Θανάσης Πέτρου, Πικάντικες Ιστορίες Γεύσεων, εκδόσεις Οξύ, σελ. 104
Το Πικάντικες Ιστορίες Γεύσεων του Θανάση Πέτρου αποτελεί μια από τις πιο ιδιαίτερες εκδοτικές προτάσεις των τελευταίων ετών στον χώρο των ελληνικών κόμικς. Πρόκειται για ένα έργο που τοποθετείται συνειδητά εκτός των καθιερωμένων αφηγηματικών σχημάτων, αποφεύγοντας τη γραμμική πλοκή και την κλασική δομή χαρακτήρων, επιλέγοντας αντ’ αυτών μια πολυεπίπεδη αφήγηση βασισμένη στη γεύση, στη μνήμη, στην ιστορία και στη γλωσσική περιέργεια.
Ο Πέτρου, με μακρά πορεία στον χώρο των εικονογραφημένων αφηγήσεων και με σημαντική συμβολή στην ωρίμανση του ελληνικού graphic novel, επιχειρεί εδώ μια μετατόπιση του ενδιαφέροντος από το ιστορικό και πολιτικό αφήγημα προς την καθημερινή εμπειρία. Η μαγειρική λειτουργεί ως κοινός τόπος, ως παγκόσμια γλώσσα, ως πολιτισμικό πεδίο στο οποίο τέμνονται κοινωνικές συνήθειες, ιστορικές διαδρομές και προσωπικές αναμνήσεις.
Το βιβλίο οργανώνεται ως μια σειρά από αυτόνομες ενότητες, καθεμία αφιερωμένη σε βασικά υλικά, γεύσεις και πρώτες ύλες. Αλάτι, πιπέρι, όσπρια, λάδι, φρούτα, λαχανικά και κρέας αποκτούν αφηγηματική υπόσταση. Οι σελίδες λειτουργούν ως μικρά δοκίμια σε μορφή κόμικς, όπου το σχέδιο, το κείμενο και το χιούμορ συνυπάρχουν ισότιμα. Η κουζίνα μετατρέπεται σε σκηνή, οι πρώτες ύλες σε πρωταγωνιστές και η κατανάλωση τροφής σε πολιτισμικό γεγονός.
Σε επίπεδο αισθητικής, το σχέδιο του Πέτρου παραμένει αναγνωρίσιμο: καθαρή γραμμή, έντονα χρώματα, φιγούρες με εκφραστικότητα και απλότητα που υπηρετούν το περιεχόμενο. Η εικονογράφηση υποστηρίζει τη ροή του λόγου, δημιουργώντας ένα περιβάλλον φιλικό προς τον αναγνώστη, χωρίς να απλοποιεί τις έννοιες που αναπτύσσονται. Το αποτέλεσμα συνδυάζει σαφήνεια και βάθος, στοιχεία που χαρακτηρίζουν συνολικά την ώριμη φάση της δουλειάς του δημιουργού.
Η ιδιαιτερότητα του βιβλίου αναδεικνύεται ακόμη περισσότερο όταν τοποθετηθεί στο πλαίσιο της σύγχρονης ελληνικής σκηνής κόμικς. Τα τελευταία είκοσι χρόνια, το ελληνικό κόμικ έχει απομακρυνθεί από τη στενή έννοια της ψυχαγωγίας και έχει στραφεί προς την κοινωνική, ιστορική και προσωπική αφήγηση. Οι δημιουργοί χρησιμοποιούν τη φόρμα του graphic novel ως εργαλείο καταγραφής μνήμης, πολιτικής εμπειρίας, βιογραφίας και συλλογικών τραυμάτων.
