Ένας μεγάλος, εξαντλητικός έρωτας, από εκείνους τους έρωτες που δεν σβήνουν ποτέ και μόνο η λογοτεχνία έχει το προνόμιο να μας συστήσει. Το « Masumiyet Müzesi», το «Μουσείο της Αθωότητας» του Τούρκου νομπελίστα Ορχάν Παμούκ, κυκλοφόρησε το 2008 και μεταφράστηκε σε εξήντα γλώσσες.
Στις 586 σελίδες του ξεδιπλώνεται ο παθιασμένος έρωτας του Κεμάλ και της Φισούν. Η ιστορία μοιάζει κοινότοπη. Γόνος βιομηχάνων ερωτεύεται φτωχή, αλλά όμορφη πωλήτρια. Δεκαοκτώ χρόνια μετά, το μυθιστόρημα έγινε σειρά και προβάλλεται από το Netflix. Το αποτέλεσμα είναι μια ωδή στον απελπισμένο έρωτα. Στο πρώτο αλλά και στο τελευταίο επεισόδιο, ο Ορχάν Παμούκ εμφανίζεται ως ο συγγραφέας, δηλαδή ο εαυτός του, που συναντά τον ήρωα του βιβλίου, Κεμάλ Μπασματζί, ο οποίος του εμπιστεύεται την ιστορία αγάπης που έζησε.
Στην Τουρκία της δεκαετίας του ‘70, παρά τον οιονεί εμφύλιο που οδηγεί στο στρατιωτικό νόμο του Εβρέν, η ζωή για την μεγαλοαστική τάξη περνάει, σχεδόν ανέφελα, ανάμεσα σε σουαρέ, δείπνα, εξόδους, οικογενειακή θαλπωρή και ασφυξία. Ο 30χρονος Κεμάλ ερωτεύεται την 18χρονη Φισούν. Παρά τον ξαφνικό έρωτα, ο ζάπλουτος νέος αρραβωνιάζεται τη Σιμπέλ, σπουδαγμένη στο Παρίσι, από πλούσια οικογένεια κι εκείνη. Όμως η καρδιά του χτυπά για την Φισούν. Ο Κεμάλ θέλει να τα έχει όλα. Και τη βιτρίνα του καλού γάμου, όπως επιθυμούν οι γονείς και επιβάλει η θέση στην κοινωνική του τάξη, αλλά και την ερωμένη σε χρυσό κλουβί. Άλλωστε μια πανάκριβη τσάντα, της φανταστικής μάρκας Jenny Colon, σε μια βιτρίνα τον έφερε κοντά στη Φισούν.
Ο Κεμάλ νιώθει «παντοδύναμος». Σε μια επίδειξη αλαζονείας προσκαλεί την Φισούν στον αρραβώνα του με τη Σιμπέλ. Η κοπέλα καταρρέει και εξαφανίζεται. Ο Κεμάλ την ψάχνει σε όλη την πόλη, την βρίσκει να ζει με τους γονείς της. Παρά τον συμβατικό γάμο της Φισούν με έναν επίδοξο σκηνοθέτη, ο Κεμάλ πηγαίνει κάθε βράδυ στο σπίτι της, επί οκτώ χρόνια. Με εμμονική επιμονή ο Κεμάλ συλλέγει αντικείμενα που άγγιξε, φόρεσε, ακόμα και τα τσιγάρα που κάπνισε η Φισούν. Εκατοντάδες μπιμπελό, χιλιάδες γόπες, ένα σκουλαρίκι σε σχήμα πεταλούδας, πολλά μικρά κοσμήματα, γόβες, μολύβια, μαντήλια, ζωγραφιές, τρίχες, τσιμπιδάκια μαλλιών.
Ο κατά άλλα χαριτωμένος Κεμάλ, με τη διαρκή του παρουσία, καταστρέφει τις φιλοδοξίες της αγαπημένης του ή ακόμα και τη ζωή της, διότι εκείνη ήθελε να κάνει κινηματογραφική καριέρα, αλλά αυτός βρίσκει τον τρόπο να την εμποδίσει. Να την κρατήσει αποκλειστικά για εκείνον, ενώ η Φισούν ήθελε να λάμψει, να την δει όσο περισσότερος κόσμος γίνεται. Να ξεφύγει από τους περιορισμούς της τάξης.
Ο Κεμάλ ικανοποιεί το αίσθημα του ανήκειν όταν μπαίνει στον κόσμο της Φισούν, λέει η σκηνοθέτις Ζεϊνέπ Γκιουνάι, στο 16λεπτο αφιέρωμα στα παρασκήνια της σειράς, που προβάλλεται επίσης από το Netflix. Το μεγαλοαστικό κουκούλι του Νισάντασι δεν του ταιριάζει, τον καταπιέζει. Αναζητώντας τη Φισούν, περιπλανιέται στα λασπωμένα σοκάκια του Φατίχ και ανακαλύπτει μια άλλη πλευρά της Πόλης και της Τουρκίας που δεν είχε ξαναδεί. Ο Παμούκ, άλλωστε, περιγράφει το μυθιστόρημα ως μια απόπειρα να κατανοήσει τον πολιτισμό της χώρας του μέσα από τον έρωτα.
