Η μόνιμη αβεβαιότητα είναι η νέα κανονικότητα. Σε αυτή τη συνθήκη καλούνται να προσαρμοστούν οι παγκόσμιες αγορές, με τους επενδυτές να αντιμετωπίζουν συνεχή κύματα φόβου με φόντο τις εξελίξεις στη γεωπολιτική σκακιέρα και συγκεκριμένα τη Γροιλανδία, καθώς και τις εκατέρωθεν απειλές μεταξύ ΗΠΑ-Ευρώπης για την επιβολή νέων δασμών.
Το χρηματιστηριακό ράλι δεν εμφανίζει ακόμα επικίνδυνες ρωγμές, ωστόσο είναι γνωστό ότι η φύση των κινδύνων που παραμονεύουν καθιστά εξαιρετικά δύσκολες τις όποιες προβλέψεις για τη συνέχεια. Είναι επίσης γνωστό πως η αβεβαιότητα αποτελεί την… αχίλλειο πτέρνα των αγορών, ακόμα και σε περιόδους επιφανειακής ή μη, ηρεμίας. Η κλιμάκωση των προσπαθειών των ΗΠΑ να αποκτήσουν τη Γροιλανδία μπορεί να αποτελέσει «αφορμή» για μία σοβαρή διόρθωση στις μετοχές, ιδιαίτερα στην περίπτωση που συνδυαστεί με ορισμένα αρνητικά οικονομικά στοιχεία.
Η ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι θα επιβάλλει νέους δασμούς σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες σήμανε συναγερμό στην Ευρώπη το περασμένο Σαββατοκύριακο. Και ενώ δεν είναι ξεκάθαρη η εξέλιξη αυτής της μίνι κρίσης, αποδεικνύεται για μία ακόμη φορά ότι οι εποχές της «νηνεμίας» στο διεθνές εμπόριο έχουν περάσει ανεπιστρεπτί και ότι η αβεβαιότητα είναι η νέα κανονικότητα.
Το «όπλο» των δασμών βρήκε νέα χρήση. Ο Τραμπ ανακοίνωσε το Σάββατο επιπλέον δασμούς 10% σε Γερμανία, Γαλλία, Μ. Βρετανία, Ολλανδία, Φινλανδία, Σουηδία, Νορβηγία και Δανία, από την 1η Φεβρουαρίου και μέχρι να επιτευχθεί συμφωνία για τη Γροιλανδία. Μάλιστα, οι νέοι δασμοί θα αυξηθούν στο 25% από την 1η Ιουνίου αν μέχρι τότε οι Ευρωπαίοι δεν έχουν υποχωρήσει. Οι Ευρωπαίοι δείχνουν να αντιδρούν και φέρονται να εξετάζουν δασμούς-αντίποινα ύψους 93 δισ. δολαρίων σε αμερικανικά προϊόντα αν δεν πρυτανεύσει η λογική μέσω της διπλωματικής οδού.
Ο δείκτης φόβου στη Wall Street εκτινάχθηκε δικαιολογημένα κατά 20% μέσα σε λίγες ώρες και τα χρηματιστηριακά ταμπλό έχουν… βαφτεί κόκκινα στις μεγαλύτερες αγορές του κόσμου, από την Ιαπωνία και την Κίνα, μέχρι την Ευρώπη και τα αμερικανικά futures. Την ίδια ώρα, ο χρυσός κατέγραψε νέα ιστορικά υψηλά πάνω από τα 4.720 δολάρια/ουγγιά, ενώ το ασήμι συνεχίζει την ξέφρενη πορεία του προς τα 100 δολάρια, φτάνοντας στο ιστορικό υψηλό των 94,7 δολαρίων.
Προσώρας, ωστόσο, το ράλι δεν δείχνει να απειλείται, με τον S&P 500 να κινείται με άνεση πάνω από τον κινητό μέσο όρο 125 ημερών και τη ζήτηση για junk bonds να παραμένει σε πολύ υψηλά επίπεδα. Αυτά βέβαια αλλάζουν ανά πάσα στιγμή αφού το θέμα της Γροιλανδίας είναι εξαιρετικά σημαντικό και απειλεί ακόμα και με διάλυση το ΝΑΤΟ. Η αναφορά του Τραμπ για χρήση ακόμη και στρατιωτικών μέσων διαμορφώνει ένα νέο σκηνικό και δίνει νέες διαστάσεις στις εμπορικές συγκρούσεις, καθώς τα πολιτικά κίνητρα μπαίνουν πάνω από την οικονομική λογική.
Η ατλαντική συμμαχία περνάει την πιο βαθιά κρίση της και η πιθανότητα κλιμάκωσης είναι σαφές ότι μπορεί να έχει απρόβλεπτες – και κυρίως ανεπιθύμητες – επιπτώσεις, τόσο για την αμερικανική, όσο και για την ευρωπαϊκή οικονομία. Για παράδειγμα, οι τρέχουσες εξελίξεις αυξάνουν απειλητικά τη νευρικότητα για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, καθώς σύμφωνα με την ING, ετοιμάζονται για μία νέα περίοδο αβεβαιότητας αναφορικά με τις εξαγωγές τους στις ΗΠΑ, όπως συνέβη δηλαδή και το 2025. Από τον Δεκέμβριο του 2024, τον τελευταίο μήνα πριν αναλάβει ο Τραμπ, το μερίδιο των ΗΠΑ στις εξαγωγές της ΕΕ έχει σημειώσει έντονες διακυμάνσεις. Υποχώρησε στο 18% τον Νοέμβριο του 2025, από 21%, αποδεικνύοντας ότι οι Ευρωπαίοι έχουν αρχίσει να ρίχνουν το βάρος και σε άλλες αγορές.
Η εμπειρία των τελευταίων 12 μηνών και των πρωτοφανών διακυμάνσεων στην επενδυτική ψυχολογία, με φόντο τα πισωγυρίσματα του Τραμπ στο θέμα των δασμών, έχει διδάξει ότι οι επενδυτές δεν πρέπει να πανικοβάλλονται, ούτε και αντιδρούν υπερβολικά. Η δύσκολη αλήθεια όμως είναι ότι σε περιβάλλον συνεχούς και πολλές φορές ακραίας αβεβαιότητας, όλα μπορούν να συμβούν και πράγματα που μέχρι πρότινος έμοιαζαν αδιανόητα, σήμερα διαμορφώνουν μία νέα κανονικότητα γεμάτη επικίνδυνες αναταράξεις.
