Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν μας αρέσουν ή όχι οι απεργίες των ταξί. Το πραγματικό ερώτημα είναι άλλο: πώς απαντά ένα κράτος όταν μια κλειστή κάστα μπορεί να κρατά σε ομηρία την κοινωνία;
Η μία απάντηση είναι η απάντηση των απολυταρχικών καθεστώτων. Απαγορεύσεις, καταστολή, διοικητικός γύψος. «Δεν θα απεργείτε, γιατί ενοχλείτε». Είναι η εύκολη, χοντροκομμένη λύση. Μοιάζει αποφασιστική, αλλά στην πραγματικότητα είναι ένδειξη πολιτικής και θεσμικής αδυναμίας. Όταν ένα κράτος δεν ξέρει πώς να διασφαλίσει την ελευθερία όλων, απλώς καταργεί την ελευθερία κάποιων. Όταν δεν ξέρει πώς να σπάσει μια προνομιακή θέση, απαγορεύει το σύμπτωμα αντί να θεραπεύσει την αιτία.
Η άλλη απάντηση είναι η απάντηση της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Δεν καταργεί το δικαίωμα στην απεργία. Καταργεί τη δύναμη του μονοπωλίου. Δεν φιμώνει τον απεργό. Απελευθερώνει την κοινωνία από την αποκλειστική εξάρτηση από αυτόν. Με άλλα λόγια, οι αυταρχικές πολιτείες απαγορεύουν. Οι ελεύθερες κοινωνίες αυξάνουν τον ανταγωνισμό.
Αυτό ακριβώς είναι το δίλημμα και στην περίπτωση των ταξί. Οι πρόσφατες κινητοποιήσεις με αφορμή το νομοσχέδιο για τις μεταφορές υπενθύμισαν με τον πιο καθαρό τρόπο ότι, όταν ένα κλειστό επαγγελματικό σύστημα αποσύρει μαζικά τις υπηρεσίες του, η ζημιά δεν περιορίζεται στον κλάδο και στο υπουργείο. Μεταφέρεται αμέσως στον πολίτη: στον εργαζόμενο, στον ηλικιωμένο, στον ασθενή, στον γονιό, στον επισκέπτη της πόλης. Το ταξί δεν είναι πολυτέλεια για όλους. Για πολλούς είναι βασική υπηρεσία μετακίνησης. Και ακριβώς επειδή είναι βασική, η κοινωνία δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από μια συντεχνία.
Εδώ χρειάζεται καθαρότητα. Η λύση δεν είναι να πούμε ότι οι ταξιτζήδες δεν θα απεργούν. Αυτό θα ήταν βαθιά αντιφιλελεύθερο και θεσμικά επικίνδυνο. Το ελληνικό Σύνταγμα προστατεύει ρητά το δικαίωμα στην απεργία και μάλιστα ξεκαθαρίζει ότι ακόμη και οι περιορισμοί δεν μπορούν να φτάνουν στο σημείο να το καταργούν ή να εμποδίζουν τη νόμιμη άσκησή του. Ένα κράτος δικαίου δεν απαντά σε μια δυσλειτουργία με λιγότερη ελευθερία. Απαντά με περισσότερες επιλογές.
Και εδώ βρίσκεται το αυτονόητο που στην Ελλάδα αποφεύγουμε να πούμε: αν θέλεις να πάψει η κοινωνία να μένει όμηρος όταν απεργούν τα ταξί, πρέπει να επιτρέψεις πραγματικές εναλλακτικές. Πρέπει να ανοίξεις την αγορά σε υπηρεσίες τύπου UberX, με αυστηρούς κανόνες αδειοδότησης, ασφάλισης, φορολογικής διαφάνειας, ελέγχου και ψηφιακής ιχνηλασιμότητας. Όχι μόνο Uber Taxi, που στην πράξη είναι το ίδιο κλειστό σύστημα μέσω εφαρμογής, αλλά κανονικό ride-hailing με νέους παρόχους. Σήμερα αυτό δεν υπάρχει. Η Uber διέκοψε το UberX στην Ελλάδα ήδη από το 2018 μετά το νέο νομοθετικό πλαίσιο και πλέον λειτουργεί μόνο με ταξί. Άρα, όταν απεργούν τα ταξί, δεν υπάρχει παράλληλο, νόμιμο και επαρκές δίκτυο για να απορροφήσει τη ζήτηση.
Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο. Το πρόβλημα δεν είναι η απεργία. Το πρόβλημα είναι η απουσία ανταγωνισμού. Μια φιλελεύθερη δημοκρατία δεν απαντά στην ομηρία με απαγορεύσεις. Απαντά σπάζοντας την αποκλειστικότητα που κάνει την ομηρία εφικτή. Αφήνει τον εργαζόμενο ελεύθερο να διαμαρτυρηθεί και τον πολίτη ελεύθερο να επιλέξει άλλη υπηρεσία. Αυτή είναι η ουσία της οικονομικής ελευθερίας: όχι να αντικαθιστάς ένα προνόμιο με μια απαγόρευση, αλλά να διαλύεις τα προνόμια με περισσότερη ελευθερία για όλους.
Η ελεύθερη αγορά και η δημοκρατία πάνε χέρι χέρι. Και στην περίπτωση των ταξί αυτό σημαίνει κάτι πολύ απλό: όχι απαγόρευση των απεργιών, αλλά τέλος στο προστατευμένο μονοπώλιο που τους επιτρέπει να κρατούν μόνοι τους τα κλειδιά της πόλης.
