Το 2025 οι εξαγωγές αγαθών (χωρίς τις υπηρεσίες) των ΗΠΑ αυξηθήκαν κατά 5,7% και έφθασαν στα $2.197,5 δισ. έναντι εισαγωγών $3.438,4 δισ. οι οποίες αυξήθηκαν κατά 4,3% διαμορφώνοντας το εμπορικό έλλειμμα στα $ 1.240,90 δισ., αυξημένο κατά 2,1% σε σχέση με το 2024.
Το 2025 οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών των ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά 6,2% και έφθασαν στα $3.432,3 δισ. έναντι εισαγωγών $4.333,8 δισ. οι οποίες αυξήθηκαν κατά 4,8% διαμορφώνοντας το εμπορικό έλλειμμα στα $901,5 δισ., μειωμένο κατά 0,2% σε σχέση με το 2024.
Τα τεράστια ποσοστά αύξησης του εμπορικού ελλείμματος των προηγούμενων ετών με τη μεγαλύτερη αύξηση μεταξύ 2022 - 2023 όπου το εμπορικό έλλειμμα αυξήθηκε κατά 14,9% φαίνεται να ανακόπτονται.
Παρόλο που οι δασμοί εισήχθησαν στα μέσα του 2025 φαίνεται ότι ανέκοψαν την άνοδο του εμπορικού ελλείμματος καθώς συμπεριλαμβανόμενου των υπηρεσιών το έλλειμμα μειώθηκε κατά 0,2% έναντι του 2024.
Το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν των ΗΠΑ ήταν απροσδόκητα αδύναμο για το δ΄ τρίμηνο 2025 (περίπου 1,4%) μετά από 4,4% στο γ΄ τρίμηνο και 3,8% στο β΄ τρίμηνο. Οπότε το ετήσιο εξακολουθεί να είναι πάνω από 2%, αλλά το κλείσιμο της οικονομικής δραστηριότητας της κυβέρνησης για δυο μήνες ήταν χειρότερο από ό,τι πολλοί ανέμεναν. Φαίνεται ότι οι πολιτικοί των ΗΠΑ προτιμούν να στερήσουν την ανάπτυξη από τον λαό τους για να εξυπηρετήσουν τα κομματικά τους συμφέροντα.
Παρόλο αυτά, η παραγωγή ανεβαίνει, η μεταποίηση ανεβαίνει, οι επιχειρηματικές επενδύσεις σε πάγιο εξοπλισμό αυξάνονται, οι παραγγελίες και οι αποστολές διαρκών αγαθών, αυξάνονται. Το 2026 υπολογίζεται το ποσοστό του ΑΕΠ να είναι πάνω από 4%, το οποίο είναι τεράστιο, αν συγκριθεί με την Ευρώπη στο 1,2% - 2%, και το Ηνωμένο Βασίλειο στο 1%.
Η ανάπτυξη του ΑΕΠ μέσω της κατανάλωσης και όλων αυτών των επενδυτικών δαπανών που καταγράφονται είναι ενθαρρυντική όχι μόνο για το παρόν αλλά και για το μέλλον, επειδή μεγάλο μέρος αυτών των επενδύσεων θα ενισχύσει την παραγωγικότητα και κυρίως οι επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη, στις τεχνολογίες νέων υλικών και στην ενέργεια που είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Οι τιμές της ενέργειας πέφτουν παρά την ταραχή στο Ιράν, αλλά μόλις αυτό τακτοποιηθεί, οι τιμές θα μειωθούν πολύ περισσότερο. Το χρηματιστήριο είναι ισχυρό, τα κέρδη είναι πολύ ισχυρά και ο δείκτης ανεργίας έπεσε στο 4,3%. Υπάρχει δυναμική στην πλευρά της αύξησης της προσφοράς, όχι μόνο στη ζήτηση οπότε ο πληθωρισμός εξισορροπείται.
