«Σκέφτομαι σοβαρά να αποσύρω τις ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, ήταν πάντα μία χάρτινη τίγρη»
Με αυτή την ατάκα συνόδεψε ο Τραμπ τις δηλώσεις του ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή είναι θέμα δύο έως τριών εβδομάδων να ολοκληρωθεί.
Αν και δεν αποκλείεται η παραπάνω δήλωση να εντάσσεται στην τακτική του Τραμπ «Τραβάω το σχοινί και μετά το χαλαρώνω» και επιπλέον, σύμφωνα με τον Αμερικανικό νόμο National Defense Authorization Act του 2024 - Άρθρο 1250A - απαιτείται πλέον πλειοψηφία δύο τρίτων στη Γερουσία για μια τέτοια κίνηση, εξέλιξη αρκετά δύσκολη, εντούτοις η αγορά έδωσε βάση στη δήλωση αυτή σήμερα το πρωί, ωθώντας σε ισχυρή άνοδο τις μετοχές του αμυντικού τομέα.
Βλέπετε, μια ενδεχόμενη αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ θα αποτελούσε μια πρωτοφανή γεωπολιτική ανατροπή με βαθιές οικονομικές και στρατηγικές επιπτώσεις για τα υπόλοιπα 31 μέλη.
Η οικονομική επιβάρυνση για την Ευρώπη και τον Καναδά θα ήταν άμεση και τεράστια, καθώς θα έπρεπε να καλύψουν το κενό της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος με:
- Αύξηση Αμυντικών Δαπανών: Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι θα χρειαζόταν να επενδύσουν περίπου 1 τρισεκατομμύριο δολάρια για να αντικαταστήσουν πλήρως τις αμερικανικές δυνατότητες.
- Ετήσια επιβάρυνση προϋπολογισμών: Η διατήρηση μιας αυτόνομης άμυνας θα απαιτούσε αύξηση των δαπανών στο 3,5% έως 5% του ΑΕΠ από το σημερινό στόχο του 2%, που μεταφράζεται σε επιπλέον €250 δισεκατομμύρια ετησίως.
Την ίδια στιγμή μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να μεταφραστεί με ένα σημαντικό πλήγμα στις επενδύσεις. Βλέπετε, η ασφάλεια που παρέχει το ΝΑΤΟ λειτουργεί ως «μαγνήτης» για ξένες επενδύσεις. Ιστορικά, χώρες που εντάχθηκαν στη συμμαχία είδαν το ΑΕΠ τους να αυξάνεται και τις επενδύσεις να τριπλασιάζονται (π.χ. Εσθονία, Σλοβακία). Ως εκ τούτου, η αποχώρηση των ΗΠΑ θα μπορούσε να κλονίσει την εμπιστοσύνη των αγορών στην ευρωπαϊκή σταθερότητα.
Άλλη μια επίπτωση θα μπορούσε να είναι η διατάραξη της αμυντικής βιομηχανίας καθώς η Ευρώπη θα έπρεπε να αναπτύξει ταχύτατα δικές της γραμμές παραγωγής για οπλικά συστήματα που τώρα αγοράζει από τις ΗΠΑ (όπως τα F-35), κάτι που θα απαιτούσε μεγάλο χρόνο υλοποίησης και τεράστια κεφάλαια.
Πέρα από το καθαρά οικονομικό κομμάτι, η συμμαχία θα αντιμετώπιζε υπαρξιακά προβλήματα όπως το κενό πυρηνικής αποτροπής για παράδειγμα. Οι ΗΠΑ παρέχουν την κύρια πυρηνική ομπρέλα. Χωρίς αυτήν, η Ευρώπη θα βασιζόταν μόνο στο μικρότερο οπλοστάσιο της Γαλλίας και της Βρετανίας, δημιουργώντας ένα σημαντικό κενό ασφαλείας.
Επίσης, ένα μεγάλο θέμα θα ήταν οι ελλείψεις σε δορυφορική επιτήρηση και Logistics: Οι ΗΠΑ προσφέρουν κρίσιμες δυνατότητες σε δορυφορική επιτήρηση και δυνατότητες ταχείας μεταφοράς στρατευμάτων που καμία άλλη χώρα δεν διαθέτει σε τέτοια κλίμακα.
