Τελικά ο πρόεδρος Τραμπ δεν περίμενε να εξαντληθεί το χρονικό περιθώριο των δέκα με δεκαπέντε ημερών που είχε δώσει στο Ιράν στις 19 Φεβρουαρίου. Προχθές Σάββατο 28 Φεβρουαρίου, οι αμερικανικές μαζί με τις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις εξαπέλυσαν μία πολύ ισχυρή επίθεση με αποτελέσματα που είναι ήδη γνωστά σε όλους μας.
Όπως επίσης γνωρίζουμε, η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία του Ιράν υπέστη πολύ σοβαρές απώλειες και η χώρα εξαπέλυσε και αυτή πολλές επιθέσεις σε αμερικανικές και ισραηλινές θέσεις στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, στο έδαφος πολλών γειτονικών στο Ιράν κρατών. Όλα αυτά τα ξέρουμε ήδη, αυτό όμως που δεν ξέρουμε είναι το τι θα γίνει από εδώ και μπρος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των διαφόρων ειδικών αναλυτών και του διεθνούς Τύπου, θα είναι έκπληξη μία γρήγορη αποκλιμάκωση και το πιθανότερο είναι να δούμε τις εχθροπραξίες να συνεχίζονται για τουλάχιστον μερικές ημέρες ακόμα.
Καθώς δεν είναι ακόμα σαφής και η σύνθεση της νέας ηγεσίας του Ιράν, είναι ακόμα πιο δύσκολο να καταλάβει ποιες θα είναι οι επόμενες κινήσεις από την μεριά του. Αναφερόμαστε σε αυτό γιατί από εκεί θα εξαρτηθεί ο έκταση των προβλημάτων που μπορεί να αντιμετωπίσουν οι διεθνείς αγορές ορυκτών καυσίμων και η σοβαρότητα των διαταραχών στις θαλάσσιες και εναέριες μεταφορές και κατ’ επέκταση στο παγκόσμιο εμπόριο και την παγκόσμια οικονομία.
Την στιγμή αυτή, είναι σαφές πως έχει σταματήσει κάθε δραστηριότητα στις κινήσεις των εμπορικών πλοίων κοντά στα στενά του Ορμούζ, τα οποία είναι πρακτικά κλειστά για την ναυσιπλοΐα, όχι γιατί οι Ιρανοί έχουν επιτεθεί μαζικά στα πλοία ούτε γιατί έχουν ναρκοθετήσει τα στενά. Απλά γιατί κανείς δεν επιθυμεί να αναλάβει έναν τέτοιο μεγάλο κίνδυνο, ούτε τα πληρώματα ούτε οι πλοιοκτήτες ούτε οι ναυλωτές ούτε οι ασφαλιστικές εταιρείες.
Καθώς είναι γνωστό πως μέσα από αυτά τα στενά διέρχεται ένα πολύ μεγάλο ποσοστό (κοντά στο 25%) των δια θαλάσσης μεταφερομένων υγρών καυσίμων, πάρα πολλά φορτία από πετροχημικά εργοστάσια αλλά και πολύ μεγάλες ποσότητες εμπορικών προϊόντων, είναι σαφείς οι κίνδυνοι.
Όσο αφορά στο θέμα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, ήδη έχουν αρχίσει να φαίνονται τα πρώτα σημάδια έντονης ανησυχίας στις διεθνείς αγορές. Σύμφωνα με τον διεθνή Τύπο, στις ηλεκτρονικές αγορές over the counter (τα επίσημα χρηματιστήρια θα ανοίξουν αργότερα σήμερα), το αργό πετρέλαιο κάνει άλμα της τάξης του 10% και το Brent ξεπερνά ήδη τα 80 δολάρια/βαρέλι.
Παράλληλα, πολλοί διεθνείς ειδικοί αναλυτές και στελέχη τραπεζών και χρηματιστηριακών εταιρειών έχουν αρχίσει να αναφέρονται σε εκτίναξη της τιμής του αργού πετρελαίου προς τα 100 δολάρια/βαρέλι και για ανάλογη αύξηση των τιμών και στο φυσικό αέριο.
Όλα αυτά στην περίπτωση που τα στενά του Ορμούζ θα μείνουν κλειστά για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από μερικές μόνο ημέρες.
Σε άρθρο του Reuters αργά χθες το απόγευμα είδαμε τις απόψεις πολλών ειδικών της αγοράς ενέργειας και χρηματιστηριακών αναλυτών, με τους περισσότερους να εκτιμούν πως η τιμή του πετρελαίου μόλις ανοίξουν αργότερα σήμερα οι χρηματιστηριακές αγορές θα κινηθεί αρκετά πάνω από τα 80 δολάρια/βαρέλι που έδειχναν οι over the counter αγορές. Κάποιοι εξ αυτών υποστήριζαν μάλιστα πως σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να αποκλείουμε την άνοδο πάνω και από τα 100 δολάρια και την παραμονή της σε τέτοια επίπεδα αν τα στενά παραμείνουν κλειστά για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Αν αυτές οι εκτιμήσεις αποδειχθούν σωστές, δεν χρειάζεται και πολλή σκέψη για να καταλάβουμε πως αυτός ο πόλεμος θα έχει πολύ αρνητικές συνέπειες όχι μόνο στις χρηματιστηριακές αγορές, οι οποίες είναι σχεδόν βέβαιο πως θα ξεκινήσουν σήμερα έντονα αρνητικά αν δεν αλλάξει κάτι θεαματικά στην κατάσταση, αλλά και στην παγκόσμια οικονομία και εμπόριο. Σχετικά με την οικονομία, είναι σχεδόν βέβαιο πως αν δούμε παρατεταμένη αύξηση στις τιμές των υγρών καυσίμων αυτό θα οδηγήσει σε έξαρση το μεταφορικό κόστος, το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας και τελικά τις τιμές των περισσότερων προϊόντων.
