Με την τιμή του φυσικού αερίου να εκτινάσσεται στο 47% και του πετρελαίου ως στο 13%, ο Ορέστης Ομράν, διεθνής δικηγόρος και ειδικός σε θέματα ενέργειας, μιλάει στο Liberal για την επόμενη μέρα μετά το άλμα των διεθνών αγορών ενέργειας.
Επιπλέον, εξηγεί τι σημαίνει η σύγκρουση ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν για την ευρωπαϊκή αλλά και την εγχώρια οικονομία, αλλά και ποια είναι η ευκαιρία που ανακύπτει για την ελληνική ναυτιλία και τις ελληνικές υποδομές.
Ακόμα, με αφορμή την ανακοίνωση της QatarEnergy, της κορυφαίας εταιρείας εξαγωγών LNG παγκοσμίως με έδρα στο Κατάρ, να σταματήσει την παραγωγή LNG, μετά από χτύπημα ιρανικών drones, επισημαίνει ποιες είναι οι συνέπεις για τον κλάδο του LNG.
Ιδιαίτερη μνεία κάνει και για τις επιπτώσεις στους κρίσιμους τομείς των υποδομών, των μεταφορών αλλά και των διεθνών κεφαλαιαγορών.
Συνέντευξη στη Μαργαρίτα Ασημακοπούλου
Κύριε Ομράν, βλέπουμε ήδη ένα άλμα 47% στο φυσικό αέριο τις τελευταίες ώρες. Ποια είναι τα βασικά σενάρια που διαμορφώνονται τώρα για την παγκόσμια αγορά αερίου αλλά και πετρελαίου, με δεδομένη και την κλιμάκωση της έντασης μεταξύ των ΗΠΑ και του Ισραήλ έναντι του Ιράν;
Νομίζω ότι πέρα από το απαισιόδοξο σενάριο, υπάρχει και ένα αισιόδοξο. Ξεκινάω από το αισιόδοξο. Το αισιόδοξο σενάριο λέει ότι οι Αμερικανοί και οι Ισραηλινοί θα κατορθώσουν να ανατρέψουν το καθεστώς του Ιράν γρηγορότερα απ' ό,τι αναμένεται, πιο γρήγορα, δηλαδή, από αυτές τις τρεις-τέσσερις εβδομάδες που έχουν υπολογιστεί.
Ή θα συνδικολογίσει, τέλος πάντων, το καθεστώς του Ιράν με κάποιο τρόπο, έτσι ώστε να σταματήσουν οι εχθροπραξίες και να επανέλθουν οι τιμές, ιδίως του πετρελαίου αλλά και του φυσικοαιρείου στην προτέρα κατάσταση, δηλαδή, το πετρέλαιο γύρω στα 65 με 70 δολάρια το βαρέλι. Αυτό είναι το αισιόδοξο σενάριο.
Το απαισιόδοξο σενάριο είναι ότι η άμυνα του Ιράν θα συνεχίσει ως έχει και θα κατορθώσει να καθυστερήσει και άλλους Αμερικανούς και τους Ισραηλινούς.
Θα έχουμε επεισόδια στα στενά του Ορμούζ, τα οποία θα αποθαρρύνουν περαιτέρω την παγκόσμια ναυσιπλοΐα μεταφοράς ενέργειας, έτσι ώστε να μην διελαύνουν από εκεί πετρελαιοφόρα, με αποτέλεσμα να συνεχίσει η αυξητική τάση των τιμών και να δούμε τιμές, ακόμη μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση στο φυσικό αέριο και ακόμα πιο ακριβές τιμές στο πετρέλαιο, που για σήμερα, σύμφωνα με κάποιους αναλυτές μπορεί να φτάσει και τα 100 δολάρια.
Μέσα στην όλη αυτή η προβληματική κατάσταση το καλό είναι το ότι είμαστε στις αρχές της άνοιξης, τουλάχιστον οι ανάγκες σε ενέργεια σχετικώς περιορισμένες, δεν έχει αρχίσει ακόμα η τουριστική περίοδος, οπότε για τις χώρες εισαγωγής, όπως η χώρα μας, οι συνέπειες αυτές δεν είναι ακόμη καταστροφικές, ακόμη και αν εφαρμοστεί το απαισιόδοξο σενάριο.