Τι θα σήμαινε για τον κόσμο των αγορών
Όσον αφορά τώρα τον κόσμο των αγορών, μια αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ είναι bullish είδηση για τις ευρωπαϊκές αμυντικές βιομηχανίες όπως οι Rheinmetall, BAE Systems, Leonardo, thales, Airbus, Theon κ.ο.κ.
Όπως αναφέραμε πιο πάνω η Ευρώπη θα αναγκαζόταν να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες στο 3% ή και 5% του ΑΕΠ για να καλύψει το κενό, δημιουργώντας τεράστια έσοδα για τις εγχώριες αμυντικές εταιρείες.
Ανοίγοντας το πλάνο όμως, το νόμισμα έχει δύο όψεις. Οι ευρύτεροι δείκτες όπως ο Euro Stoxx 50 είναι πολύ πιθανόν να δεχθούν ισχυρές πιέσεις λόγω της αβεβαιότητας που θα προκαλέσει η απώλεια της αμερικανικής «ομπρέλας». Λογικά η αβεβαιότητα αυτή θα αυξήσει το premium κινδύνου για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.
Από την άλλη, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα αναγκαστούν να επιδιώξουν μεγαλύτερη αυτονομία ώστε να μειώσουν την εξάρτηση τους από τις ΗΠΑ, σκοπός που θα οδηγήσει την Ευρώπη ενδεχομένως στην ανακοίνωση νέων πακέτων στήριξης για νευραλγικούς κλάδους όπως είναι ο τεχνολογικός ή ο κλάδος Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.
Και εδώ ακριβώς έρχεται ο προβληματισμός για τα κρατικά ομόλογα: Οι αποδόσεις -yields- των ευρωπαϊκών ομολόγων, ιδιαίτερα των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης, θα μπορούσαν να εκτοξευθούν - άρα να πέσουν οι τιμές - λόγω του αυξημένου κινδύνου ασφαλείας αλλά και της δημοσιονομικής πίεσης στις ευρωπαϊκές οικονομίες.
Η ανάγκη για μαζικές εξοπλιστικές δαπάνες θα αύξανε τα ελλείμματα, ασκώντας περαιτέρω πιέσεις στις αξιολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας των κρατών με περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο.
Τέλος, σε ένα ακραίο σενάριο, η Ευρώπη μπορεί να προχωρήσει σε πωλήσεις των αμερικανικών ομολόγων που κατέχει, «ανοίγοντας» το κάδρο των πιέσεων.
Ο Καναδάς θα αντιμετώπιζε παρόμοιες πιέσεις. Αν και οι καναδικές τράπεζες θεωρούνται πιο ανθεκτικές λόγω της επικέντρωσης στην εγχώρια αγορά, εντούτοις ο ενεργειακός κλάδος και οι εξαγωγές θα επηρεάζονταν από την ευρύτερη αποσταθεροποίηση των εμπορικών σχέσεων. (σ.σ: Σημειωτέον ότι ο ενεργειακός κλάδος και οι εξαγωγές είναι ακριβώς οι δύο τομείς που ευνοούνται αυτή τη στιγμή από την ανάταξη των εφοδιαστικών αλυσίδων και την ανάγκη ενεργειακής διαφοροποίησης λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή και του κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ).
Συνοπτικά, η αποχώρηση των ΗΠΑ θα μετέτρεπε την Ευρώπη και τον Καναδά σε αυτόνομους παίκτες στον τομέα της ασφάλειας, προκαλώντας βραχυπρόθεσμα μια σοβαρή ανατιμολόγηση μιας μεγάλης κατηγορίας περιουσιακών στοιχείων, με κερδισμένο μόνο τον αμυντικό κλάδο.
Αποποίηση Ευθύνης: Το υλικό αυτό παρέχεται για πληροφοριακούς και μόνο σκοπούς. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να εκληφθεί ως προσφορά, συμβουλή ή προτροπή για την αγορά ή πώληση των αναφερόμενων προϊόντων. Παρόλο που οι πληροφορίες που περιέχονται βασίζονται σε πηγές που θεωρούνται αξιόπιστες, ουδεμία διασφάλιση δίνεται ότι είναι πλήρεις ή ακριβείς και δε θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.
