Στην παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα της ενέργειας, η ρωσική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα, πιεστική πραγματικότητα. Με την ανάγκη να επαναπροσδιορίσει τη στρατηγική της στις αγορές της Ασίας. Καθώς ένας από τους σημαντικότερους πελάτες της, δηλαδή η Ινδία, φαίνεται να ενδίδει στις συμφωνίες και τα κίνητρα που της προσφέρει ο Λευκός Οίκος.
Πώς απαντά το Κρεμλίνο; Με ένα πρωτοφανές επιθετικό ξεπούλημα πετρελαίου προς το Πεκίνο, σε μια προσπάθεια να διασφαλίσει ότι το ρωσικό αργό πετρέλαιο θα συνεχίσει να ρέει προς τις αγορές. Έστω και εάν αυτή η ροή προς την Κίνα συνοδεύεται από ένα βαρύ τίμημα πάνω στην κερδοφορία των συναλλαγών.
Οι ΗΠΑ, αφού εξασφάλισαν την απαγκίστρωση της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο και πετρέλαιο, προχώρησαν στην υπογραφή μιας βαθιάς εμπορικής συμφωνίας με την Ινδία, που αποτελεί σημείο καμπής για πολλά πράγματα. Η Ινδία απέκτησε πρόσβαση σε εξελιγμένους αμυντικούς εξοπλισμούς, σε υψηλή τεχνολογία και σε εγγυήσεις σχετικά με την ενεργειακή της ασφάλεια. Και έτσι παρείχε από την πλευρά της, δεσμεύσεις προς τον Λευκό Οίκο, για τη σταδιακή απεξάρτησή της από το ρωσικό πετρέλαιο.
Έτσι η Ινδία, η οποία μετά την εισβολή στην Ουκρανία είχε εξελιχθεί στον μεγαλύτερο αγοραστή ρωσικού αργού τύπου «Ural», αρχίζει να κλείνει τη στρόφιγγα. Το Νέο Δελχί, αναμένεται να διατηρήσει μια βάση εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου της τάξεως των 800.000 έως 1 εκατομμυρίου βαρελιών ημερησίως, που αντιστοιχεί στο 20% των αναγκών της. Η Ινδία προφανώς θα κινηθεί πάνω σε μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην στρατηγική αυτονομία και τις δεσμεύσεις απέναντι στις ΗΠΑ. Άλλωστε όπως ανέφερε και σε πρόσφατη έκθεση της, η JPMorgan, η πλήρης απαγκίστρωση της Ινδίας από τον ρωσικό οικονομικό παράγοντα είναι πρακτικά αδύνατη, άμεσα.
Η Ρωσία, αντιλαμβανόμενη ότι χάνει το πλεονέκτημα του ανταγωνισμού μεταξύ των δύο Ασιατικών γιγάντων, δηλαδή της Κίνας και της Ινδίας, αναγκάζεται να κινηθεί πιο επιθετικά αφού η αγορά πετρελαίου «κλείνει». Για να καταστήσει το πετρέλαιό της, ελκυστικό για το Πεκίνο, προχώρησε σε μια περαιτέρω διεύρυνση της έκπτωσης της τιμής του, ανά βαρέλι.
Σύμφωνα με στοιχεία του Reuters, η έκπτωση προς τους Κινέζους εισαγωγείς αργού πετρελαίου έχει πλέον εκτοξευθεί πάνω από τα $9 ανά βαρέλι, κάτω από την τιμή αναφοράς που προσδιορίζεται από την τιμή του Brent. Αυτή η κίνηση είναι προφανές, ότι δεν αποτελεί επιλογή ισχύος, αλλά επιλογή ανάγκης. Η Κίνα παραμένει πλέον ο μοναδικός μεγάλος «παίκτης» που μπορεί να απορροφήσει τους όγκους του ρωσικού πετρελαίου. Το οποίο έχει αποκλείσει σήμερα η Δύση και σύντομα η Ινδία. Γι’ αυτό και αρκετοί αναλυτές ομιλούν περί ενός «discount επιβίωσης».
