Η επενδυτική κοινότητα περίμενε την Τετάρτη το βράδυ- ξημερώματα Πέμπτης για την Ελλάδα- το διάγγελμα προς τους Αμερικανούς του Ντόναλντ Τραμπ, προκειμένου να επιβεβαιωθεί η πρότερη δήλωση του Προέδρου ότι ο πόλεμος στο Ιράν πλησιάζει στην ολοκλήρωση του.
Πράγματι ο Τραμπ διαβεβαίωσε τους Αμερικανούς ότι ο πόλεμος στο Ιράν έχει άλλες δύο έως τρεις εβδομάδες εμπλοκής. Γιατί λοιπόν οι αγορές υποδέχθηκαν χθες με κόκκινα πρόσημα στο μεγαλύτερο μέρος της συνεδρίασης τα «χαρμόσυνα» νέα;
Καταρχάς, από τη μια ο Τραμπ μίλησε για τέλος των επιχειρήσεων και από την άλλη προανήγγειλε τόσο σκληρά πλήγματα, «που θα οδηγήσουν το Ιράν πίσω στη λίθινη εποχή όπου ανήκει». Την ίδια στιγμή επέμεινε ότι προτιμά τη διπλωματία καταλογίζοντας στην Τεχεράνη ότι δεν εκμεταλλεύτηκε «κρίσιμες ευκαιρίες» για διάλογο.
Την περισσότερη ώρα από τα 18 λεπτά που κράτησε το διάγγελμα, ο Αμερικανός πρόεδρος συνόψισε όλα τα επιχειρήματά του σχετικά με το «γιατί η επιχείρηση Επική Οργή είναι απαραίτητη», για την ασφάλεια της Αμερικής και την ασφάλεια του ελεύθερου κόσμου, χαρακτηρίζοντας τον πόλεμο ως το τελευταίο βήμα στην πολυετή προσπάθειά του να αποτρέψει το Ιράν από το να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Για την ακρίβεια ο Πρόεδρος των ΗΠΑ χθες επαναπροσδιόρισε τους στρατηγικούς στόχους των ΗΠΑ και τους οριοθέτησε αυστηρά γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Αυτή η ρητορική όπως θα δούμε παρακάτω έχει μια πολύ συγκεκριμένη στόχευση, την απεμπλοκή των ΗΠΑ από τον στόχο της αποκατάστασης της ελεύθερης ναυσιπλοΐας από τα Στενά του Ορμούζ, καθώς αυτός ο στόχος θα ξεπερνούσε τις 4 έως 6 εβδομάδες πολεμικών επιχειρήσεων που είχαν εξαρχής θέσει ως όριο οι αξιωματούχοι του Τραμπ. Ένα όριο που θεώρησαν ότι θα ήταν διαχειρίσιμο και «εύπεπτο» από την κοινή γνώμη.
Ο Τραμπ λοιπόν ενώ παραδέχτηκε την αύξηση στην τιμή των καυσίμων, υποστηρίζοντας ότι αυτή οφείλεται στο κλείσιμο του Ορμούζ, εντούτοις διακήρυξε ότι οι ΗΠΑ δεν εξαρτώνται από το LNG και το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής, καθώς «μετά την επιχείρηση στη Βενεζουέλα, ο ΗΠΑ ξεπερνούν τη Ρωσία και τη Σαουδική Αραβία μαζί». Ως εκ τούτου, κάλεσε όσους εξαρτώνται από το ιρανικό πετρέλαιο να βρουν το θάρρος και να ανακτήσουν τον έλεγχο των Στενών.
Και εδώ ακριβώς ήταν το πρώτο καμπανάκι για τις ευρωπαϊκές αγορές. Ο Τραμπ ετοιμάζεται να τερματίσει τον πόλεμο αφήνοντας «προίκα» στην Ευρώπη μια από τις πιο σημαντικές συνέπειες του, το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
«Δεν χρειαζόμαστε πετρέλαιο από τα Στενά του Ορμούζ, είμαστε ανεξάρτητοι από τη Μέση Ανατολή», δήλωσε για την ακρίβεια ο Αμερικανός Πρόεδρος, τονίζοντας ότι «οι χώρες που παίρνουν από εκεί πετρέλαιο πρέπει να πάρουν τον έλεγχο, να αναλάβουν την πρωτοβουλία. Πρότασή μου είναι είτε να αγοράσουν πετρέλαιο από τις ΗΠΑ, είτε να δείξουν λίγο θάρρος και να πάρουν τον έλεγχο».