Πριν πάμε πιο συγκεκριμένα για το τοπίο που διαμορφώνεται στην ελληνική αγορά, να σταθούμε πρώτα στο άλλο κομβικό σημείο για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή: τα στενά του Ορμούζ, τα οποία έχουν τεθεί στο επίκεντρο. Τι θα σήμανε ενδεχόμενο κλείσιμο διαρκείας των Στενών για τις διεθνείς αγορές ενέργειας και για το LNG; Είδαμε και την ανακοίνωση της QatarEnergy, κορυφαίας εταιρείας εξαγωγών LNG παγκοσμίως με έδρα στο Κατάρ, να σταματά την παραγωγή LNG στις βιομηχανικές πόλεις Ρας Λαφάν και Μεσάιεντ, μετά από χτύπημα ιρανικών drones. Υπάρχουν κάποιοι μηχανισμοί απορρόφησης των κραδασμών αυτών για τις αγορές;
Καταρχάς αυτό νομίζω που έχει σημασία να πούμε είναι ότι κανείς δεν μπορεί να διακρίνει εύκολα to επίσημο με to ανεπίσημο κλείσιμο των στενών. Είναι από μόνο του μια πραγματική ανάλυση που πρέπει να κάνει κάποιος, στο κατά πόσο δηλαδή οι Ιρανοί μπορούν όντως από πλευράς πολεμικών δυνατοτήτων να εμποδίσουν τη διέλευση πετρελαιοφόρων από το Στενό αυτών των 21 περίπου μιλίων.
Αυτό θα το δείξει και πάλι η πραγματικότητα. Ακούγεται ότι το ναυτικό τους είναι αποδυναμωμένο διότι οι Αμερικανοί βύθησαν κάποια πλοία τους. Φυσικά οι επιθέσεις γίνονται και με drones, τα οποία φαίνεται να έχουν αρκετά.
Άρα, νομίζω ότι θα δούμε τις επόμενες ημέρες το πώς θα εφαρμοστεί αυτό το ανεπίσημο κλείσιμο που δεν προέρχεται κεντρικά από την ιρανική διοίκηση αλλά ουσιαστικά έχει εφαρμοστεί ντε φάκτο.
Τώρα όσον αφορά το LNG, όντως ένα μεγάλο μέρος των παγκοσμίων διαθέσιμων αποθεμάτων διακινείται με πλοία (και με αγωγούς) αλλά κυρίως με πλοία από το Κατάρ, που είναι μια από τις μεγαλύτερες παραγωγούς χώρες LNG στον πλανήτη. Έχει πάρα πολλά κοιτάσματα.
Παρ' όλα αυτά, όπως σωστά λέτε, υπάρχουν μηχανισμοί απορρόφησης. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Σημαίνει ότι όταν ένα μέρος των παγκοσμίων διαθέσιμων αποθεμάτων χάνεται ή δεν μπορεί να κινηθεί, αυτό συμπληρώνεται από εναλλακτικούς παρόχους.
Εδώ κυρίαρχο ρόλο παίζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες επίσης έχουν υπερπαραγωγή LNG και έχουν αυξήσει κατακόρυφα τις αποστολές φορτίων προς την Ευρώπη. Οι Νορβηγοί, επίσης, έχουν αρκετά αποθέματα. LNG υπάρχει πολύ και στην Αλγερία, στη Βόρεια Αφρική.
Άρα, στην πραγματικότητα, θα δούμε προσωρινή αντικατάσταση των αποθεμάτων αυτών με τοπικές αυξήσεις των τιμών, οι οποίες θα ενσωματώνουν ακριβώς αυτό το γεωπολιτικό premium και την ανάγκη αναπλήρωσης που περιγράψαμε.
