Τις προκλήσεις και τις χρόνιες παθογένειες γύρω από την ανάπτυξη υδρογονανθράκων στη χώρα αναλύει σε συνέντευξή του στο Liberal ο καθηγητής Γεωλογίας και διευθυντής του Ινστιτούτου Έρευνας Υδρογονανθράκων, Αβραάμ Ζεληλίδης.
Στον απόηχο των τελευταίων υπογραφών-ορόσημο με τη Chevron ξετυλίγει την επόμενη μέρα στο story των εξορύξεων της χώρας, με φόντο την επικείμενη συνάντηση κορυφής στις ΗΠΑ για τον Κάθετο Διάδρομο.
Όπως υποστηρίζει, η Ελλάδα μπορεί να αλλάξει οικονομική τροχιά μέσα από την εμπορική αξιοποίηση των υδρογονανθράκων.
Επιπλέον, ιδιαίτερη αναφορά κάνει στις παράλληλες τουρκικές συνεργασίες με τους αμερικανικούς κολοσσούς εκτιμώντας το αν μπορούν τελικά να επηρεάσουν τα ελληνικά συμφέροντα.
Παράλληλα, υπογραμμίζει τη μεγάλη σημασία της κατασκευής νέων αγωγών αλλά και του «Κάθετου Διάδρομου» για τον ενεργειακό και γεωπολιτικό ρόλο της Ελλάδας.
Συνέντευξη στη Μαργαρίτα Ασημακοπούλου
Κύριε Ζεληλίδη, με φόντο τις τελευταίες συμφωνίες που υπογράφηκαν με την Chevron για τις έρευνες υδρογονανθράκων που ενδυναμώνουν την χώρα, ποιος είναι ο νέος ρόλος της Ελλάδας στην ΝΑ Μεσόγειο και ΝΑ Ευρώπη;
Θα ξεκινήσω επιβεβαιώνοντας αυτό ακριβώς που είπατε.
Ενδυναμώνουν την Ελλάδα γεωστρατηγικά. Ακυρώνουν ξεκάθαρα το τουρκολιβυκό μνημόνιο και βάζουν πλέον τη χώρα στο επόμενο βήμα, που θα είναι η λεκάνη του Ηροδότου, η ΑΟΖ με την Κύπρο και η ΑΟΖ με την Αίγυπτο.
Αυτό είναι αδιαμφισβήτητο. Πάμε όμως, λίγο, στις προκλήσεις και στο τι με προβληματίζει. Επειδή με το θέμα ασχολούμαι τα τελευταία 30 χρόνια, είμαι επιφυλακτικός σε κάποια κομμάτια. Θυμίζουμε ότι το 2019 η χώρα είχε πει ότι δεν θέλει πετρέλαια, ότι θέλουμε μόνο φυσικό αέριο. Στελέχη υποστήριζαν πως δεν θα μετατρέψουμε το Αιγαίο και τη Μεσόγειο σε Σαουδική Αραβία.
Μην ξεχνάμε, επίσης, ότι την ίδια χρονιά ακυρώσαμε τις έρευνες της Exxon, η οποία τότε προσπαθούσε να κάνει σεισμικές έρευνες και προσέφυγε μια περιβαλλοντική οργάνωση στο ΣτΕ και επί 3,5 χρόνια τους είχαν «ομήρους». Το ίδιο είχε συμβεί και με την Total.
Τώρα, το αφήγημα βλέπουμε να αλλάζει, όπως ακούμε από τις εξαγγελίες αναμένουμε μέσα στο 26 να δούμε τη γεώτρηση στον Block 2. Όποιος και να είναι στην κοινοπραξία, αυτό που θα πρέπει να μας ενδιαφέρει είναι να γίνει επιτέλους η γεώτρηση.
Βλέποντας το νέο χρονοδιάγραμμα τοποθετούν την περίοδο 2032-35 για την πρώτη παραγωγή υδρογονανθράκων στη χώρα. Η γεώτρηση στο Block 2 μπορεί να γίνει σήμερα, το 26. Και να ξέρω το 27 ότι έχω κοίτασμα ή δεν έχω. Αυτό είναι το σημαντικό, να «πατήσουμε πόδι», να επιταχύνουμε, να μην περιμένουμε το 2032-35.
Η εκτίμησή μου είναι ότι η γεώτρηση θα γίνει το 27, λίγο πριν ή λίγο μετά τις εκλογές. Θεωρώ ότι με την παρουσία του Τραμπ έχουν αλλάξει άρδην οι συσχετισμοί και οι επιθυμίες, γιατί αν δεν ήταν ο Τραμπ τώρα δεν θα μιλούσαμε για εξορυκτικές δραστηριότητες. Θα μέναμε στο αφήγημα των ΑΠΕ, της ισοπέδωσης των βουνών, των φωτοβολταϊκών κλπ.