Τουτέστιν, ενώ από τη μια ο Τραμπ υποστηρίζει ότι το Ιράν έχει αποδεκατιστεί και ότι αναγκαστικά θα ανοίξει κάποια στιγμή το Στενό προκειμένου να πουλήσει πετρέλαιο, από την άλλη διακηρύσσει ότι σε δύο με τρεις εβδομάδες που θα αποχωρήσουν οι ΗΠΑ από τον πόλεμο, το τι θα συμβεί στα Στενά, δεν θα αφορά τις ΗΠΑ αλλά τους Ευρωπαίους.
Το διάγγελμα επαλήθευσε στην ουσία την ανάλυση του αμερικανικού δικτύου CNN, σύμφωνα με την οποία ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών ετοιμάζεται απλώς να αποχωρήσει από τον πόλεμο, αφήνοντας όσους δεν συμμετείχαν στον πόλεμο με το Ιράν είτε επειδή δεν είχαν προηγούμενη ενημέρωση, είτε γιατί δεν τον επιθυμούσαν είτε γιατί θεωρούσαν ότι παραβιάζει το διεθνές δίκαιο, να επωμιστούν τις συνέπειες.
Αν όμως ο πόλεμος τελειώσει και το Ιράν έχει διατηρήσει τον απόλυτο έλεγχο επί των Στενών του Ορμούζ, τότε θα πρόκειται στην ουσία περί στρατηγικής νίκης, αφού θα εξακολουθεί να είναι σε θέση να μπλοκάρει κρίσιμες ροές πετρελαίου και να κρατάει την Ευρώπη και την Ασία σε ομηρία.
Αναγνωρίζοντας οι ΗΠΑ την ισχυρή αυτή πιθανότητα, κάνουν σιγά σιγά μεταβολή, επαναπροσδιορίζοντας την έννοια της επιτυχίας: Πλέον η επιτυχία των ΗΠΑ ορίζεται αποκλειστικά από την εξουδετέρωση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και απομακρύνεται από τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ.
Τα δύσκολα είναι μπροστά μας αλλά στο τέλος του τούνελ υπάρχει φως
Ένα τέλος του πολέμου με το Ιράν να ελέγχει τα Στενά σημαίνει ότι το Ιράν πιθανότατα θα εκμεταλλευτεί τη συγκυρία επιβάλλοντας τέλη διέλευσης σε δεξαμενόπλοια προκειμένου να χρηματοδοτήσει την ανοικοδόμηση και την αποκατάσταση των υποδομών του.
Αυτό σημαίνει ότι περίπου το 20% με 25% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου που διέρχεται από τα Στενά -κατά μέσο όρο, περίπου 20-21 εκατομμύρια βαρέλια καθημερινά- το 20% του παγκόσμιου εμπορίου LNG, το ένα τρίτο του παγκόσμιου εμπορίου λιπασμάτων και γενικότερα το 20% του διεθνούς θαλάσσιου εμπορίου που διέρχεται από τα Στενά με προορισμούς κυρίως τις ασιατικές αγορές θα έχει σημαντικά αυξημένα τέλη διέλευσης.
Αυτό στο τέλος της ημέρας σημαίνει αύξηση των τιμών και μεγάλο ανταγωνισμό μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, δεδομένης της προσπάθειας της δεύτερης να διαφοροποιήσει τις εφοδιαστικές αλυσίδες της.
Βλέπετε, το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ πυροδοτεί ήδη μια έντονη ενεργειακή κονταρομαχία μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, καθώς οι δύο ήπειροι αναγκάζονται να ανταγωνιστούν για τους ίδιους περιορισμένους πόρους υγροποιημένου φυσικού αερίου και πετρελαίου από εναλλακτικές πηγές, αναζητώντας φορτία από τον Ατλαντικό.
Μπορεί η Ασία να είναι άμεσα η πιο ευάλωτη, καθώς το 80% του πετρελαίου και το 90% του LNG που διέρχεται από τα Στενά κατευθύνεται προς τις ασιατικές αγορές, όμως και η Ευρώπη, παρότι εισάγει απευθείας μόνο ένα μικρό ποσοστό του αργού της από την περιοχή, εντούτοις πλήττεται σφοδρά από την παγκόσμια άνοδο των τιμών και την έλλειψη διυλισμένων καυσίμων, όπως το ντίζελ, και τα αεροπορικά καύσιμα.
Επιπλέον, η Ευρώπη σε λίγο θα πρέπει να αρχίσει να γεμίζει τις αποθήκες της μετά τον χειμώνα. Αν η κατάσταση στο Ορμούζ δεν έχει διαφοροποιηθεί, τότε θα έρθει σε ευθεία σύγκρουση τιμών με μεγάλους Ασιάτες εισαγωγείς όπως η Κίνα, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα.