Περνώντας, τώρα, στην εγχώρια αγορά, τι σημαίνουν όλες αυτές οι εξελίξεις για την ελληνική οικονομία; Έντονη είναι η συζήτηση γύρω από την ελληνική ναυτιλία, ποια είναι τα κύρια ρίσκα για τον κλάδο; Υπάρχουν και κάποιες ίσως δυνητικές ευκαιρίες που ανακύπτουν από όλες αυτές τις εξελίξεις;
Καταρχάς, τα ρίσκα είναι δεδομένα. Υπάρχουν ελληνικά, ελληνόκτητα πλοία, τα οποία διασχίζουν τα Στενά του Ορμούζ, τα δεξαμενόπλοια πετρελαιοφόρα, τα οποία μεταφέρουν είτε LNG carriers, είτε δηλαδή πλοία που μεταφέρουν LNG, τα οποία δραστηριοποιούνται στην περιοχή και ουσιαστικά έχουν αναλάβει ένα μέρος της μεταφοράς του πετρελαίου και του φυσικού αερίου από τον Κόλπο προς Τρίτες χώρες. Άρα, προφανώς, αυτό θα οδηγήσει σε αναστολή κάποιων συμβολαίων, που έχουν ήδη οι ελληνικές ναυτιλιακές με τους παραγωγούς στις χώρες αυτές, κάποια προσωρινή αναστολή, μέχρι να ξανανοίξουν τα Στενά και να ξαναυπάρξει η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
Αυτό, προφανώς, θα οδηγήσει σε κάποιες προσωρινές, νομίζω, ζημιές, οι οποίες όμως δεν είναι αξιολογήσιμες κατά την ταπεινή μου άποψη, υπό την έννοια ότι η κυριαρχία στις διεθνείς θάλασσες των ελληνόκτητων πλοίων ουσιαστικά θα αναπληρώνει κενά και πάντοτε θα υπάρχει ανάγκη για θαλάσσιες μεταφορές και στους εναλλακτικούς δρόμους που θα δημιουργηθούν.
Άρα, λοιπόν, υπάρχει σίγουρα ένα πλήγμα στην ελληνική ναυτιλία, το οποίο νομίζω όμως είναι μικρό και η ευκαιρία, ίσως αν θέλετε, είναι για μένα και για τα ελληνικά λιμάνια, όταν θα «κάτσει» η σκόνη της σύγκρουσης αυτής και θα γίνουν αναλύσεις εμπορικού τύπου για τα λιμάνια της νοτιοανατολικής Ευρώπης, τα οποία θα μπορούσαν να υποκαταστήσουν προσωρινά από πλευράς εμπορικής κίνησης τα λιμάνια της Μέσης Ανατολής που είδαμε, εξάλλου ότι δεν υπάρχει δεδομένη ασφάλεια.
Ίσως είναι και μια ευκαιρία για τις ελληνικές υποδομές για να μπορέσουμε να απορροφήσουμε ένα κομμάτι της διεθνούς εμπορικής ναυσιπλοΐας στα ελληνικά λιμάνια.
Αναφορικά τώρα με την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, υπό το φως όλων αυτών των εξελίξεων, ποιες εκτιμάται ότι είναι οι πιθανές επιπτώσεις για την ευρύτερη περιοχή αλλά και για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας;
H έλλειψη της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας είναι χρόνιο πρόβλημα και αναδεικνύεται κάθε φορά όταν αυξάνονται οι τιμές, ιδίως, του φυσικού αερίου, το οποίο αποτελεί τον βασικό τρόπο παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες στην Ευρώπη.
Εκεί, λοιπόν, αυτή η εξάρτηση η ενεργειακή που έχει η Ευρώπη συνολικά από εισαγωγές ενέργειας, μέχρις ότου πάψει, όταν δηλαδή θα έχουμε τις δικές μας αυτόνομες πηγές ενέργειας, ουσιαστικά θα αναδεικνύει κάθε φορά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία είναι έρμαιο των διεθνών να εξελίξεων, με αποτέλεσμα να μειώνεται συνολικά η ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έχει γίνει μεγάλη κουβέντα για το πώς μπορεί να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή βιομηχανία.
Βλέπουμε ότι έχουν κάνει οι Αμερικανοί, όχι μόνο λόγω του χαμηλότερου κόστους ενέργειας, αλλά και επειδή έδωσαν συγκεκριμένα φορολογικά και χρηματοοικονομικά κίνητρα στις ίδιες ευρωπαϊκές βιομηχανίες να μεταφέρουν την παραγωγή τους στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οπότε, νομίζω ότι αυτό που απαιτείται είναι ένα καινούργιο τελείως πλαίσιο στήριξης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Τα προηγούμενα έχουν αναλωθεί, κατά τη γνώμη μου, σε ευχολόγια και όχι σε συγκεκριμένες εφαρμογές πολιτικών.
Άρα, εκεί νομίζω ότι υπάρχει ένα πολύ μεγάλο περιθώριο μείωσης του κόστος ενέργειας και εξορθολογισμού του τρόπου λειτουργίας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Ίσως και η κρίση αυτή στη Μέση Ανατολή να είναι μία ακόμη, ίσως η καλύτερη αφορμή, για να δούμε τι κάνουμε από εδώ και έπειτα.
