Η νόσος του Crohn είναι μία χρόνια φλεγμονώδης νόσος του εντέρου (Inflammatory Bowel Disease – IBD), η οποία μπορεί να προσβάλει οποιοδήποτε τμήμα του πεπτικού σωλήνα, από το στόμα έως τον πρωκτό, με συχνότερη εντόπιση τον τελικό ειλεό και το παχύ έντερο. Χαρακτηρίζεται από περιόδους έξαρσης και ύφεσης και απαιτεί μακροχρόνια ιατρική παρακολούθηση και εξατομικευμένη θεραπευτική προσέγγιση.
Αίτια και παθογένεια
Η ακριβής αιτία της νόσου του Crohn δεν είναι πλήρως γνωστή. Πρόκειται για πολυπαραγοντική νόσο, όπου συνυπάρχουν:
1. Διαταραχή του ανοσοποιητικού συστήματος
Το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται λανθασμένα στους ιστούς του γαστρεντερικού σωλήνα, προκαλώντας χρόνια φλεγμονή.
2. Γενετική προδιάθεση
Άτομα με οικογενειακό ιστορικό φλεγμονωδών νόσων του εντέρου έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.
3. Περιβαλλοντικοί παράγοντες
Παράγοντες όπως:
- το κάπνισμα (ισχυρός επιβαρυντικός παράγοντας),
- η δυτικού τύπου διατροφή,
- οι λοιμώξεις,
- η έκθεση σε ορισμένους μικροοργανισμούς
φαίνεται να συμβάλλουν στην ενεργοποίηση της νόσου.
4. Μικροβίωμα του εντέρου
Διαταραχές στη σύσταση της εντερικής μικροχλωρίδας (δυσβίωση) σχετίζονται με την παθογένεια της νόσου.
Συμπτώματα
Τα συμπτώματα ποικίλλουν ανάλογα με το σημείο προσβολής και τη βαρύτητα της νόσου. Τα συχνότερα είναι:
Γαστρεντερικά συμπτώματα:
- Χρόνια διάρροια
- Κοιλιακό άλγος
- Αιματηρά ή βλεννώδη κόπρανα
- Φούσκωμα
- Αίσθημα ατελούς κένωσης
- Ναυτία και έμετοι
Γενικά συμπτώματα:
- Κόπωση
- Απώλεια βάρους
- Πυρετός
- Ανορεξία
- Αναιμία
Εξωεντερικές εκδηλώσεις:
- Αρθραλγίες και αρθρίτιδα
- Δερματικές βλάβες (π.χ. οζώδες ερύθημα)
- Οφθαλμολογικές φλεγμονές (ραγοειδίτιδα)
- Ηπατοχολικές διαταραχές
Διάγνωση
Η διάγνωση βασίζεται σε συνδυασμό κλινικών, εργαστηριακών, απεικονιστικών και ενδοσκοπικών ευρημάτων:
Εξετάσεις που χρησιμοποιούνται:
- Ενδοσκόπηση (κολονοσκόπηση) με βιοψίες
- Μαγνητική εντερογραφία ή αξονική τομογραφία εντέρου
- Εργαστηριακές εξετάσεις αίματος (CRP, ΤΚΕ, αναιμία, δείκτες φλεγμονής)
- Εξετάσεις κοπράνων (καλπροτεκτίνη κοπράνων)
- Ιστολογική ανάλυση βιοψιών
Η νόσος χαρακτηρίζεται ιστολογικά από διατοιχωματική φλεγμονή (φλεγμονή που διαπερνά όλα τα στρώματα του εντερικού τοιχώματος), κάτι που τη διαφοροποιεί από την ελκώδη κολίτιδα.
Θεραπεία
Δεν υπάρχει οριστική ίαση για τη νόσο του Crohn, ωστόσο υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπείες που επιτυγχάνουν ύφεση, έλεγχο των συμπτωμάτων και πρόληψη επιπλοκών.
Φαρμακευτική αγωγή:
1. Αντιφλεγμονώδη
- Αμινοσαλικυλικά (σε επιλεγμένες περιπτώσεις)
2. Κορτικοστεροειδή
- Για την αντιμετώπιση οξέων εξάρσεων (όχι για μακροχρόνια χρήση)
3. Ανοσοκατασταλτικά
- Αζαθειοπρίνη
- Μεθοτρεξάτη
4. Βιολογικοί παράγοντες (βιολογικές θεραπείες)
- Αντι-TNF παράγοντες
- Αντι-ιντεγκρίνες
- Αντι-ιντερλευκίνες
(σύγχρονες στοχευμένες θεραπείες με υψηλή αποτελεσματικότητα)
5. Μικρά μόρια (νεότερες θεραπείες)
- Στοχευμένα ανοσορρυθμιστικά φάρμακα
Χειρουργική αντιμετώπιση
Η χειρουργική επέμβαση ενδείκνυται σε περιπτώσεις:
- εντερικής απόφραξης,
- συριγγίων,
- αποστημάτων,
- διάτρησης,
- αποτυχίας φαρμακευτικής θεραπείας.
Η χειρουργική δεν θεραπεύει τη νόσο, αλλά αντιμετωπίζει τις επιπλοκές της.
Ζωή με τη νόσο του Crohn
Με τη σωστή θεραπευτική στρατηγική, ιατρική παρακολούθηση και εξατομικευμένη φροντίδα, οι περισσότεροι ασθενείς μπορούν να διατηρήσουν καλή ποιότητα ζωής. Η σύγχρονη ιατρική έχει μετατρέψει τη νόσο από σοβαρά αναπηρική σε διαχειρίσιμη χρόνια πάθηση.
Η ψυχολογική υποστήριξη, η σωστή διατροφή, η διακοπή του καπνίσματος και η συμμόρφωση στη θεραπεία αποτελούν βασικούς πυλώνες της συνολικής αντιμετώπισης.