Ειδικά η έλλειψη διαθέσιμης χωρητικότητας στην αγορά LNG σημαίνει ότι όποιος προσφέρει την υψηλότερη τιμή εξασφαλίζει το φορτίο. Αυτό οδηγεί σε εκτόξευση των τιμών spot, επιβαρύνοντας τους προϋπολογισμούς και των δύο ηπείρων με δισεκατομμύρια ευρώ πρόσθετου κόστους.
Και αν ο Τραμπ έχοντας την τάση να υπεραπλουστεύει τα πάντα, πιστεύει ότι οι ΗΠΑ ως ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου παγκοσμίως μπορούν να προστατεύσουν τους δικούς τους καταναλωτές από την αύξηση των τιμών, καλό θα ήταν να λάβει υπόψιν του ότι οι τιμές καθορίζονται παγκοσμίως και στο τέλος της ημέρας όλοι επηρεάζονται από το σοκ προσφοράς.
Βλέπετε, ένα οικονομικό πλήγμα από την αύξηση του κόστους των εμπορικών ροών από τα Στενά του Ορμούζ μπορεί να πυροδοτήσει σοβαρή ύφεση στην Ασία και την Ευρώπη, η οποία νομοτελειακά θα πλήξει και τις ΗΠΑ.
Πριν συμβεί αυτό όμως, η Ευρώπη είναι αυτή που θα λάβει πρώτη τον λογαριασμό.
Υπάρχουν ήδη συζητήσεις για δελτίο καυσίμων σε ορισμένες χώρες της ΕΕ, ενώ την ίδια στιγμή έχει αναδειχθεί η στρατιωτική αδυναμία της Ευρώπης, καθώς χωρίς την υποστήριξη των ΗΠΑ, δεν υπάρχει ρεαλιστική δυνατότητα διασφάλισης της ναυσιπλοΐας στα Στενά.
Επιπλέον το ρήγμα στη διατλαντική συμμαχία ενισχύει την ανάγκη για ευρωπαϊκή στρατιωτική ενίσχυση, καθώς η αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας καθίσταται λιγότερο αξιόπιστη. Αυτό όμως μεταφράζεται σε κόστος και σημαντική δημοσιονομική και όχι μόνο επιβάρυνση. (σ.σ: Περισσότερα μπορείτε να διαβάσετε εδώ).
Πάντως ως στήλη πιστεύουμε ότι παρά τις δηλώσεις Τραμπ, οι ΗΠΑ είναι λίγο δύσκολο να απεμπλακούν εντελώς από τις εξελίξεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.
Βλέπετε, πράγματι οι ΗΠΑ δεν εξαρτώνται από τις προμήθειες πετρελαίου του Κόλπου μιας και είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός χάρη στη σχιστολιθική παραγωγή, όμως μαζί με το Brent ανεβαίνει και το WTI, με την άνοδο των τιμών του πετρελαίου και της βενζίνης να πονάει τους Αμερικανούς καταναλωτές εξίσου.
Άλλωστε οι τιμές του πετρελαίου δεν είναι οι μόνες που ανεβαίνουν. Οι τιμές του αλουμινίου, των λιπασμάτων και των μεταφορών έχουν αρχίσει ήδη να αντικατοπτρίζονται σε ένα πλήθος αγαθών, ενώ είναι θέμα χρόνου η φαρμακοβιομηχανία να χτυπήσει το επόμενο καμπανάκι κινδύνου, καθώς σχεδόν οι μισές από τις συνταγές γενόσημων φαρμάκων στις ΗΠΑ προέρχονται από την Ινδία, η οποία βασίζεται στα Στενά του Ορμούζ για την διακίνηση βασικών υλικών για την παρασκευή φαρμάκων. (σ.σ: Σχετική ανάλυση μπορείτε να διαβάσετε εδώ).
Με τις εκλογές του Νοεμβρίου μπροστά, θα διακινδυνεύσει ο Ντόναλτ Τραμπ δυσαρεστημένους καταναλωτές;
Αποποίηση Ευθύνης: Το υλικό αυτό παρέχεται για πληροφοριακούς και μόνο σκοπούς. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να εκληφθεί ως προσφορά, συμβουλή ή προτροπή για την αγορά ή πώληση των αναφερόμενων προϊόντων. Παρόλο που οι πληροφορίες που περιέχονται βασίζονται σε πηγές που θεωρούνται αξιόπιστες, ουδεμία διασφάλιση δίνεται ότι είναι πλήρεις ή ακριβείς και δε θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.
