Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ χθες έκρινε ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υπερέβη τις εξουσίες του όταν επικαλούμενος το νόμο περί Ομοσπονδιακών Εξουσιών Έκτακτης Ανάγκης επέβαλλε τους ανταποδοτικούς δασμούς σε παγκόσμια κλίμακα.
Εν ολίγοις, το Δικαστήριο ακύρωσε το μεγαλύτερο μέρος των δασμών, θεωρώντας ότι ο Πρόεδρος υπερέβη τις εξουσίες του, καθώς η επιβολή φόρων και δασμών ανήκει στο Κογκρέσο.
Σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg Economics λίγο πριν ανακοινωθεί η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, μια ευρεία απόφαση κατά του Τραμπ θα μείωνε τον μέσο δασμό από το 13,6% στο 6,5%, ήτοι το χαμηλότερο ποσοστό από τον Μάρτιο.
Πρόκειται για μια μεγάλη ήττα του Αμερικανού Πρόεδρου, ο οποίος έχασε ένα από τα πιο δυνατά του οικονομικά όπλα εναντίον των εμπορικών του εταίρων, αλλά και ένα ισχυρό εργαλείο εξωτερικής πολιτικής.
Αν και ο Πρόεδρος αμέσως μετά την ανακοίνωση της απόφασης δήλωσε ότι έχει εναλλακτικές ώστε να υπερβεί η κυβέρνηση του τις συνέπειες, και μάλιστα ανακοίνωσε ότι θα επιβάλει «γενικό δασμό 10% επιπλέον όσων ήδη έχουν επιβληθεί» -απροσδιόριστη δήλωση χωρίς αναφορά με ποια μέσα θα προχωρήσει στη συγκεκριμένη κίνηση- εντούτοις κανένα άλλο μέσο δεν του δίνει το εύρος κινήσεων του νόμου IEEPA ούτε καν το Άρθρο 301, περί των αθέμιτων πρακτικών άλλων χωρών και επιχειρήσεων.
Ακόμα μεγαλύτερος χαμένος το αμερικανικό Δημόσιο που χάνει μια σημαντική πηγή εσόδων.
Η Γραμματεία Προϋπολογισμού του Κογκρέσου εκτίμησε πρόσφατα ότι εάν όλοι οι τρέχοντες δασμοί παραμείνουν σε ισχύ, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που στηρίζονται στον νόμο IEEPA, θα αποφέρουν περίπου 300 δισ. δολάρια ετησίως κατά την επόμενη δεκαετία.
Ήδη σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ, τα συνολικά καθαρά έσοδα από τους δασμούς των ΗΠΑ έφτασαν στο ιστορικό υψηλό των 195 δισ. δολαρίων το οικονομικό έτος 2025, που έληξε στις 30 Σεπτεμβρίου.
Σύμφωνα δε με έκθεση του JP Morgan Chase Institute, τα μέτρα έχουν αποφέρει 124 δισ. δολάρια στα δημόσια ταμεία το τρέχον δημοσιονομικό έτος, ήτοι αύξηση πάνω από 300% σε σχέση με την ίδια περσινή περίοδο. (σ.σ: Ωστόσο, στο σημείο αυτό να υπογραμμίσουμε ότι παρά τους δασμούς, εν τέλει το συνολικό εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ το 2025 μεταβλήθηκε ελάχιστα και διαμορφώθηκε στα 901,5 δισ. δολάρια, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύθηκαν την Πέμπτη, μόλις 0,2% χαμηλότερο από το αντίστοιχο ποσό του προηγούμενου έτους. Βλέπετε, οι δασμοί απλά άλλαξαν τον χάρτη των εμπορικών εταίρων και δεν μείωσαν τη συνολική εξάρτηση των ΗΠΑ από τις εισαγωγές, καθώς η παραγωγή δεν μεταφέρεται στο εσωτερικό της χώρας από τη μια στιγμή στην άλλη).
Την ίδια στιγμή όμως, η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου είναι μια μεγάλη νίκη για τους εισαγωγείς, ειδικά για τις μεσαίες επιχειρήσεις αλλά και τους καταναλωτές, καθώς επωμίστηκαν το μεγαλύτερο βάρος των δασμών.
Σύμφωνα με την έκθεση του JP Morgan Chase Institute, οι μεσαίες επιχειρήσεις δεν διαθέτουν το μέγεθος των μεγαλύτερων ανταγωνιστών τους ώστε να επιβάλλουν όρους και να μετατοπίσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού. Ως εκ τούτου, πλήρωσαν δασμούς έως και 316% περισσότερο απ’ότι πριν την «Ημέρα Ανεξαρτησίας», κάτι που συνεπάγεται τεράστια αύξηση στο κόστος άσκησης της διεθνούς επιχειρηματικής τους δραστηριότητας.
Μια μεγάλη εκκρεμότητα όμως η οποία θα κρίνει και εν τέλει πολλά, τόσο για τα έσοδα των ΗΠΑ όσο και για την τελική αντίδραση της ομολογιακής αγοράς, είναι η αναδρομικότητα ή όχι της απόφασης. Οι δικαστές δεν αναφέρθηκαν στην έκταση των επιστροφών που δικαιούνται οι εισαγωγείς, αφήνοντας τα ζητήματα αυτά να εξεταστούν από κατώτερα δικαστήρια.
