Χρηματιστηριακά ρεκόρ και προβλέψεις για συνέχιση του ράλι, απέναντι σε έναν συνδυασμό έκρυθμου γεωπολιτικού σκηνικού και κλιμάκωσης της κόντρας Τραμπ-Πάουελ για τον έλεγχο της Fed. Αυτή είναι με λίγα λόγια η εικόνα των αγορών στο πρώτο μισό του Ιανουαρίου, με τις μετοχές σε Αμερική και Ευρώπη να ενισχύονται και παράλληλα το ράλι να απειλείται από τον εσχάτως πολύ αυξημένο γεωπολιτικό κίνδυνο και τις πολλαπλές εστίες αβεβαιότητας.
Και επειδή η αβεβαιότητα ωθεί τους επενδυτές προς ασφαλή καταφύγια, ο χρυσός συνεχίζει να εντυπωσιάζει ξεπερνώντας στις συναλλαγές της Δευτέρας, το επίπεδο των 4.600 δολαρίων/ουγγιά για πρώτη φορά στα χρονικά. Την ίδια ώρα το πετρέλαιο άγγιξε τα 64,4 δολάρια για πρώτη φορά από τις αρχές Δεκεμβρίου με φόντο τη μεγάλη αναταραχή στο Ιράν.
Μεγάλοι επενδυτικοί οίκοι όπως η Citi, η Goldman Sachs, η Bank of America και η JPMorgan, έδιναν στις πρώτες ημέρες του έτους ένα πολύ ευνοϊκό outlook για τις μετοχές το 2026. Επικαλούνταν τη συνέχιση του επενδυτικού ενδιαφέροντος για την Τεχνητή Νοημοσύνη, την αποφυγή ύφεσης στις ΗΠΑ και τις μειώσεις επιτοκίων που ετοιμάζει η Fed.
Όμως από χθες το κλίμα δείχνει να αλλάζει. Η αποκάλυψη του επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, Τζερόμ Πάουελ, ότι απειλείται με ποινική δίωξη με πρόσχημα την κατάθεσή του τον περασμένο Ιούνιο για την υπόθεση της ανακαίνισης των κεντρικών κτιρίων της Fed, και πραγματική της αιτία – σύμφωνα με τον ίδιο – τις αποφάσεις για τη νομισματική πολιτική που δεν αρέσουν στον Ντόναλντ Τραμπ, προκαλεί κύματα αναταράξεων στις αγορές.
Όλα αυτά γίνονται για το κατά πόσο η Fed θα συνεχίσει να ορίζει τα επιτόκια με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία για τις οικονομικές συνθήκες ή αντιθέτως η νομισματική πολιτική θα ορίζεται από τις πολιτικές πιέσεις και τον εκφοβισμό, δήλωσε ο Πάουελ και έβαλε φωτιά στο ήδη τεταμένο πολιτικό σκηνικό στις ΗΠΑ. Υπενθυμίζεται ότι, ο Πάουελ ελέγχεται για τα υπέρογκα ποσά που δαπανήθηκαν για την ανακαίνιση των κεντρικών εγκαταστάσεων της Fed.
Το να διεξάγεται ποινική έρευνα για τον πρόεδρο της Fed και να επιδίδονται κλητεύσεις σε αξιωματούχους της Ομοσπονδιακής Τράπεζας από το υπουργείο Δικαιοσύνης, είναι πράγματα που δεν συμβαίνουν συχνά. Οι χωρίς προηγούμενο εξελίξεις ενισχύουν τη νευρικότητα στις αγορές, ωστόσο η Wall Street δείχνει να μην επηρεάζεται, τουλάχιστον στον βαθμό που αναμενόταν όταν έγινε γνωστή η ποινική έρευνα. Χθες, ο S&P 500 έγραψε το τρίτο ιστορικό υψηλό για το 2026, επιβεβαιώνοντας ότι χρειάζεται μία πολύ πιο συστημική και βαθιά κρίση για να απειλήσει το ράλι.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η κίνηση του υπουργείου Δικαιοσύνης των ΗΠΑ κατά του Πάουελ ενδέχεται να δώσει ώθηση σε χρυσό και ασήμι, ενώ απειλεί με αποσταθεροποίηση τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα.
