Ανάμεσα στα πολλά που μας χάρισε ο Διονύσης Σαββόπουλος είναι και μια σειρά δίσκων για παιδιά με ιστορίες του μύθου. Ο σύγχρονος παραμυθάς, αφηγούμενος τις περιπέτειες του πολυμήχανου, ένωσε τη φωνή του με εκείνη του Ποιητή, τον οποίο κι αποκαλεί πρώτο ράπερ. Τον λόγο αυτό σα να άκουσε ο Κρίστοφερ Νόλαν κι έβαλε τον ράπερ Τράβις Σκοτ – δεκάκις φορές υποψήφιο για Grammy παρακαλώ – να υποδύεται έναν βάρδο στην πολυαναμενόμενη κινηματογραφική μεταφορά του Οδυσσέα.
Όμως τι σημαίνει να ακούς τον Ποιητή σήμερα; Το ερώτημα μου γεννήθηκε διαβάζοντας για μια δράση που ξεκίνησε στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο: την απαγγελία της Ιλιάδας στο ναό του αρχαίου κόσμου. Δεν πρόκειται βεβαίως για νοσταλγική αναβίωση ούτε για ερμηνεία· μιλάμε για ακρόαση.
Αμέσως μετά τον Όμηρο ανατέλλει η λυρική εποχή του ελληνισμού. Η λυρική ποίηση σμίλεψε τα κύρια χαρακτηριστικά του προσώπου. Κατενόησε ότι το πρόσωπο δεν είναι το υποκείμενο ούτε το άτομο. Το πρόσωπο του αρχαϊκού λυρισμού νοείται ως μεθεκτική σχέση. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι η λέξη μετέχειν (πεδέχειν) εμφανίζεται για πρώτη φορά στον Αλκαίο και τη Σαπφώ, η λέξη κοινωνία (ξυνονίη) στον Αρχίλοχο. Η λυρική ποίηση δημιουργεί λέξεις καθοριστικές για την πορεία του πνεύματος, όπως: ρυθμός, ισομοιρία, διχοστασία, κ.ά. Κατανοεί το πρόσωπο (παρόλο που δεν χρησιμοποιεί αυτόν τον όρο) ως υπέρβαση και άρνηση του υποκειμενισμού, γι’ αυτό και δημιουργεί τις λέξεις με την πρόθεση «συν», συμμαχία, συμπόσιον, σύνοδος, συμπάσχειν κ.ά.
Στην ψηφιακή εποχή ο λόγος πληθαίνει, απευθύνεται στους πολλούς, αλλά η ακρόαση, η πραγματική κι όχι η αποσπασματική της τάξεως του TikTok, σπανίζει. Όλοι μιλούν, όλοι εκπέμπουν, όμως ο λόγος αποσπάται από τον ρυθμό του, μετατρέπεται σε θόρυβο. Και εκεί αρχίζει το πολιτικό πρόβλημα: απουσιάζει ο κοινός χρόνος που τις καθιστά λόγο. Να ακούς τον Ποιητή σήμερα σημαίνει να αποδέχεσαι ότι ο λόγος δεν ξεκινά από εσένα ούτε καταλήγει σε εσένα. Προϋποθέτει διάθεση συμμετοχής, κοινοτική σχέση. Η ακρόαση δεν είναι στάση παθητική, μα πράξη συγκρότησης κοινού. Ίσως γι’ αυτό έχει νόημα ο Όμηρος να ακούγεται στο μουσείο: για να θυμηθούμε ότι η δημοκρατία, προτού γίνει θεσμός, υπήρξε εμπειρία ακρόασης. Χωρίς αυτήν, ό,τι απομένει δεν είναι κοινός κόσμος, αλλά παράλληλοι μονόλογοι.
Ο κύκλος εκδηλώσεων με τίτλο «Η Ιλιάδα στο Μουσείο» παρουσιάζεται την τελευταία Κυριακή κάθε μήνα του έτους (13:00-15:00), με ελεύθερη είσοδο. Την απαγγελία αναλαμβάνουν σπουδαστές της Δραματικής Σχολής του Ωδείου Αθηνών με συνοδεία αρχαίας ελληνικής λύρας από λυριστές της International Lyre Society. Για πληροφορίες και κρατήσεις πατήστε εδώ.
Αφιερώστε χρόνο για ν’ ακούσετε τον Διονύση Σαββόπουλο να αφηγείται μοναδικά τις περιπέτειες του Οδυσσέα
