Μετά από έντεκα χρόνια ο πρόεδρος Τραμπ, φέρνει στο προσκήνιο μια τράπεζα την οποία ο ίδιος ως υποψήφιος πρόεδρος το 2015 είχε εξαγγείλει πως θα έκλεινε. Μια τράπεζα που ίσως να αποτελεί σήμερα το κλειδί «πασπαρτού» για την είσοδο των αμερικανικών εταιρειών στην οικονομία της Βενεζουέλας.
Η Export-Import Bank of the United States (Ex-Im Bank) είναι η επίσημη κρατική τράπεζα εξαγωγών των ΗΠΑ. Ένας ομοσπονδιακός οργανισμός που ιδρύθηκε το 1934 από τον πρόεδρο Φράνκλιν Ρούζβελτ. Δεν είναι μια τράπεζα με την κλασική έννοια του όρου, αφού δεν δέχεται καταθέσεις, ούτε χορηγεί δάνεια σε ιδιώτες. Η Ex-Im Bank είναι ένα εργαλείο άσκησης εξωτερικής πολιτικής και οικονομικής διπλωματίας, με μοναδική αποστολή την παροχή βοήθειας σε αμερικανικές εταιρείες οι οποίες εξάγουν προϊόντα και υπηρεσίες σε χώρες υψηλού ρίσκου. Χώρες στις οποίες οι παραδοσιακές τράπεζες του ιδιωτικού τομέα αποφεύγουν να ενεργοποιηθούν.
Ουσιαστικά η Ex-Im Bank χρηματοδοτεί απευθείας (direct loans) αμερικανικές εταιρείες, σε περιπτώσεις υψηλού ρίσκου, παρέχει εγγυήσεις (loan guarantees) προς ιδιωτικές τράπεζες, ώστε να καλύπτεται ο κίνδυνος της μη αποπληρωμής από τους ξένους αντισυμβαλλόμενους, ασφαλίζει τις εξαγωγές αμερικανικών προϊόντων (export credit insurance) έναντι πολιτικού ή εμπορικού κινδύνου και δανειοδοτεί με κεφάλαια κίνησης (working capital) μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις για να παράγουν προϊόντα προς εξαγωγή.
Μετά το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, η τράπεζα είχε διαδραματίσει εξαιρετικά σημαντικό ρόλο στην ανοικοδόμηση της Ευρώπης, μέσω του σχεδίου Μάρσαλ, καθώς και στην προώθηση αμερικανικών μηχανημάτων προϊόντων στην επανακάμπτουσα ευρωπαϊκή αγορά.
To σημερινό ενεργό χαρτοφυλάκιο της τράπεζας ανέρχεται στα $20 δισ. με το ανώτατο όριο σύμφωνα με το καταστατικό της, να βρίσκεται στα $135 δισ. Το μεγαλύτερο τρέχον deal αφορά ένα project φυσικού αερίου της Rovuma LNG στη Μοζαμβίκη ύψους $4,7 δισ., όπου η Ex-Im Bank καλύπτει τον αμερικανικό εξοπλισμό, την τεχνολογία και τις υπηρεσίες που παρέχουν εταιρείες όπως είναι η GE, η Honeywell, η Baker Hughes και άλλες. Τα κέρδη του αμερικανικού δημοσίου, ως μοναδικού μετόχου της Ex-Im Bank είναι χαμηλά και ανέρχονται συνολικά στα $3 δισ. με $4 δισ. από το 1992 μέχρι σήμερα.
Η Ex-Im Bank, βρισκόταν διαρκώς στο μάτι του πολιτικού κυκλώνα. Οι Ρεπουμπλικανοί θεωρούσαν ότι η λειτουργία της οδηγούσε σε κρατικές επιδοτήσεις μεγάλων εταιρειών όπως η Boeing και η General Electric με αποτέλεσμα τη σαφή παραβίαση των όρων του ελεύθερου ανταγωνισμού, χαρακτηρίζοντας την, ως το απόλυτο δείγμα «crone capitalism», δηλαδή κρατικού καπιταλισμού ή καπιταλισμού των κρατικών φίλων. Από την άλλη πλευρά, οι Δημοκρατικοί κατηγορούσαν την τράπεζα για τις βαριές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, εξαιτίας της χρηματοδότησης των projects ορυκτών καυσίμων.
Ωστόσο, σήμερα τα πράγματα αλλάζουν. Και η Export-Import Bank of the United States, όπως φαίνεται θα είναι ο φορέας που θα χρηματοδοτήσει τις ιδιωτικές επενδύσεις της ExxonMobil και της ConocoPhillips και θα εγγυηθεί τα δυνητικά έσοδα από τον πετρελαϊκό τομέα της Βενεζουέλας. Μιας χώρας που έχει γίνει συνώνυμο του χάους, της διαφθοράς και της αδυναμίας αποπληρωμής των υποχρεώσεων της, τόσο σε κρατικό όσο και σε επιχειρηματικό επίπεδο. Διότι μπορεί η Βενεζουέλα να έχει τις μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο, αλλά είναι ουσιαστικά χρεοκοπημένη με το δημόσιο χρέος των $150 δισ. να βρίσκεται σε καθεστώς «default», δηλαδή πτώχευσης.
Κανένας ιδιώτης δανειστής δεν πλησιάζει τη χώρα. Οπότε χωρίς την ύπαρξη επαρκών εγγυήσεων και εξασφαλίσεων από την πλευρά του αμερικανικού δημοσίου, οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες δεν πρόκειται να επενδύσουν ούτε σεντ. Αφού οι στρόφιγγες των ιδιωτικών τραπεζών είναι κλειστές λόγω του υψηλού «country risk», δηλαδή του υψηλού ρίσκου της χώρας. Επομένως, χωρίς την ενεργή ανάμειξη της Ex-Im Bank, το σχέδιο Τραμπ για την «απελευθέρωση» της Βενεζουέλας μέσω ιδιωτικών επενδύσεων, μένει μόνο στα χαρτιά.
Βέβαια η Βενεζουέλα δεν είναι ούτε Μοζαμβίκη, ούτε Αυστραλία όπου η Ex-Im Bank έχει χρηματοδοτήσει με $2,2 δισ. εξορύξεις κρίσιμων βιομηχανικών ορυκτών, ούτε Αιθιοπία όπου η τράπεζα ετοιμάζεται να χρηματοδοτήσει με $100 εκατ. την πώληση αεροσκαφών από την Boeing. To project της Βενεζουέλας θα απαιτήσει χρηματοδοτήσεις και εγγυήσεις υψηλότερες των $100 δισ.
Είναι σίγουρο ότι η Export-Import Bank of the United States θα κληθεί να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στην «αυριανή» ημέρα της Βενεζουέλας και στο «ξύπνημα» του κοιμώμενου πετρελαϊκού γίγαντα, με τη βοήθεια των αμερικανικών ενεργειακών κολοσσών.
