Στη σημαντική θέση που καταλαμβάνει ήδη η Ελλάδα ως ένας ελκυστικός προορισμός για τις startup επιχειρήσεις και του διεθνούς συστήματος καινοτομίας αναφέρεται ο Ζιβ Μπαϊντά (Ziv Baida), editor-in-chief και επικεφαλής Ανάπτυξης Δεικτών της StartupBlink.
Στο δεύτερο μέρος της συνέντευξης του για το που βρίσκεται το βρίσκεται το διεθνές επιχειρηματικό περιβάλλον στην αρχή του 2026 (εδώ το πρώτο μέρος), ο συνομιλητής μας καταγράφει τα πλεονεκτήματα που έχει Ελλάδα αλλά παράλληλα κάνει λόγο και για τα όσα μπορούν ακόμα να γίνουν για τη δημιουργία των βασικών υποδομών και των θεμελιωδών μηχανισμών επιτρέπουν στο επιχειρηματικό περιβάλλον να λειτουργεί ομαλά.
Επιπλέον, στέκεται στη σημασία για τη μείωση των φόρων και τη μείωση του «κράτους των Αθηνών» που διακρίνει το ελληνικό σύστημα καινοτομίας, όπως είχε αναδείξει το Liberal στην παρουσίαση του Startup Ecosystem Report 2025 το περασμένο καλοκαίρι.
Εκτός των ελληνικών δεδομένων, ο Ζιβ Μπαϊντά εξηγεί και το πόσο καταλυτική είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη στη διαμόρφωση του παγκοσμίου επιχειρηματικού περιβάλλοντος, όπως καταγράφονται και στον δείκτη Επιχειρηματικού Περιβάλλοντος Καινοτομίας (IBEI).
Συνέντευξη στον Αλέξανδρο Βέλμαχο
Πώς θα αξιολογούσατε το τρέχον περιβάλλον για τις νεοφυείς επιχειρήσεις στην Ελλάδα και ποια μέτρα θα μπορούσαν να λάβουν οι δημόσιοι φορείς και οι ενδιαφερόμενοι του ιδιωτικού τομέα για να το βελτιώσουν;
Όσον αφορά τις συνθήκες, η Ελλάδα κατατάσσεται στη μεσαία προς ανώτερη κατηγορία σε παγκόσμιο επίπεδο, με σαφή πλεονεκτήματα όσον αφορά τη διεθνή συνδεσιμότητα και την εξωστρέφεια, αλλά εξακολουθεί να έχει να κάνει πολλά για να δημιουργήσει το «core plumbing» που διευκολύνει την ίδρυση, τη λειτουργία και την ανάπτυξη μιας επιχείρησης.
Στο τρέχον επιχειρηματικό περιβάλλον για νεοφυείς επιχειρήσεις και ως προς τις ευνοϊκές συνθήκες για την καινοτομία, η Ελλάδα κατατάσσεται 33η παγκοσμίως και 22η στην Ευρώπη. Είναι ιδιαίτερα ισχυρή στον τομέα της παγκόσμιας κινητικότητας και ανοιχτότητας (οpenness): 4η στην Ευρώπη σε αυτή την λειτουργική κατηγορία και 3η στην περιοχή των Βαλκανίων και της Νότιας Ευρώπης.
Τα πλεονεκτήματά της συνάδουν με ένα διασυνοριακό προφίλ: Οι διασυνοριακές τραπεζικές συναλλαγές, η εμπορική εξωστρέφεια και η ίδρυση επιχειρήσεων βρίσκονται στη λίστα των πλεονεκτημάτων, ενώ η φορολογία επισημαίνεται ως τομέας που χρήζει περαιτέρω βελτίωσης
Εντοπίσαμε συγκεκριμένους μηχανισμούς που χρησιμοποιεί η Ελλάδα για να προσελκύσει ανθρώπους και κεφάλαια, όπως το καθεστώς μη μόνιμης κατοικίας, η Χρυσή Βίζα και οι φορολογικές εκπτώσεις για άτομα που επενδύουν σε νέες ελληνικές εταιρείες (όπως για παράδειγμα τα Enterprise Greece, Visa Innovation Program Europe).
Οι προτάσεις για Δημόσιο και ιδιωτικό τομέα
Με βάση αυτές τις πληροφορίες, μπορούμε να προτείνουμε ορισμένες ιδέες για δημόσιους φορείς και ενδιαφερόμενους του ιδιωτικού τομέα στην Ελλάδα.
Προτεραιότητες του δημόσιου τομέα
- Ενίσχυση των στοιχείων που ήδη διαφοροποιούν την Ελλάδα: διεθνής προσβασιμότητα και ανοιχτότητα. Συνέχιση της ενίσχυσης των μηχανισμών «υποδοχής ιδρυτών και επενδυτών» που έχουν ήδη επισημανθεί (διαδρομές διαμονής/ταλέντων και φορολογικά εργαλεία προσανατολισμένα στους επενδυτές), αλλά και πιο άμεση σύνδεσή τους με τη δημιουργία και την επέκταση νεοφυών επιχειρήσεων.
- Στόχευση στα κενά που επισημαίνονται ρητά στο προφίλ του IBEI, ιδίως στη φορολογία, ώστε το συνολικό πακέτο να μην είναι «ανοιχτό και συνδεδεμένο, αλλά με πολλές τριβές».
Προτεραιότητες του ιδιωτικού τομέα
- Μείωση της υπερβολικής εξάρτησης από την Αθήνα με τη δημιουργία επαναλαμβανόμενων διαδρομών επέκτασης εκτός της πρωτεύουσας: συνένωση επενδυτών, κανάλια προμήθειας/υιοθέτησης από εταιρείες και νεοφυείς επιχειρήσεις, και υποστήριξη ιδρυτών που βοηθά τα δευτερεύοντα κέντρα να διατηρήσουν ταλέντα και να αναπτυχθούν.