Η απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου για τη μερική ανατροπή των δασμών είναι ανησυχητική, όχι τόσο λόγω των πιθανών επιστροφών, αλλά της τάσης που εδραιώνεται στο πολιτικό σύστημα των ΗΠΑ να υπονομεύει την ανάπτυξη και τα εργαλεία μείωσης του εμπορικού ελλείμματος των ΗΠΑ προκειμένου να εξυπηρετηθούν κομματικά συμφέροντα. Αντί το πολιτικό σύστημα των ΗΠΑ να υπηρετεί τον λαό, φαίνεται ότι τον χρησιμοποιεί για να εξυπηρετεί στενά κομματικά συμφέροντα.
Η παραπάνω ανάλυση δείχνει ότι πρέπει να διατηρηθεί το ίδιο ποσό δασμών, απλώς υπό διαφορετική νομική εξουσία, αλλά σε μικροοικονομικό επίπεδο, ο αντίκτυπος σε εταιρείες και κλάδους μπορεί να είναι διαφορετικός. Οι δασμοί είναι ένα εργαλείο για να αποκτήσεις δύναμη εκεί που η διπλωματία αποτυγχάνει να ανατρέψει τον αθέμιτο ανταγωνισμό. Είναι όργανο διαπραγμάτευσης και όχι αυτοσκοπός.
Θα μπορούσαν να μειωθούν οι δασμοί, να μειωθούν τα μη δασμολογικά εμπόδια, να μειωθούν οι κρατικές επιδοτήσεις. Θα το ήθελαν όλοι να είχαν σχεδόν ελεύθερο εμπόριο χωρίς αθέμιτες πρακτικές που δημιουργούν εμπορικά υπερπλεονάσματα σε χώρες όπως την Κίνα ύψους $1,2 τρισ. για το 2025. Η Κίνα κρατάει τεχνητά υποτιμημένο το νόμισμα. Αυτό το πλεονέκτημα του τεχνητά υποτιμημένου νομίσματος επέτρεψε στις κινέζικες εταιρείες να καταλάβουν μερίδιο αγοράς και να αφανίσουν τους ανταγωνιστές τους σε παγκόσμιο επίπεδο. Με μια τέτοια ισοτιμία νομίσματος καμία επιχείρηση στον κόσμο δεν μπορεί να ανταγωνιστεί τις φθηνές εξαγωγές της Κίνας.
Άλλη αθέμιτη πρακτική είναι οι κρατικές επιδοτήσεις προς τις κρατικές εξαγωγικές εταιρείες, που τους δίνουν τη δυνατότητα να πουλάνε κάτω του κόστους και να διευρύνουν τα μερίδια τους στην παγκόσμια αγορά με αποτέλεσμα να αναγκάζουν σε χρεοκοπία τους ανταγωνιστές τους στον υπόλοιπο κόσμο. Στο εσωτερικό η Κίνα έχει κεφαλαιακούς ελέγχους ώστε να μην μπορούν οι Κινέζοι να εισάγουν από το εξωτερικό ξένα προϊόντα. Επίσης, η Κίνα υποχρεώνει τους ξένους επενδυτές να δίνουν την τεχνολογία τους στην Κίνα. Χορηγούν χαμηλότοκα δάνεια και ευνοϊκές αναχρηματοδοτήσεις δανείων μόνο στις δικές τους εξαγωγικές επιχειρήσεις. Δεν προστατεύουν τα πνευματικά δικαιώματα τα εμπορικά σήματα κλπ. που η αξία τους υπολογίζεται σε 200 - 300 δισ. ετησίως κλπ. Όλα αυτά συμβάλουν στη δημιουργία εμπορικών ελλειμμάτων και οδηγούν στον δανεισμό τις ελλειμματικές χώρες. 
Σύμφωνα με το πίνακα 1 που απεικονίζει την ετήσια εκροή πλούτου μέσω των εμπορικών ελλειμμάτων από την ΕΕ και τις ΗΠΑ προς την Κίνα, το 2025 το εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ με την Κίνα μειώθηκε κατά $93,4 δισ. σε σχέση με το 2024 και διαμορφώθηκε στα $202,1 δισ.