Πέραν της ενέργειας, ποιες είναι οι επιπλέον δευτερογενείς επιπτώσεις στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες; Ποιοι άλλοι κλάδοι θα επηρεαστούν άμεσα;
Διάφοροι κλάδοι που επικοινωνούν ευρύτερα με τον κλάδο της ενέργειας θα επηρεαστούν. Ξεκινάω, από το προφανές, που είναι ο κλάδος των υποδομών.
Όταν, δηλαδή, μπορούν οι Ιρανοί με drones να χτυπήσουν από την Κύπρο μέχρι τη Σαουδική Αραβία και το Κατάρ βασικές ενεργειακές υποδομές, αυτό δημιουργεί μια μεγάλη ανασφάλεια, ειδικώς για τα διεθνή επενδυτικά funds υποδομών, τα οποία ήταν σε πολύ καλή φάση τα τελευταία δύο χρόνια, και τα οποία επένδυαν στην αναβάθμιση των υποδομών. Εδώ, τώρα, θα υπάρξει μια μεγάλη ανασφάλεια, ίσως ακριβύνει η διαδικασία αντικατάστασης των υποδομών αυτών και ίσως γίνουν και πιο αυστηρά τα κριτήρια για επενδύσεις καινούργιες σε νέες υποδομές.
Το δεύτερο είναι προφανώς οι διεθνείς μεταφορές. Δεδομένου ότι όντως κλείσουν τα Στενά, θα αναζητηθούν εναλλακτικοί δρόμοι.
Δεν θα έχουμε όμως αντίστοιχες επιπτώσεις με το κλείσιμο της διώρυγας του Σουέζ, το οποίο είχε δημιουργήσει τεράστιο πρόβλημα, διότι εκεί έπρεπε να γίνει ο περίπλους όλης της Αφρικής και εκεί μιλούσαμε για καράβια τα οποία μετέφεραν εμπορευματοκιβώτεια περισσότερο και όχι ενέργεια. Άρα εκεί, λοιπόν, θεωρώ ότι θα είναι το impact μικρότερο, με λιγότερες συνέπειες.
Και φυσικά, δεν πρέπει να λησμονούμε τι επίδραση θα έχει η κρίση στη Μέση Ανατολή στις διεθνείς κεφαλαιαγορές, στις αγορές χρήματος δηλαδή. Μέχρι τώρα είχαμε φθηνό χρήμα τα τελευταία χρόνια και είχαμε πάρα πολλές συναλλαγές, πάρα πολλές συγχωνεύσεις, εξαγορές, σε όλο το δυτικό κόσμο, κυρίως στην Αμερική, ως αποτέλεσμα αυτού του ευοίωνου οικονομικού κλίματος που είχε δημιουργήσει η νέα αμερικανική διοίκηση από τον πρόεδρο Τραμπ και κυρίως διότι όντως είχαν δημιουργηθεί μετά από χρόνια οι συνθήκες για φθηνό χρήμα στις διεθνείς κεφαλαιαγορές.
Τώρα, θεωρώ, ήδη έχουμε μια επιβράβευση των συναλλαγών τις τελευταίες δύο εβδομάδες, όπου διαφαίνεται ότι θα υπάρξει σύρραξη πολεμική στη Μέση Ανατολή με τη συγκέντρωση των αμερικανικών στρατευμάτων στον κόλπο. Αλλά έχει και ενδιαφέρον να δούμε πώς θα αντιδράσουν οι διεθνείς αγορές της χρήματος, κατά πόσο θα ενισχυθούν τα κριτήρια χρηματοδοτήσεων, κατά πόσο το βάρος θα πέσει περισσότερο σε αυτό που λέμε private equity ή private credit, το οποίο έχει ανθήσει στα τελευταία δύο χρόνια ή θα πάμε σε λογικές κεφαλαίων distressed ακριβώς για να αντιμετωπιστούν οι βραχυπρόθεσμες συνέπειες μιας μίνι χρηματοοικονομικής κρίσης, που πάντοτε δημιουργείται όταν έχουμε πόλεμο στον πλανήτη.
Άρα, λοιπόν, υπάρχει μια στάση αναμονής και νομίζω ο καλύτερος οδηγός για να καταλάβουμε τι θα γίνει είναι ότι πάντοτε το ότι οι συνέπειες είναι αναλογικές της διάρκειας και της έντασης της σύγκρουσης. Από εκεί θα δούμε πώς θα πορευτούμε παρακολουθώντας τις εξελίξεις στο πολεμικό πεδίο.