Για το Πεκίνο βέβαια, η κατάσταση αυτή είναι ιδανική. Καθώς η Κίνα δεν αγοράζει απλά φθηνό πετρέλαιο, αλλά κτίζει μια μακροχρόνια σχέση εξάρτησης της Ρωσίας από την κινεζική οικονομία. Με την Ινδία να στρέφεται προς το αμερικανικό αργό και τις υποδομές του Κόλπου, η Ρωσία μετατρέπεται σταδιακά σε έναν πρατηριούχο καυσίμων, ο οποίος εξαρτάται απολύτως από έναν και μόνο πελάτη. Με δυο λόγια το Πεκίνο γίνεται κατά ένα τρόπο ο «εγγυητής» της ρωσικής οικονομίας, όσον αφορά το πετρέλαιο.
Εφόσον η Κίνα γίνεται η μοναδική σανίδα σωτηρίας για το ρωσικό πετρέλαιο, λιγοστεύουν οι επιλογές και οι εναλλακτικές για την Μόσχα. Με αποτέλεσμα το Πεκίνο να έχει τη δυνατότητα να πιέζει για ακόμα μεγαλύτερες εκπτώσεις. Ο συνδυασμός χαμηλότερων τιμών και αυξημένου κόστους από τις ναυλώσεις του περίφημου «σκιώδους στόλου» (shadow fleet), συρρικνώνει τις καθαρές εισροές του ρωσικού κρατικού Προϋπολογισμού. Παράλληλα, επειδή οι πληρωμές των ρωσικών εξαγωγών εκκαθαρίζονται στο κινεζικό νόμισμα, περιορίζονται τα ισχυρά συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας. Οδηγώντας σε αδυναμία πληρωμής των εισαγωγών της Ρωσίας, από χώρες που δεν αποδέχονται τα γιουάν στις εμπορικές συναλλαγές τους.
Σε γεωπολιτικό επίπεδο, η κίνηση της Ουάσιγκτον να προσεγγίσει την Ινδία δεν αφορά μόνο την αποδυνάμωση της ρωσικής οικονομίας και συνεπακόλουθα της ρωσικής πολεμικής μηχανής. Πρόκειται για μια ευρύτερη κίνηση που στοχεύει να προκαλέσει ένα αρχικό ρήγμα τον άξονα των BRICS στον τομέα της ενέργειας. Ωθώντας την Ινδία μακριά από τη Ρωσία και αποδυναμώνοντας τις BRICS, οι ΗΠΑ επιτυγχάνουν έναν ακόμα στόχο πέραν του ρωσικού οικονομικού πλήγματος. Απομονώνουν την Κίνα ως τον μοναδικό υποστηρικτή του ρωσικού αργού πετρελαίου. Αυξάνοντας με αυτόν τον τρόπο, αφενός το πολιτικό κόστος για το Πεκίνο και αφετέρου την πολιτική εξάρτηση της Μόσχας από το Πεκίνο.
Οπότε η αγορά πετρελαίου το 2026 δεν θα καθορίζεται πλέον αποκλειστικά από την προσφορά και τη ζήτηση, αλλά και από τις διπλωματικές διασυνδέσεις. Η Ρωσία «ποντάρει» τα πάντα στην Κίνα, προσφέροντας τιμές που θυμίζουν «black friday», προκειμένου να μην μείνει με αποθέματα που δεν μπορεί να πωλήσει.
Το ερώτημα που αιωρείται, είναι το κατά πόσον οι εκπτώσεις αυτές θα είναι αρκετές για να καλύψουν τη ρωσική οικονομική «μαύρη τρύπα» που αφήνει πίσω της η σταδιακή αποχώρηση της Ινδίας. Για την ώρα, η Μόσχα επιλέγει σαν προτεραιότητα τον «όγκο» έναντι της «τιμής». Όμως σε έναν πόλεμο φθοράς, διότι περί πολέμου φθοράς πρόκειται, η συγκεκριμένη στρατηγική έχει ημερομηνία λήξης. Η Κίνα μπορεί να εμφανίζεται προς το παρόν ως ο «διασώστης» της στιγμής, αλλά είναι ταυτόχρονα και ο πιο σκληρός διαπραγματευτής που θα μπορούσε να συναντήσει το Κρεμλίνο.
