξηση του πληθωρισμού, αλλά κατά την πορεία πήραν έντονο αντικυβερνητικό χρώμα. Το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν κατηγορεί τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ότι έχουν υποκινήσει τις διαμαρτυρίες αυτές και ήδη έχει σκληρύνει τη ρητορική του.
Ο Τραμπ, αναφερόμενος στους διαδηλωτές, έγραψε σε μια ανάρτηση στο Truth Social την Παρασκευή ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής θα έρθουν να τους σώσουν», με τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχάμεντ Μπακέρ Καλιμπάφ, να προβαίνει σε άμεση προειδοποίηση για πιθανά αντίποινα σε περίπτωση που οι ΗΠΑ πλήξουν τη χώρα. Σύμφωνα με το Reuters, ο Καλιμπάφ δήλωσε συγκεκριμένα ότι «Σε περίπτωση επίθεσης στο Ιράν, τα κατεχόμενα εδάφη –εννοεί το Ισραήλ- καθώς και όλες οι αμερικανικές βάσεις και πλοία θα είναι ο νόμιμος στόχος μας».
Από ότι άφησε να εννοηθεί από τα μηνύματα που ανήρτησε ο Ντόναλτ Τραμπ το Σαββατοκύριακο, ο Αμερικανός Πρόεδρος ζυγίζει τις επιλογές του όσον αφορά το Ιράν.
Σύμφωνα με τα διεθνή μέσα, στον Πρόεδρο των ΗΠΑ έχουν παρουσιαστεί ήδη πιθανά σχέδια, που κυμαίνονται από πιθανές στρατιωτικές επιθέσεις έως δράσεις που δεν περιλαμβάνουν τον στρατό, ενώ σήμερα Τρίτη, οι Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου θα ενημερώσουν τον Αμερικανό Πρόεδρο αναλυτικά για όλες τις πιθανές δράσεις, συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτικών και οικονομικών μέτρων.
Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο
Το Ιράν είναι ένας σημαντικός παραγωγός πετρελαίου και τα Στενά του Ορμούζ έχουν τεράστια σημασία για τη διακομιδή, καθώς μέσω της στενής πλωτής οδού που συνδέει τον Περσικό Κόλπο και την Αραβική Θάλασσα ρέει σχεδόν το ένα τρίτο του παγκόσμιου αργού πετρελαίου που μεταφέρεται μέσω θαλάσσης.
Επόμενως οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου πιθανότατα θα επηρεαστούν εάν οι ΗΠΑ ξεκινήσουν μια επιχείρηση εναντίον της χώρας και σε αντίποινα το Ιράν κλείσει τα Στενά. Όμως όπως θα δούμε παρακάτω, μόνο μια ευρύτερη σύγκρουση θα μπορούσε να επηρεάσει σοβαρά το κλίμα της αγοράς βραχυπρόθεσμα.
Καταρχάς, καθώς η παραγωγή και οι εξαγωγές του Ιράν τόσο όσον αφορά το αργό όσο και τα εξευγενισμένα προϊόντα είναι πολύ μεγαλύτερες από αυτές της Βενεζουέλας, η παγκόσμια αγορά πετρελαίου αναπόφευκτα θα έχει ισχυρότερες επιπτώσεις από μια στρατιωτική δράση στην περιοχή.
Η μεγάλη έκθεση πολλών κρατών στη διαμετακόμιση της περιοχής είναι επίσης ένα μεγάλο πρόβλημα, καθώς ένα σενάριο ακραίας κλιμάκωσης, όπου τα δεξαμενόπλοια δεν θα μπορούν να περάσουν από τα στενά του Ορμούζ ή οι ενεργειακές υποδομές θα υποστούν ζημιές, θα επηρεάσει τις προμήθειες πετρελαίου και άρα τις τιμές.
Περίπου 13 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου την ημέρα διέσχισαν το Στενό του Ορμούζ το 2025, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 31% των παγκόσμιων ροών αργού πετρελαίου μέσω θαλάσσης, σύμφωνα με στοιχεία που παρείχε στο CNBC η εταιρεία Kpler.
Ήδη υπάρχουν αναλυτές που εκφράζουν φόβους ακόμα και για διψήφιο ποσοστό ανόδου στις πετρελαϊκές τιμές όπως για παράδειγμα ο Andy Lipow, πρόεδρος της Lipow Oil Associates, ο οποίς δήλωσε στο CNBC ότι «ο φόβος ενός κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ θα προκαλέσει αύξηση της τιμής του πετρελαίου κατά μερικά δολάρια ανά βαρέλι, αλλά το πλήρες κλείσιμο είναι αυτό που μπορεί να οδηγήσει σε μια απότομη αύξηση 10 έως 20 δολαρίων ανά βαρέλι».
