Από την καθημερινή επαφή με την επενδυτική κοινότητα όσοι ασχολούμαστε με την αγορά θα έχουμε διακρίνει διάφορες κατηγορίες επενδυτών. Θα έχετε παρατηρήσει ότι υπάρχει μια κατηγορία επενδυτών η οποία αναθεωρεί το στρατηγικό της πλάνο σχεδόν καθημερινά. Αν η αγορά είναι ανοδική ο προσανατολισμός είναι μαξιμαλιστικός: Η επιδίωξη του επενδυτή δεν είναι να υλοποιήσει το πλάνο αλλά να καρπωθεί το μέγιστο της ανόδου ακόμα και αν οι αποδόσεις έχουν ξεπεράσει τις αρχικές του προσδοκίες. Επίσης, υπάρχει μια άλλη κατηγορία επενδυτών η οποία σε καταστάσεις πανικού σπεύδει να πουλήσει τις μετοχές που έχουν θετική απόδοση στο χαρτοφυλάκιο.
Το πρώτο φαινόμενο ονομάζεται απληστία και δεν χρειάζεται πολλές εξηγήσεις. Το δεύτερο φαινόμενο ονομάζεται «disposition effect» και θα μπορούσε να μεταφραστεί ως «φαινόμενο πρόωρης ρευστοποίησης κερδών». Στη δεύτερη περίπτωση έχουμε να κάνουμε με επενδυτές που πουλούν πολύ γρήγορα τις κερδοφόρες θέσεις τους ενώ κρατούν για πολύ καιρό τις ζημιογόνες.
Αν και οι δύο αυτές συμπεριφορές κινούνται σε αντίθετες κατευθύνσεις στην πραγματικότητα δεν ισχύει κάτι τέτοιο. Οι πιο άπληστοι επενδυτές θα έπρεπε να εμφανίζονται λιγότερο επιρρεπείς στο να πουλούν τους «νικητές» τους πολύ νωρίς και άρα θα εμφάνιζαν μικρότερο disposition effect. Ωστόσο, σύμφωνα με μια μελέτη ερευνητών από το Auckland University of Technology, συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Οι πιο άπληστοι επενδυτές εμφανίζουν ακόμη ισχυρότερο disposition effect από τον μέσο επενδυτή.
Αν και η μελέτη πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή ενός πολύ μικρού αριθμού φοιτητών (μόλις 60 άτομα) τα αποτελέσματα παραμένουν ενδεικτικά λόγω των στατιστικών παρατηρήσεων. Οι εθελοντές κλήθηκαν να συμπληρώσουν ένα ερωτηματολόγιο, μέρος του οποίου αξιολογούσε το επίπεδο απληστίας τους σε μια επταβάθμια κλίμακα. Στη συνέχεια, τους ζητήθηκε να συμμετάσχουν σε συνεδριάσεις προσομοίωσης χρηματιστηρίου, όπου μπορούσαν να αποφασίσουν αν θα πουλήσουν μια μετοχή ή θα τη διακρατήσουν καθώς η τιμή της μεταβαλλόταν με τον χρόνο.
Το εντυπωσιακό αποτέλεσμα ήταν το εξής: για κάθε αύξηση κατά μία μονάδα στην κλίμακα απληστίας (ο μέσος όρος των συμμετεχόντων στην επταβάθμια κλίμακα ήταν τρεις μονάδες), το μέγεθος του disposition effect διπλασιαζόταν! Η αύξηση αυτή οφειλόταν κυρίως στην αυξανόμενη πιθανότητα να πουλήσουν τις κερδοφόρες μετοχές. Για κάθε μία μονάδα αύξησης στην κλίμακα απληστίας, οι συμμετέχοντες ήταν 12% πιο πιθανό να πουλήσουν μετοχές με κέρδος και 6% λιγότερο πιθανό να πουλήσουν μετοχές με ζημία. Αυτό σήμαινε ότι οι άπληστοι επενδυτές είχαν χαμηλότερες αποδόσεις, αφού οι αποδόσεις τους θα αυξάνονταν κατά 7,5% αν ένας επενδυτής που πούλησε μια κερδοφόρα μετοχή την είχε κρατήσει για τέσσερις ακόμη περιόδους.
Τι σημαίνει τελικά αυτό; Ότι οι λεγόμενοι άπληστοι επενδυτές ίσως δεν κυνηγούν τόσο τα περισσότερα χρήματα ή τις υψηλότερες αποδόσεις. Εκείνο που φαίνεται να τους παρακινεί είναι κυρίως η δυνατότητα να επιδεικνύουν τις επενδυτικές τους επιτυχίες και να αφηγούνται στους άλλους πόσα κέρδισαν από μια κίνηση στην αγορά. Με αυτή την έννοια, η απληστία συνδέεται περισσότερο με την αναζήτηση κοινωνικής αναγνώρισης και κύρους. Στο τέλος της ημέρας, φαίνεται πως δεν είναι τα χρήματα που μετρούν περισσότερο, αλλά το κύρος που αυτά μπορούν να προσφέρουν.