Και χωρίς αμφιβολία, θα οδηγήσει σε μετρήσιμη άνοδο τον πληθωρισμό σε όλες τις περιοχές του κόσμου και θα διαλύσει και τις ελπίδες για περαιτέρω μείωση των επιτοκίων αναφοράς, κάτι σίγουρα πολύ αρνητικό για τις χρηματιστηριακές αγορές και τις περισσότερες επιχειρήσεις.
Ιδιαίτερα σημαντικά μπορεί να αποδειχθούν τα προβλήματα και στο διεθνές εμπόριο και τις εφοδιαστικές αλυσίδες. Για το εμπόριο το πρόβλημα δεν εντοπίζεται μόνο στα στενά του Ορμούζ και στο γεγονός πως στα λιμάνια του Περσικού Κόλπου υπάρχουν πολύ σημαντικά διαμετακομιστικά κέντρα. Σημαίνει πως, κατά πάσα πιθανότητα, τα πράγματα θα χειροτερέψουν κατά πολύ και πάλι στην Ερυθρά Θάλασσα και στην διώρυγα του Σουέζ, μετά από ένα διάστημα σχετικής εξομάλυνσης. Σοβαρά είναι τα δυνητικά προβλήματα και στις εναέριες συγκοινωνίες και μεταφορές.
Όπως φαίνεται, οι περισσότερες αεροπορικές εταιρείες έχουν σταματήσει σχεδόν ολοκληρωτικά τις πτήσεις τους προς την περιοχή και αυτό θα είναι πολύ δύσκολο να αλλάξει αν δεν σταματήσουν οι πολεμικές επιχειρήσεις στην περιοχή και οι ιρανικές επιθέσεις σε πολιτικά αεροδρόμια και ξενοδοχεία. Σχετικά με τις αεροπορικές συγκοινωνίες, θα πρέπει να επισημάνουμε πως το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην Μέση Ανατολή αλλά επεκτείνεται και στην Κεντρική Ασία, καθώς το Πακιστάν και το Αφγανιστάν βρίσκονται ουσιαστικά σε εμπόλεμη κατάσταση.
Οι εκτιμήσεις που αναφέραμε παραπάνω βασίζονται φυσικά σε ό,τι γνωρίζουμε αυτή την στιγμή και στην συνέχιση μίας παρόμοιας με την τωρινή κατάστασης για μερικές ημέρες ή εβδομάδες ακόμα και προφανώς μπορούν να αλλάξουν ριζικά ανάλογα με τις εξελίξεις.
Αν, ας πούμε, υποθέσουμε πως η νέα ιρανική ηγεσία αποφασίσει να επιδιώξει μία συνεννόηση με τις ΗΠΑ και αποφύγει τις πολύ δυναμικές επιθετικές ενέργειες, τότε είναι σίγουρο πως όλα όσα είπαμε παραπάνω θα αποδειχθούν υπερβολικά απαισιόδοξα και οι επιπτώσεις για τις αγορές, το εμπόριο και την οικονομία θα είναι τελικά πολύ πιο ήπιες. Αν όμως η νέα ηγεσία αποδειχθεί ακόμα πιο σκληροπυρηνική από την προηγούμενη και αποφασίσει να κλιμακώσει την αντιπαράθεσή της με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ αλλά και όλες τις υπόλοιπες χώρες της περιοχής, τότε οι συνέπειες θα είναι πολύ πιο σοβαρές.
Ιδίως αν οι Ιρανοί προχωρήσουν σε κινήσεις όπως η ναρκοθέτηση των υδάτων στην περιοχή των στενών του Ορμούζ ή σε σοβαρά πλήγματα στις γειτονικές τους χώρες, σε αμερικανικούς ή και αραβικούς στόχους. Δεν έχει όμως πολύ νόημα να προχωρούμε σε πιθανολογήσεις.
Αυτό που είναι βέβαιο είναι πως με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, η πορεία των διεθνών αγορών για το επόμενο χρονικό διάστημα θα είναι σε πολύ μεγάλο βαθμό συνάρτηση των εξελίξεων στον πόλεμο στο Ιράν. Όπως και η κατάσταση στο διεθνές εμπόριο και την διεθνή οικονομία. Και όπως γνωρίζουμε από την πείρα μας και την ιστορία, σε τέτοιες περιπτώσεις οι προβλέψεις είναι ακόμα πιο δύσκολες απ’ ότι συνήθως.