Πώς πιστεύετε ότι πρέπει να ξεπεραστούν αυτές οι παθογένειες και οι γραφειοκρατικές αγκυλώσεις προκειμένου να γίνει η Ελλάδα ενεργειακός κόμβος; Ποιες οι προκλήσεις του όλου εγχειρήματος και πώς το κράτος πρέπει να αντιμετωπίσει αυτές τις παθογένειες;
Όταν προσφεύγουν δήμοι, περιφέρειες και σύλλογοι για τις ανεμογεννήτριες δεν προσφεύγουν στο ΣτΕ; Ναι. Σε πόσες μέρες βγαίνει η απόφαση του ΣτΕ ότι τέλος, ακυρώνονται οι προσφυγές, προχωράμε στις ανεμογεννήτριες; Σε δέκα μέρες.
Όταν θέλει, λοιπόν, το κράτος, όταν θέλει η πολιτεία, οι αποφάσεις βγαίνουν γρήγορα. Όταν η πολιτεία δεν το θέλει, τότε όλα καθυστερούν. Σας είπα, το χαρακτηριστικό παράδειγμα της Exxon πριν 3,5 χρόνια. Tότε η Exxon απείλησε τον Ιούνιο να φύγει και τον Οκτώβριο βγήκε η απόφαση του ΣτΕ, μετά από 3,5 χρόνια. Δηλαδή όταν δεν θέλει η πολιτεία την εξόρυξη, πώς θα βοηθήσει την εταιρεία να κάνει τη διαδικασία;
Αν πράγματι οι έρευνες τελεσφορήσουν και μπορεί η Ελλάδα να καταστεί δυνητικά κάποια στιγμή και εξαγωγέας, αυτό πρακτικά τι μπορεί να σημαίνει για τη χώρα;
Ο κύριος Παπασταύρου σήμερα δήλωσε ότι θα είμαστε αυτάρκεις για τα επόμενα 30-40 χρόνια.
Εγώ, σαν Γεωλόγος, λέω εδώ και 15 χρόνια, ότι αν αξιοποιήσουμε τους υδρογονάνθρακες της Ελλάδας, θα έχουμε αυτοδυναμία σε ενέργεια για όλη την Ευρώπη για τα επόμενα 50 χρόνια, όχι για την Ελλάδα, για την Ευρώπη.
Για την Ελλάδα αυτό θα αλλάξει τον ρου από τη μία μέρα στην άλλη. Το 2009 έλεγα τότε σε συνεντεύξεις μου, «μακάρι να μπει στο πρώτο μνημόνιο το 30% των εσόδων από τα κοιτάσματα να πάνε στην αποπληρωμή του χρέους». Σήμερα δεν θα χρωστούσαμε, γιατί πίστευα τότε ότι οι τραπεζίτες θα πίεζαν για την εξόρυξη των υδρογονανθράκων.
Αυτό τι σημαίνει όμως; Όταν πιστεύεις ότι έχεις κάποιο ποσοστό επί των κερδών, αυτόματα θα αρχίσεις να αποπληρώνεις το χρέος πολύ γρήγορα. Οι μισθοί θα ανέβουν. Γιατί τα έσοδα θα πάνε στο Ταμείο Γενεών, σύμφωνα με τον νόμο που έχουμε ψηφίσει το 2011. Αυτό με τη σειρά του τι σημαίνει, λοιπόν; Σημαίνει ότι θα υποστηρίξουμε το συνταξιοδοτικό, την παιδεία, την υγεία. Εκεί θα πάνε αυτά τα ποσά.
Με δυο λόγια, λοιπόν, πού οφείλονται αυτές οι καθυστερήσεις που έχουμε δει όλα αυτά τα χρόνια στο story ανάπτυξης των υδρογονανθράκων στη χώρα;
Το «δεν θέλω» των ελληνικών κυβερνήσεων, είτε ήταν ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, Νέα Δημοκρατία, κάθε φορά έχουν άλλους χρωματισμούς. Ο ένας ήθελε να προστατεύσει το περιβάλλον, ο άλλος ήθελε να προστατεύσει τον τάδε βιομήχανο, τον άλλον πλοιοκτήτη. Αυτό είναι μία παράμετρος.
Πάμε στη δεύτερη. Η Ευρώπη ήξερε; Ήξερε. Ούτε η Ευρώπη, λοιπόν, μας θέλει τόσο δυνατούς, γιατί αν πράγματι είμαστε παραγωγός και εξαγωγός, καταλαβαίνετε ότι όχι μόνο γεωστρατηγικά και γεωπολιτικά αλλά και οικονομικά θα συμβάλλουμε στην ανάπτυξη της Ευρώπης. Δεν το ήθελαν.
Από το 2010, όταν φώναζα σε παγκόσμια συνέδρια και με άκουγαν οι πετρελαϊκές εταιρείες, πολλοί αναρωτιόντουσαν, «μα είναι δυνατόν η Ευρώπη να ξέρει και να μην το θέλει»; Κι όμως, δεν το ήθελε.
Πάμε και στην Αμερική. Θυμάστε ότι ο Μπάιντεν σταμάτησε τον EastMed.
Άρα, λοιπόν, πρέπει να πατήσουμε μόνοι μας στα πόδια μας γερά και να αποφασίσουμε τι θέλουμε, να μην μας άγουν και μας φέρουν πότε πότε η Ευρώπη, πότε τα ντόπια κεφάλαια.
Πάμε λίγο και στα πρακτικά των γεωτρήσεων. Έρχεται ένα επενδυτικό κύμα γεωτρήσεων άνω του 1 δισ. ευρώ σε εννέα θαλάσσια μπλοκ της χώρας, με τη πρεμιέρα να γίνεται στο «μπλοκ 2» του ΒΔ Ιόνιου στις αρχές του 2027 και με τελευταίο στο σχεδιασμό το οικόπεδο «Νότια Κρήτη 2» στις αρχές του 2033. Πόσο δύσκολες είναι τεχνικά αυτές οι γεωτρήσεις; Διαβάζουμε κατά περιπτώσεις για νερά που αγγίζουν τα 3.000 μέτρα βάθος.
Η Chevron αλλά και η Exxon μπήκε τώρα στο παιχνίδι ακριβώς για έναν λόγο: ότι το Block 2 είναι ίδιο γεωδυναμικά, γεωλογικά, εξελικτικά με το μπλοκ που έχει νότια της Κρήτης. Τι σημαίνει αυτό; Ότι θα πάει να τρυπήσει στα 2 χιλιόμετρα και όχι στα 3, ενώ στην άλλη μεριά έχει 3.000 και 4.000 μέτρα. Εκεί λοιπόν θα είναι πιο εύκολη η εικόνα της. Ένα το κρατούμενο.
Δεύτερον, η Exxon ξέρει ότι θα βρει κοιτάσματα και αυτά τα κοιτάσματα θα τροφοδοτήσουν τον αγωγό που πάει στην Ευρώπη, ενώ τα υπόλοιπα κοιτάσματα στην Κρήτη θέλουν αγωγούς, δηλαδή πρέπει να γίνει τουλάχιστον το κομμάτι του αγωγού που ξεκινάει από την Κρήτη και φτάνει στην Ευρώπη. Άρα, λοιπόν, είναι εύκολο να αξιοποιήσεις τα κοιτάσματα του Block 2.
Και, όπως είπατε, δεν θα γίνει μία γεώτρηση. Δεν είναι μόνο ένα το κοίτασμα. Δεν είναι μόνο η μία περιοχή που μας ενδιαφέρει. Εγώ τουλάχιστον από τα παλιά σεισμικά που είδα, είχα εντοπίσει τουλάχιστον τρεις θέσεις.
Θα γίνει, πρέπει να γίνει πρώτη γεώτρηση. Πρέπει να αλλάξουν το αφήγημα και να πουν δεν γίνεται μόνο να καμαρώνεις. Βοήθησε το να γίνει.
Βλέπουμε ότι η Τουρκία προσπαθεί να κάνει μια ρελάνς σε σχέση με τις ενεργειακές συμφωνίες της Ελλάδος και να διευρύνει το δικό της παιχνίδι στη Μεσόγειο επιδιώκοντας και αυτή συνεργασίες με την Exxon και τη Chevron. Μπορούν να επηρεάσουν οι κινήσεις αυτές τα ελληνικά συμφέροντα;
Γιατί πήγε η Τουρκία στη Chevron, αφού έχει τέσσερα δικά της τρυπάνια; Αφού έχει τρυπήσει στη Μαύρη Θάλασσα; Κάτι δεν κάνουν καλά ή κάτι δεν ξέρουν να κάνουν καλά και φώναξαν τη Chevron για να τους λύσει το πρόβλημα.