- Ανάπτυξη με βάση αποδεδειγμένα πλεονεκτήματα: η έκθεση GSEI 2025 επισημαίνει το πλεονέκτημα της Αθήνας στον τομέα των ταξιδιών (15η θέση παγκοσμίως), το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πλατφόρμα για τη δημιουργία περισσότερων επεκτάσεων και την προσέλκυση εξειδικευμένων ταλέντων και κεφαλαίων.
Συμπερασματικά, το επιχειρηματικό περιβάλλον της Ελλάδας έχει πραγματικά πλεονεκτήματα, όσον αφορά την ανοιχτότητα και τη διασυνοριακή λειτουργικότητα, και το οικοσύστημα βελτιώνεται όσον αφορά τα αποτελέσματα. Το επόμενο βήμα είναι να μετατραπεί αυτό το πλεονέκτημα της ανοιχτότητας σε βαθύτερη ικανότητα επέκτασης - με τη μείωση των τριβών (ιδιαίτερα όσον αφορά τη φορολογία) και με τη δημιουργία ισχυρότερης υποδομής ανάπτυξης πέρα από την Αθήνα.
Τι ρόλο έχει ήδη διαδραματίσει η ραγδαία άνοδος της Τεχνητής Νοημοσύνης και τι ρόλο θα διαδραματίσει στη διαμόρφωση του παγκόσμιου χάρτη της επιχειρηματικής καινοτομίας;
Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι ήδη αρκετά μεγάλη ώστε να επηρεάζει τα σημεία όπου συγκεντρώνεται η καινοτομία, ενώ το σημερινό παγκόσμιο τεχνολογικό περιβάλλον διαμορφώνεται από δύο σημαντικές δυνάμεις: την AI και το εξελισσόμενο γεωπολιτικό τοπίο.
Για τα στοιχεία που εξετάζουμε αναφορικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη, βλέπουμε ότι (στον γενικό GSEI 2025): Οι Ηνωμένες Πολιτείες κατατάσσονται στην 1η θέση, ακολουθούμενες από το Ισραήλ (2η θέση), το Ηνωμένο Βασίλειο (3η θέση), τη Σιγκαπούρη (4η θέση) και τον Καναδά (5η θέση), με τη Γερμανία (6η θέση) και τη Γαλλία (7η θέση) να ακολουθούν.
Οι διαφορές στις βαθμολογίες της AI είναι τουλάχιστον εξίσου σημαντικές με την κατάταξη: η συνολική βαθμολογία των ΗΠΑ είναι 29.217 έναντι 8.312 για το Ηνωμένο Βασίλειο (περίπου 3,5 φορές υψηλότερη), ενώ υπάρχει και άλλη μια μεγάλη διαφορά, σε σύγκριση του ΗΒ με τη Γερμανία (περίπου 2,1 φορές χαμηλότερη).
Επειδή η AI είναι δραστηριότητα εντάσεως τόσο ανθρώπινου κεφαλαίου όσο και χρηματοδοτικών πόρων, αξιολογούμε το κατά πόσο οι επιχειρηματίες μπορούν να ιδρύσουν και να λειτουργήσουν εταιρείες με ελάχιστες δυσκολίες και αν το περιβάλλον είναι αξιόπιστο και ελκυστικό για την προσέλκυση κεφαλαίων και ταλέντων.
Ένα μικρό σύνολο οικοσυστημάτων συνδυάζει ήδη ισχυρά αποτελέσματα στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης με πρόσβαση σε κεφάλαια υψηλού επιπέδου και ισχυρά σήματα «λειτουργικότητας» στα δεδομένα: Οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο και ο Καναδάς ξεχωρίζουν ως χώρες με τις καλύτερες επιδόσεις στον τομέα της AI και ως οι ισχυρότερες σε ό,τι αφορά την πρόσβαση σε κεφάλαια και την παγκόσμια κινητικότητα/ανοιχτότητα.
Αυτός ο συνδυασμός καθιστά ευκολότερο να συνεχίσει να προσελκύει χρηματοδότηση και ταλέντα και να μετατρέψει το «κύμα» της Τεχνητής Νοημοσύνης σε περισσότερα scale-up και διασυνοριακή έλξη.
Από την άλλη, το Ισραήλ και η Εσθονία έχουν κορυφαίες επιδόσεις στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης, αλλά έχουν χαμηλότερες βαθμολογίες πρόσβασης σε κεφάλαια ενώ η Γερμανία και η Γαλλία έχουν πολύ ισχυρή πρόσβαση σε κεφάλαια, αλλά χαμηλότερες βαθμολογίες παγκόσμιας κινητικότητας/ανοιχτότητας.
Η Κίνα εμφανίζεται επίσης μεταξύ των κορυφαίων χωρών αλλά έχει σχετικά χαμηλή βαθμολογία τόσο στην πρόσβαση σε κεφάλαια όσο και στην παγκόσμια κινητικότητα/ανοιχτότητα .
Σε αυτές τις περιπτώσεις, το «κύμα» της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί ακόμα να παράγει εντυπωσιακή δραστηριότητα, αλλά από την άλλη μπορεί να αποδειχθεί πιο δύσκολο να διατηρηθούν τα διεθνή ταλέντα και να χρηματοδοτηθεί η παγκόσμια ανάπτυξη τόσο εύκολα όσο τα οικοσυστήματα που έχουν υψηλή βαθμολογία.