Εκτιμούμε όμως ότι το πιο πιθανό σενάριο είναι η όποια αναστάτωση στην περιοχή να αμβλυνθεί γρήγορα και συντασσόμαστε υπέρ της άποψης ότι τυχόν καταστροφικά αποτελέσματα εξακολουθούν να εξαρτώνται από γεγονότα χαμηλής πιθανότητας.
Τι εννούμε; Πράγματι το Ιράν μπορεί να απειλήσει να κλείσει τα Στενά Ορμούζ, όμως δεδομένης της πολυπλοκότητας της δυναμικής ισχύος στην περιοχή, έχει πράγματι την ικανότητα να τα κλείσει πλήρως και μάλιστα από την στιγμή που το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ περιπολεί την περιοχή;
Άλλωστε ο κίνδυνος αποκλεισμού της συγκεκριμένης πλωτής οδού δεν είναι η πρώτη φορά που αναδύεται. Κατά τη διάρκεια της έξαρσης της έντασης μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης τον Ιούνιο του περασμένου έτους υπήρχαν ακριβώς οι ίδιοι φόβοι, αλλά τελικά το αντίκρυσμα στην αγορά ήταν πολύ μικρό.
Ακόμη και σε ένα σενάριο λοιπόν όπου το Ιράν επιχειρήσει μια προσωρινή διακοπή ή ακολουθήσει τακτικές παρενόχλησης των δεξαμενόπλοιων, ο αντίκτυπος στην προσφορά αναμένεται να είναι περιορισμένος δεδομένου ότι η αγορά πετρελαίου τείνει προς την υπερπροσφορά, με περίπου 2,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως πλεονάζουσας προσφοράς τον Ιανουάριο και πάνω από 3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως να αναμένονται τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο.
Επίσης ένα καίριο ερώτημα είναι: πόσο μπορεί να κρατήσει οποιαδήποτε διαταραχή στη διαμετακόμιση από τη στιγμή που οι ΗΠΑ και όχι μόνο περιπολούν την περιοχή και το πιο πιθανό είναι να προβούν σε επίδειξη δύναμης αποκαθιστώντας τις ροές;
Συμπερασματικά, αν και στο Ιράν είναι δύσκολο να έχουμε μια αντίστοιχα αστραπιαία επιχείρηση όμοια με αυτή της Βενεζουέλας, δεδομένου ότι το Ιράν βρίσκεται μακριά από το αμερικανικό έδαφος και η γεωπολιτική κατάσταση στη Μέση Ανατολή είναι πολύ πιο περίπλοκη από ό,τι στη Λατινική Αμερική, τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες είναι πολύ πιθανόν να δούμε μια όξυνση της έντασης με τις ΗΠΑ, που μπορεί να περιλαμβάνει από οικονομικές κυρώσεις εως και μια γρήγορη κινητοποίηση σε περίπτωση που τα Στενά του Ορμούζ κλείσουν.
Το Brent που είναι και ο παγκόσμιος δείκτης αναφοράς ξεκινά την εβδομάδα πέριξ των 63,5 δολαρίων/βαρέλι και σίγουρα αν στις εξελίξεις της εβδομάδας προκύψει οποιαδήποτε αμερικανική επίθεση στο Ιράν, θα υπάρξει περαιτέρω άνοδος στις τιμές.
Αυτή η άνοδος όμως δεδομένου του περιβάλλοντος υπερπροσφοράς θα είναι πεπερασμένη και δύσκολα θα μας οδηγήσει αισθητά πάνω από τα όρια του μέσου κινητού των 200 ημερών για το brent, ήτοι τα 82 δολάρια/βαρέλι.
Αποποίηση Ευθύνης
Το υλικό αυτό παρέχεται για πληροφοριακούς και μόνο σκοπούς. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να εκληφθεί ως προσφορά, συμβουλή ή προτροπή για την αγορά ή πώληση των αναφερόμενων προϊόντων. Παρόλο που οι πληροφορίες που περιέχονται βασίζονται σε πηγές που θεωρούνται αξιόπιστες, καμία διασφάλιση δε δίνεται ότι είναι πλήρεις ή ακριβείς και δεν θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.