Νομίζω ότι αυτό το παιχνίδι θα τελειώσει. Νομίζω ότι σε ένα-δυο χρόνια θα έχουμε κάνει την ΑΟΖ, όχι γιατί το θέλουμε αλλά γιατί θα μας το ζητήσουν, με την Κύπρο και την Αίγυπτο, γιατί οι Chevron και οι Exxon θέλουν να τρυπήσουν και στη λεκάνη του Ηροδότου. Έχει διπλάσια κοιτάσματα από τη λεκάνη της Λεβαντίνης.
Τεράστια τα κοιτάσματα που βρήκε το Ισραήλ, που βρήκε η Αίγυπτος, που βρήκε η Κύπρος, και ξέρουν και πιστεύουν ότι τα ίδια θα βρουν στη λεκάνη του Ηροδότου. Θέλουν ησυχία όμως. Θέλουν να ξέρουν με ποιον θα παίξουν. Η λεκάνη του Ηροδότου λοιπόν τρυπιέται από τη μεριά της Κύπρου, τρυπιέται από τη μεριά της Αιγύπτου και δεν τρυπιέται από τη μεριά της Ελλάδας.
Πάμε λίγο τώρα και σε έναν άλλο κομβικό πυλώνα, τον Κάθετο Διάδρομο. Βρισκόμαστε λίγο πριν από τη «συνάντηση κορυφής» της 24ης Φεβρουαρίου για τον Κάθετο Διάδρομο στην Ουάσιγκτον. Τι μήνυμα εκπέμπει η συγκυρία της υπογραφής των συμβάσεων με τη Chevron λίγες ημέρες πριν τη συνάντηση;
Ο κάθετος διάδρομος ήταν ένα από τα «θέλω» της Αμερικής και εμείς ήταν καλό που συμφωνήσαμε να γίνει. Προσωπικά θεωρώ ότι όσοι αγωγοί και να γίνουν, θα χρειαστούμε και άλλους. Δεν θα φτάνουν αυτοί, γιατί τα κοιτάσματα τα δικά μας είναι τεράστια. Συνεπώς, εννοείται πως όποιος αγωγός και να γίνει είναι καλός.
Κάποτε πριν 15 χρόνια είχα γράψει ένα άρθρο που είχε τίτλο «Ο πόλεμος των αγωγών». Αν δείτε λοιπόν τους αγωγούς, όπως είναι σχεδιασμένοι για να μεταφέρουν είτε φυσικό αέριο είτε πετρέλαιο, είναι δίκτυα. Και έλεγα τότε, λοιπόν, ότι η Τουρκία έχει σχεδιάσει να είναι ο κεντρικός διαμεσολαβητής για την Ευρώπη. Ευτυχώς ή δυστυχώς, ευτυχώς για εμάς, δυστυχώς για αυτούς, η κόντρα με το Ισραήλ λόγω Συρίας έδιωξε τους επενδυτές και τους αγωγούς από την Τουρκία. Γι’ αυτό σχεδιάζουν τώρα αγωγούς μέσω της Ελλάδας.
Θα μας δώσουν δύναμη, γεωστρατηγική ισχύ, θα μας δώσουν πολλά πλεονεκτήματα. Το θέμα είναι να τα υποστηρίξουν όλα αυτά.
Ποιες προσδοκίες καλλιεργούνται για την ουσιαστική ενεργοποίηση του κάθετου διαδρόμου μετά τις διαβουλεύσεις και για τον ενεργειακό ρόλο της Ελλάδας;
Καλλιεργούνται, πράγματι, πολλές προσδοκίες. Θα πρέπει, όμως, να έχουμε κι άλλους σταθμούς. Η Ρεβυθούσα δεν φτάνει. Ο κάθετος διάδρομος είναι ένα μεγάλο project, επωφελούμαστε και εμείς, εξυπηρετεί και τους Αμερικανούς, να πάρουν το LNG, να ξαναεριοποιείται στη Ρεβυθούσα και να τροφοδοτεί στη φάση αυτή την Ουκρανία, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία κλπ. Εμείς, όμως, θέλουμε μεγαλύτερους αγωγούς, να μεταφέρουν φυσικό αέριο στην Ευρώπη, όχι μόνο στις ανατολικές χώρες.
Τώρα περιμένουμε και τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες, πόσο θα υποστηρίξουν ένα τέτοιο εγχείρημα. Και ξαναλέω, εμείς σε κάθε περίπτωση, ωφελούμαστε και είναι θετικό για την Ελλάδα να παραμείνει ο Τραμπ στην εξουσία, μας ευνοεί στην προσπάθειά μας να μπορέσουμε να εξορύξουμε τους υδρογονάνθρακες.