Ακόμα και όταν Φισούν και Κεμάλ απαλλάσσονται από τις συμβατικές τους σχέσεις για να ζήσουν τον αληθινό έρωτα, η Φισούν ξέρει ότι ποτέ δεν θα είναι ελεύθερη, ούτε θα ορίσει ποτέ η ίδια τη μοίρα της. Μόνο όταν στρίβει το τιμόνι του αυτοκινήτου…
Ο Κεμάλ συγκεντρώνει όλα τα αντικείμενα που του θυμίζουν εκείνη, επενδύοντας στην παρηγορητική τους δύναμη και φτιάχνει ένα μουσείο αναμνήσεων, τη δημιουργία του οποίου αναθέτει, στο ένατο και τελευταίο επεισόδιο της σειράς, στον Ορχάν Παμούκ.
Το αληθινό Μουσείο της Αθωότητας
Σε ένα λιθόστρωτο δρομάκι της Τσουκούρτζουμά, μιας γειτονιάς γνωστής για τα παλαιοπωλεία της στην ευρωπαϊκή πλευρά της Κωνσταντινούπολης, η ιστορία που έγραψε ο νομπελίστας συγγραφέας έχει αποκτήσει πραγματική μορφή.
Ο Παμούκ, ο οποίος γεννήθηκε το 1952, στην Κωνσταντινούπολη, σε μια ευκατάστατη, δυτικοποιημένη, αστική οικογένεια, πιστεύει ότι τα αντικείμενα έχουν τη δύναμη να κουβαλούν ιστορίες. Όταν κρατάμε ένα αντικείμενο κρατάμε και μια ιστορία
Μέσα σε ένα πανέμορφο, κόκκινο σπίτι του 19ου αιώνα, οι επισκέπτες έρχονται αντιμέτωποι με έναν τοίχο από 4.213 αποτσίγαρα - μερικά με ίχνη κραγιόν, άλλα σβησμένα με οργή, τα οποία κάπνιζε η Φισούν καθώς εκτυλισσόταν η ιστορία.
Το μουσείο, που άνοιξε ο Παμούκ το 2012, με τα χρήματα από το Νόμπελ του, αντικατοπτρίζει τη δομή του βιβλίου. Ογδόντα τρεις προθήκες, όσες και τα κεφάλαια του μυθιστορήματος. Μέσα τους βρίσκονται κοσμήματα, φωτογραφίες, κινηματογραφικά εισιτήρια και μπουκάλια αναψυκτικού Meltem, αντικείμενα που ανακαλούν την καθημερινότητα της Κωνσταντινούπολης της δεκαετίας του 1970 και μια ερωτική ιστορία που μετατρέπεται σταδιακά σε εμμονή.
Το ενδιαφέρον για το μουσείο έχει αυξηθεί σημαντικά με την προβολή της σειράς. Από τότε που κυκλοφόρησαν τα πρώτα τρέιλερ, οι ερωτευμένοι που επισκέπτονται το μουσείο αυξήθηκαν από περίπου 200 σε σχεδόν 500 την ημέρα, γράφει η εφημερίδα Ηurriyet.
Η σειρά, παραγωγής της εταιρείας Ay Yapım, αποτελείται από εννέα επεισόδια και έκανε πρεμιέρα την παραμονή του Αγίου Βαλεντίνου. Πρωταγωνιστούν ο Selahattin Paşalı στον ρόλο του Κεμάλ και η Eylül Kandemir ως Φισούν και τη σκηνοθεσία υπογράφει η Zeynep Günay.
Σε συνέντευξή του στους «The New York Times» πριν από την πρεμιέρα, ο Παμούκ αποκάλυψε ότι χρειάστηκαν χρόνια για να μεταφερθεί το βιβλίο στην οθόνη με τους δικούς του όρους. Είχε προηγουμένως συνεργαστεί με αμερικανική εταιρεία παραγωγής, αλλά αποσύρθηκε όταν το σενάριο απομακρύνθηκε σημαντικά από την πλοκή του βιβλίου. Μετά από δικαστική διαμάχη, ανέκτησε τα δικαιώματα το 2022.
Στη συνέχεια συνεργάστηκε με την Ay Yapım και συμμετείχε στενά στη συγγραφή του σεναρίου επί τέσσερα χρόνια. Όπως αποκάλυψε, αρνήθηκε προκαταβολές και δεν υπέγραψε συμβόλαια μέχρι να ολοκληρωθεί το σενάριο, επιμένοντας το μουσείο να αναφέρεται ισότιμα με το βιβλίο στους τίτλους και να μην υπάρξει δεύτερη σεζόν, ανεξάρτητα από την επιτυχία της σειράς.
Η τηλεοπτική μεταφορά του «Μουσείου της Αθωότητας» αναμένεται να διευρύνει ακόμη περισσότερο τη διεθνή απήχησή του, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα τη δυναμική της τουρκικής τηλεοπτικής βιομηχανίας, η οποία σήμερα αποτελεί τον τρίτο μεγαλύτερο εξαγωγέα τηλεοπτικών σειρών στον κόσμο, μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Όσο για το σκουλαρίκι σε σχήμα πεταλούδας που χάνει η Φισούν, θα το βρείτε στο Πωλητήριο του Μουσείου μαζί με το ταίρι του και τα άλλα κοσμήματα της. Το Μουσείο είναι ένα μικρό καταφύγιο για τους ερωτευμένους. Όπως έχει πει ο Παμούκ, είναι από τα λίγα μέρη της Κωνσταντινούπολης, όπου τα ζευγάρια μπορούν να φιληθούν ελεύθερα.
