Ο αποκεφαλισμός της ηγεσίας στο Ιράν με την επιτυχή εξουδετέρωση του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και αρκετών ακόμη ανώτερων αξιωματούχων έχει ήδη συντελεστεί με καταιγιστική ταχύτητα και ενδέχεται να βρίσκεται σε εξέλιξη αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν.
Το εύρος των πιθανών συνεπειών μακροπρόθεσμα για τον ρόλο των ΗΠΑ στη νέα παγκόσμια τάξη που διαμορφώνεται αλλά και για την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή είναι εξίσου εντυπωσιακό. Ωστόσο, δεν υπάρχει κάποιο πρότυπο.
Το φάσμα των αντιδράσεων σε παρόμοια σοκ στο παρελθόν υπήρξε ποικίλο. Η μεγάλη εξαίρεση ήταν ο πόλεμος Yom Kippur του 1973 που προκάλεσε ένα τεράστιο bear market. Διέφερε από τις άλλες περιπτώσεις αφού οδήγησε σε παρατεταμένη μείωση της προσφοράς πετρελαίου προς τον υπόλοιπο κόσμο.
Αντίθετα, σοκ που ξεπεράστηκαν γρήγορα συχνά αποδείχτηκαν ευκαιρίες αγορών.
Καθώς οι αγορές πετρελαίου άνοιξαν ξανά μετά από ένα πρωτοφανές Σαββατοκύριακο με τεράστια άνοδο – το αργό πετρέλαιο Brent εκτινάχτηκε 12,5% πριν σταθεροποιηθεί – το καλύτερο είναι να εστιάσουμε σε αυτό που έχει πάντα τη μεγαλύτερη σημασία για τις αγορές βραχυπρόθεσμα μετά από ένα γεωπολιτικό επεισόδιο. Θα επηρεαστεί η προσφορά πετρελαίου;
To γεγονός είναι ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει μετατραπεί από ένα περιθωριακό ρίσκο σε κορυφαία ανησυχία για τους επενδυτές. Ανησυχούν όχι μόνο για το ενδεχόμενο μιας μάχης εξουσίας στο Ιράν αλλά και για ένα παρατεταμένο περιφερειακό πόλεμο με επιπτώσεις που επεκτείνονται από το παγκόσμιο εμπόριο έως τον πληθωρισμό.
Οι τιμές πετρελαίου εκτινάχτηκαν τη Δευτέρα ενώ ο χρυσός ενισχύθηκε παράλληλα με το κόστος κρατικού δανεισμού. Οι αγορές προσπαθούσαν να αποτιμήσουν τα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν.
Η Τεχεράνη αντεπιτέθηκε πλήττοντας πόλεις του Κόλπου με τις αεροπορικές εταιρείες να διακόπτουν πτήσεις και τα δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν πετρέλαιο να αναστέλλουν τη διέλευση τους από τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ.
Ο πρώτος κίνδυνος για τις αγορές είναι η αβεβαιότητα σχετικά με το τι θα συμβεί στη συνέχεια στο Ιράν, δεδομένης της πολυπλοκότητας του συστήματος διακυβέρνησης της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Αυτό περιπλέκει περαιτέρω τις προοπτικές για τις τιμές πετρελαίου οι οποίες ενισχύονται εδώ και εβδομάδες και πλέον είναι όμηροι των κινήσεων των πετρελαιοπαραγωγών χωρών και του τρόπου με τον οποίο επηρεάζεται η διέλευση των δεξαμενόπλοιων από τη Μέση Ανατολή με επιπτώσεις για τον πληθωρισμό παγκοσμίως.
Το αργό πετρέλαιο Brent κατέγραφε άνοδο 10% στα $79 το βαρέλι τη Δευτέρα με συνολικό σκαρφάλωμα σχεδόν 30% από την αρχή του 2026. Παραμένει όμως αρκετά χαμηλότερα από το επίπεδο των $100 που οι αναλυτές εκτιμούν ότι θα ξεπεράσει σε περίπτωση παρατεταμένης σύγκρουσης.
Οι οικονομολόγοι της Commerzbank θεωρούν ότι είναι μια σχετικά μετριοπαθής αντίδραση αν αναλογιστεί κανείς ότι τα Στενά του Ορμούζ μέσω των οποίων διέρχεται γύρω στο 205 της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου είναι ουσιαστικά κλειστά.
Προς το παρόν οι αγορές φαίνεται να αναμένουν ένα σύντομο πόλεμο που θα διαρκέσει μερικές εβδομάδες.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος μπορεί να είναι ο εφησυχασμός στις αγορές που υποθέτουν ότι οι συνέπειες θα είναι περιορισμένες, όπως συνέβη κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου μεταξύ Ιράν και Ισραήλ τον Ιούνιο του 2025, σύμφωνα με αναλυτές.
Όπως αναφέρει σε έκθεση της η Barclays, “η ιστορία στηρίζει έντονα την πώληση του γεωπολιτικού ρίσκου όταν ξεκινούν οι εχθροπραξίες. Αυτό που μας ανησυχεί είναι ότι οι επενδυτές έχουν πλέον μάθει αυτό το μοτίβο και ενδέχεται να υποτιμούν ένα σενάριο όπου η συγκράτηση της σύρραξης αποτυγχάνει.”