Σημειωτέον ότι οι επιστροφές ενδέχεται να φτάσουν έως και τα 170 δισ. δολάρια , ήτοι ποσό μεγαλύτερο από το ήμισυ των συνολικών εσόδων που απέφεραν οι δασμοί του Τραμπ.( σ.σ: Ο Τραμπ έχει επιβάλλει δασμούς βάσει και άλλων νόμων, οι οποίοι δεν τέθηκαν υπό αμφισβήτηση. Οι δασμοί σε χάλυβα, αλουμίνιο και αυτοκίνητα, που επιβλήθηκαν με διαφορετική νομική βάση, παραμένουν σε ισχύ και δεν επηρεάζονται άμεσα από αυτή την απόφαση. Σύμφωνα με κρατικά δεδομένα από τον Οκτώβριο μέχρι τα μέσα Δεκεμβρίου, αυτοί οι δασμοί αντιπροσώπευαν περίπου το ένα τρίτο των εσόδων από τους δασμούς του Τραμπ).
Οι επιπτώσεις στις αγορές
Αμέσως μετά την απόφαση οι μετοχές αντέδρασαν ανοδικά. Ο S&P 500 και ο Nasdaq σημείωσαν κέρδη, με τον κλάδο της τεχνολογίας και του λιανεμπορίου να ωφελούνται περισσότερο λόγω της εξάρτησης τους από τις εισαγωγές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Amazon, που προμηθεύεται εως και το 70% των προϊόντων της από την Κίνα.
Θετικά αντέδρασαν και οι ευρωπαϊκές και καναδικές μετοχές καθώς όλοι κερδίζουν από την υποχώρηση των εμποδίων στο εμπόριο.
Η μεγάλη εικόνα εδώ είναι ότι η απόσυρση των δασμών θα ωφελήσει την οικονομική ανάπτυξη, το εμπόριο και τα εταιρικά κέρδη, καθώς μειώνει κάθετα την αβεβαιότητα και το κόστος εισαγωγών.
Αυτά είναι ιδιαίτερα καλά νέα, ειδικά μετά τα χθεσινά στοιχεία του Υπουργείου Εμπορίου, σύμφωνα με τα οποία το ΑΕΠ των ΗΠΑ στο τέταρτο τρίμηνο αυξήθηκε με ετήσιο ρυθμό μόλις 1,4% έναντι ρυθμού 2,5% που υπολόγιζαν οι οικονομολόγοι που συμμετείχαν σε έρευνα του Dow Jones. Για ολόκληρο δε το 2025, η οικονομία των ΗΠΑ αναπτύχθηκε με ρυθμό 2,2%, έναντι ρυθμού 2,8% το 2024. Προφανώς κύριος υπαίτιος για τα παραπάνω νούμερα ήταν το shutdown της αμερικανικής κυβέρνησης που έλαβε χώρα κατά το πρώτο μισό του τέταρτου τριμήνου, όμως έβαλαν το «χεράκι» τους και ο δασμοί.
Όμως αν και η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου είναι καλά νέα για τις μετοχές και την ανάπτυξη, εντούτοις είναι κακό νέο, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, για τη δημοσιονομική κατάσταση των ΗΠΑ. Ως εκ τούτου η απώλεια εσόδων του αμερικανικού δημοσίου από τους δασμούς οδήγησε τα ομόλογα και το δολάριο σε πτώση.
Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων παρουσίασαν ανοδικές τάσεις, με την πίεση να είναι μεγαλύτερη στο μακροπρόθεσμα άκρο της καμπύλης..
Την ίδια στιγμή πωλήσεις εκδηλώθηκαν και στο δολάριο, καθώς η ακύρωση των δασμών μειώνει τις πληθωριστικές πιέσεις από τις τιμές εισαγωγών, περιορίζοντας την ανάγκη για επιθετική νομισματική πολιτική από τη Fed.
Συνοψίζοντας, αν και η αγορά των μετοχών βλέπει την απόφαση ως μια κίνηση προς τη σταθερότητα, η αγορά των ομολόγων επικεντρώνεται στην επιβάρυνση της δημοσιονομικής κατάστασης των ΗΠΑ, πόσο μάλλον αν τα δικαστήρια τους επόμενους μήνες αποφασίσουν και επιστροφές χρημάτων στους εισαγωγείς.
Ένας ακόμα αστάθμητος παράγοντας είναι οι «άλλες επιλογές» που επικαλείται ο Πρόεδρος Τραμπ προκειμένου να υπερασπιστεί την πολιτική του.
Γι’αυτό άλλωστε οι εμπορικοί φορείς ενώ χαιρέτισαν χθες την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, εντούτοις προειδοποίησαν για παρατεταμένη αβεβαιότητα. Βλέπετε, οι επιχειρήσεις εξαρτώνται από την σταθερότητα και την προβλεψιμότητα.
*Αποποίηση Ευθύνης: Το υλικό αυτό παρέχεται για πληροφοριακούς και μόνο σκοπούς. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να εκληφθεί ως προσφορά, συμβουλή ή προτροπή για την αγορά ή πώληση των αναφερόμενων προϊόντων. Παρόλο που οι πληροφορίες που περιέχονται βασίζονται σε πηγές που θεωρούνται αξιόπιστες, ουδεμία διασφάλιση δίνεται ότι είναι πλήρεις ή ακριβείς και δε θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.
.