Αντίθετα, το 2025 το εμπορικό έλλειμμα της ΕΕ με την Κίνα αυξήθηκε κατά 18,48% από €303 δισ. σε €359 δισ. Δηλαδή η μείωση που υπέστησαν οι εξαγωγές της Κίνας από τους δασμούς των ΗΠΑ, η Κίνα τις κατεύθυνε στην ΕΕ το 2025.
Το 2025 οι εξαγωγές της Κίνας προς την ΕΕ σε εξοπλισμό αιολικής ενέργειας εκτινάχθηκαν κατά 65,9%, ενώ οι εξαγωγές ηλεκτρολογικού εξοπλισμού, όπως σταθμοί φόρτισης συνεχούς ρεύματος (dc) και μπαταρίες αποθήκευσης ενέργειας, αυξήθηκαν κατά 25,4%.
Δυστυχώς, η ΕΕ δεν μπορεί να αντιληφθεί ότι ο αθέμιτος ανταγωνισμός της Κίνας, καταστρέφει μέρα με τη μέρα τη βιομηχανία της ΕΕ, που είναι το δυνατό χαρτί της ΕΕ, και επί πλέον αυξάνει την απώλεια πλούτου από την ΕΕ προς την Κίνα μέσω των εμπορικών ελλειμμάτων. Η μη χρήση ή η δειλή χρήση από την ΕΕ των δασμών για να προστατεύσει τη βιομηχανία της από τον αθέμιτο ανταγωνισμό είναι καταστροφική. Αλλά επίσης είναι καταστροφική η μη επιβολή φόρου άνθρακα στις εισαγωγές προϊόντων που έχουν παραχθεί από κάρβουνο, ώστε να αντισταθμίζει το υψηλό κόστος παραγωγής με πράσινη ενέργεια που αντιμετωπίζει η βιομηχανία της ΕΕ. Οι ΗΠΑ θα πρέπει μαζί με την ΕΕ και με τους άλλους συμμάχους τους, να λύσουν το πρόβλημα του αθέμιτου ανταγωνισμού στο διεθνές εμπόριο, πριν καταρρεύσουν οι Δυτικές Βιομηχανίες. Το κατάφεραν το 1985 με τη συμφωνία της Πλάζας στην τότε απειλή αφανισμού των βιομηχανιών από τα φθηνά ιαπωνικά προϊόντα λόγω του αθέμιτου ανταγωνισμού της Ιαπωνίας. Εάν εξαλειφθεί ο αθέμιτος ανταγωνισμός δε θα χρειάζονται πλέον οι δασμοί. Αλλιώς οι δασμοί θα γίνουν δρακόντειοι!
Ακόμα όμως πιο καταστροφική είναι η αδράνεια της ΕΕ και των ΗΠΑ (παρόλο που οι ΗΠΑ άρχισαν να αντιδρούν) στον πόλεμο «πέμπτης γενιάς» που διεξάγεται υβριδικά ως ψυχολογικός πόλεμος με σκοπό να προκαλεί υπονόμευση του ηθικού των λαών, και να προκαλεί διχασμό και απώλεια συνοχής των λαών, στρέφοντας τα παιδιά ενάντια στους γονείς, το ένα φύλο ενάντια στο άλλο, τη μια φυλή ενάντια στην άλλη, ώστε να δημιουργηθεί η αντίληψη της κατάρρευσης μέσα σε μια κοινωνία που στην πραγματικότητα εξακολουθεί να λειτουργεί και διαθέτει το δυναμικό που μπορεί να λύσει τα προβλήματα της.
* Ο Γιώργος Σ. Ατσαλάκης είναι Οικονομολόγος, Αναπληρωτής Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης, Εργαστήριο Επιστημονικών Δεδομένων.