Στο μεταξύ, η οικονομία των ΗΠΑ εμφανίζει σοβαρά σημάδια επιβράδυνσης, με τα στοιχεία για την αγορά εργασίας που δημοσιεύτηκαν την περασμένη Παρασκευή να δείχνουν ότι ο αριθμός των ανέργων εκτινάχθηκε κατά 600.000 ή περίπου 9% μέσα σε ένα χρόνο. Είναι ένας ακόμα λόγος για τον οποίο ο Τραμπ ασκεί πιέσεις στη Fed να μειώσει τα επιτόκια προς το 1%, αποκαλώντας μάλιστα τον πρόεδρό της «καθυστερημένο Πάουελ», υπό την έννοια ότι καθυστερεί να χαλαρώσει τη νομισματική πολιτική.
Βέβαια, μία απότομη μείωση των επιτοκίων αφενός θα απειλούσε με αναθέρμανση τον πληθωρισμό και αφετέρου θα επέφερε πλήγμα στην αξιοπιστία της Fed στην περίπτωση που δεν δικαιολογούνταν.
Όσο για το γεωπολιτικό σκηνικό, ζούμε κάτι σχεδόν παράλογο. Διότι πόσο λογικό είναι οι αγορές να παραμένουν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα και οι μετοχές να γράφουν συνεχώς νέα ρεκόρ την ώρα που το γεωπολιτικό τοπίο είναι τόσο ασταθές και οι εστίες αβεβαιότητας πολλαπλασιάζονται; Το χάος στο Ιράν και η πιθανότητα αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης διαμορφώνουν συνθήκες που δύσκολα μπορούν να αγνοήσουν οι επενδυτές.
Όπως έχουμε επανειλημμένα επισημάνει, οι αγορές δεν προεξοφλούν τον γεωπολιτικό κίνδυνο, τουλάχιστον όχι στον βαθμό που το κάνουν για τον οικονομικό κίνδυνο. Τηρούν συνήθως στάση αναμονής μέχρι να σημειωθεί κάποιο επεισόδιο, διότι πολύ απλά δεν μπορούν να αποτιμήσουν σωστά τον κίνδυνο, πριν αυτός επιβεβαιωθεί.
Ενώ λοιπόν η Ουάσιγκτον εξετάζει όλα τα ενδεχόμενα για το Ιράν, ακόμα και αυτό της στρατιωτικής επέμβασης, οι επενδυτές της Wall Street προσπαθούν να καταλάβουν ποιες θα είναι οι επιπτώσεις των γεωπολιτικών αναταράξεων.
Το Ιράν αποτελεί, σε κάθε περίπτωση, μία πολύ ιδιαίτερη περίπτωση λόγω της γεωγραφικής του θέσης, της μόνιμης κόντρας με το Ισραήλ και του γεγονότος ότι παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου στον κόσμο, ενώ αποτελεί και μέλος του ΟΠΕΚ. Ίσως η πιο σημαντική παράμετρος για τις αγορές είναι η παρουσία του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ, καθώς από εκεί περνά μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και πιθανός αποκλεισμός των Στενών θα μπορούσε να εκτινάξει τις τιμές του πετρελαίου και να προκαλέσει τεράστια προβλήματα παγκοσμίως.
Τέλος, υπάρχει και το January effect, το εποχικό φαινόμενο δηλαδή που θέλει τις μετοχές να ολοκληρώνουν με θετικό πρόσημο τον Ιανουάριο. Βέβαια, όπως συμβαίνει με όλα σχεδόν τα χρηματιστηριακά «φαινόμενα» τα τελευταία χρόνια, η παράδοση δεν επιβεβαιώνεται πάντα και σίγουρα λιγότερο απ’ ότι στο παρελθόν. Σε κάθε περίπτωση, η «μάχη» για τα επιτόκια στις ΗΠΑ και οι γεωπολιτικές εξελίξεις θα συνεχίσουν να μονοπωλούν το ενδιαφέρον.