Σε αυτό το περιβάλλον, το Πικάντικες Ιστορίες Γεύσεων λειτουργεί ως μια παράλληλη διαδρομή. Ενώ πολλά σύγχρονα ελληνικά κόμικς εστιάζουν σε ιστορικά γεγονότα, κοινωνικές συγκρούσεις ή αυτοβιογραφικές αφηγήσεις, το έργο του Πέτρου επιλέγει το φαινομενικά ταπεινό πεδίο της τροφής για να μιλήσει για τον άνθρωπο, την ιστορία και τον πολιτισμό. Η επιλογή αυτή προσδίδει στο βιβλίο έναν σταθερό στοχαστικό χαρακτήρα.
Το φαγητό παρουσιάζεται ως φορέας ιστορίας. Κατακτήσεις, αποικιοκρατία, εμπόριο, οικονομικά συμφέροντα και μετακινήσεις πληθυσμών εγγράφονται στις διαδρομές των υλικών. Οι γεύσεις αποτυπώνουν πολιτισμικές ανταλλαγές, συγκρούσεις και αφομοιώσεις. Η αφήγηση αποφεύγει τον διδακτισμό, προτιμώντας μια ήπια, σχεδόν διαλεκτική προσέγγιση που ενθαρρύνει τον αναγνώστη να σκεφτεί, να θυμηθεί και να συσχετίσει.
Σημαντικό ρόλο παίζει και η γλωσσική διάσταση του βιβλίου. Η ενασχόληση του Πέτρου με την ετυμολογία, τη λεξικολογία και την προέλευση των λέξεων εμπλουτίζει το περιεχόμενο, προσθέτοντας ένα επιπλέον επίπεδο ανάγνωσης. Οι λέξεις αντιμετωπίζονται ως υλικά ισάξια με τα τρόφιμα. Φέρουν ιστορία, μεταλλάσσονται, ταξιδεύουν και αποκτούν νέες σημασίες μέσα στον χρόνο.
Σε σύγκριση με άλλα σύγχρονα ελληνικά κόμικς, το Πικάντικες Ιστορίες Γεύσεων ξεχωρίζει για τη θεματική του αυτονομία. Απομακρύνεται από τη βαριά θεματολογία της πολιτικής βίας ή της ιστορικής αναπαράστασης, χωρίς να εγκαταλείπει τη σοβαρότητα και το βάθος. Προτείνει μια εναλλακτική μορφή αφήγησης, όπου η καθημερινότητα αποκτά κεντρική θέση και η απόλαυση της ανάγνωσης συνδέεται με τη χαρά της ανακάλυψης.
Το βιβλίο απευθύνεται σε αναγνώστες κόμικς, σε ανθρώπους που αγαπούν τη μαγειρική, σε αναγνώστες δοκιμίων, αλλά και σε όσους αναζητούν μια διαφορετική προσέγγιση της πολιτισμικής εμπειρίας. Η φόρμα του graphic cookbook επιτρέπει πολλαπλές αναγνώσεις, είτε αποσπασματικές είτε συνεχόμενες, χωρίς να χάνεται η συνοχή του έργου.
Στο σύνολό του, το Πικάντικες Ιστορίες Γεύσεων επιβεβαιώνει τη δυναμική του ελληνικού κόμικς ως πεδίου πειραματισμού και δημιουργικής ελευθερίας. Ο Θανάσης Πέτρου αξιοποιεί την εμπειρία και την ωριμότητά του για να παραδώσει ένα βιβλίο που συνομιλεί με την τέχνη, τη μνήμη και την καθημερινή ζωή, προσφέροντας μια πρόταση με καθαρή ταυτότητα και ουσιαστικό περιεχόμενο.
Πρόκειται για ένα έργο που εμπλουτίζει τον χάρτη των σύγχρονων ελληνικών κόμικς, ανοίγοντας νέους δρόμους θεματολογίας και αφήγησης, και αποδεικνύοντας ότι η γεύση, η εικόνα και ο λόγος μπορούν να συνυπάρξουν δημιουργικά σε μια ενιαία πολιτισμική εμπειρία.
* Ο Ξενοφών Α. Μπρουντζάκης είναι συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας
