Η ήττα του Βίκτορ Όρμπαν δεν είναι μια συνολική ήττα της πολιτικής του ατζέντας. Και σίγουρα δεν είναι λόγος για πανηγυρισμούς από όσους θέλουν να παρουσιάσουν το αποτέλεσμα ως θρίαμβο του προοδευτισμού επί της συντηρητικής Ευρώπης. Αυτή είναι η εύκολη και λάθος ανάγνωση. Ο Όρμπαν δεν ηττήθηκε επειδή οι Ούγγροι απέρριψαν μονομιάς κάθε στοιχείο της πολιτικής του. Ηττήθηκε επειδή, ύστερα από δεκαέξι χρόνια στην εξουσία, πίστεψε ότι το κράτος του ανήκει.
Αυτό είναι το πραγματικό μήνυμα της κάλπης. Όχι η κατάρρευση μιας ιδεολογίας, αλλά η τιμωρία μιας αλαζονείας. Ο Όρμπαν δεν έπεσε επειδή εξέφρασε ανησυχίες που δεν υπάρχουν. Τα ζητήματα της εθνικής κυριαρχίας, των συνόρων, της πολιτισμικής ταυτότητας και της δυσπιστίας απέναντι στην ευρωπαϊκή γραφειοκρατία παραμένουν ζωντανά σε όλη την ήπειρο. Όποιος νομίζει ότι αυτά εξαφανίστηκαν σε μια νύχτα, δεν καταλαβαίνει ούτε την Ουγγαρία ούτε την Ευρώπη.
Εκείνο που απορρίφθηκε ήταν κάτι άλλο. Η ιδέα ότι μια κυβέρνηση μπορεί επί χρόνια να διαβρώνει τους θεσμούς, να μεταχειρίζεται το κράτος δικαίου ως εμπόδιο, να ταυτίζει το κόμμα με το έθνος και να απαιτεί διαρκή πολιτική ατιμωρησία. Ο Όρμπαν έπαψε να κυβερνά ως εκλεγμένος ηγέτης και άρχισε να λειτουργεί ως ιδιοκτήτης της χώρας. Η μακρά παραμονή στην εξουσία δεν τον δικαίωσε. Τον τύφλωσε. Και αυτή η τύφλωση πληρώθηκε στην κάλπη.
Το ίδιο ισχύει και για τη σύγκρουσή του με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η αντίθεση προς τις Βρυξέλλες δεν είναι αυτομάτως ένδειξη ανεξαρτησίας. Δεν είναι κάθε καβγάς με την ευρωπαϊκή γραφειοκρατία πράξη ελευθερίας. Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην υπεράσπιση της εθνικής κυριαρχίας και στην εργαλειοποίηση της σύγκρουσης για να καλυφθεί η αυθαιρεσία. Ο Όρμπαν δεν συγκρούστηκε μόνο με μια συχνά αλαζονική Ευρώπη. Συγκρούστηκε και με βασικές αρχές του κράτους δικαίου, με θεσμικά αντίβαρα, με την ιδέα ότι η εξουσία οφείλει να περιορίζεται.
Όμως η βαρύτερη διάσταση της ήττας του είναι γεωπολιτική. Ο μεγαλύτερος χαμένος των ουγγρικών εκλογών δεν είναι μόνο ο ίδιος. Είναι ο Βλαντίμιρ Πούτιν. Για χρόνια, ο Όρμπαν υπήρξε ο πιο χρήσιμος άνθρωπος της Μόσχας μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν χρειαζόταν να ανατρέψει την ευρωπαϊκή πολιτική. Αρκούσε να την καθυστερεί, να την αποδυναμώνει, να τη διχάζει. Να φρενάρει κυρώσεις, να μπλοκάρει αποφάσεις, να υπονομεύει την κοινή στάση απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα.
Εδώ αποκαλύπτεται και το μεγάλο ψέμα του ορμπανισμού. Άλλο πατριωτισμός και άλλο στρατηγική οικειότητα με το Κρεμλίνο. Άλλο εθνική ανεξαρτησία και άλλο πολιτική εξυπηρέτηση μιας αυταρχικής δύναμης που εισβάλλει σε γειτονικές χώρες και απειλεί ευθέως την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Ο Όρμπαν πούλησε την εικόνα του ανυπότακτου ηγέτη. Στην πράξη, όμως, λειτούργησε ως εσωτερικός σαμποτέρ της Δύσης.
Γι’ αυτό η ήττα του δεν πρέπει ούτε να παρερμηνευτεί ούτε να εξιδανικευτεί. Δεν κατέρρευσε όλη η δεξιά ατζέντα που εξέφραζε. Κατέρρευσε η πεποίθηση ότι μπορείς να καταπατάς θεσμούς, να περιφρονείς κανόνες, να ειρωνεύεσαι την Ευρώπη και ταυτόχρονα να κρατάς ανοιχτή γραμμή με τη Μόσχα χωρίς πολιτικό κόστος. Στη Βουδαπέστη δεν ηττήθηκε απλώς ένας κουρασμένος ηγέτης. Ηττήθηκε η αλαζονεία του. Και μαζί της η πιο βολική ρωσική παρουσία στην καρδιά της Ευρώπης.
